Hayot Foundation loyihasi
Oʻz
Terminologik

Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g oʻ gʻ sh ch
Мадригал

Rus klassik sheʼriyatidagi hajmi uncha katta boʻlmagan maqtov mazmuniga ega sheʼr turi. M…

Магистрал

Sonetlar guldastasi (q. Venok sonetov) dagi oldingi oʻn toʻrt sonetni birlashtiruvchi, xu…

Макароническая поэзия

Ajnabiy soʻzlarni (varvarizmlarni) koʻplab kiritish natijasida yaratilgan kulgili satirik…

Макта

Sharq poeziyasidagi gʻazal, qasida kabi sheʼriy janrlar oxiridagi yakunlovchi bayt. Adabi…

Малая цезура

Misradagi soʻzlarni bir-biridan ajratadigan sezura (q.)., kichik sezura

Манасчи

Bir necha minglab misralardan iborat qirgʻiz xalq qahramonlik eposini yoddan biluvchi va …

Маринизм

XVII asrda Italiyada J. Marino nomi bilan bogʻliq boʻlgan adabiy oqim; bu oqim tarafdorla…

Марш

Harbiy safda yurishga moslab yozilgan koʻtarinki ruhdagi qoʻshiq., marsh

Марсийа

Motam elegiyasi: Yaqin va Oʻrta Sharq poeziyasidagi adabiy janrlardan biri boʻlib, biror …

Мартиролог

Avliyolar hamda xristian dini uchun kurashib jabr koʻrgan kishilarning afsonaviy sarguzas…

Матла

Gʻazal yoki qasida janrlarining har ikki misrasi oʻzaro qofiyalanadigan birinchi bayti. M…

Медитативная лирика

Shoirning biror hayotiy masala haqidagi qarashini ifodalovchi lirik sheʼr. Meditativ liri…

Мемуарная литература

memuar adabiyot; esdaliklar; xotiralar

Менестрель

Oʻrta asrlardagi sayyor ashulachi, muzikachi hamda bir vaqtning oʻzida shoir boʻlgan shax…

Мешчанская драма

XVIII asrda Angliyada paydo boʻlgan va keng tarqalgan adabiy janr; burjua-meshchanlar hay…

Месневи

Yaqin va Oʻrta Sharq xalqlari poeziyasidagi sheʼriy shakllardan biri. Masnaviyning har bi…

Месостих

Har bir misradagi maʼlum harflarni yuqoridan pastga qarab oʻqiganda biror soʻz yoki shaxs…

Местный колорит

Biror mahalliy sharoit, urf-odat yoki joyga xos turmush, peyzaj va til xususiyatlarini ba…

Мествире или волынщик

Gruziyada volinka nomli muzika asbobi chalib, epik, lirik-epik va satirik sheʼrlarni kuyl…

Мествирули

Gruziyada volinkachi tomonidan ijro etiladigan xalq sheʼrlari va laparlari., mestviruli

Метафора

metafora; istiora

Метафорический эпитет

Badiiy tasvir vositasining bir koʻrinishi: kishi, nar-, metaforik sifatlash, metaforik ep…

Метафраза

Bir tildan ikkinchi tilga soʻzma-soʻz tarjima qilish natijasida hosil boʻlgan jumla., met…

Метаграмма

Topishmoqning bir turi: unda soʻzning bir harfi boshqa harf bilan almashinadi va soʻzning…

Метод творческий

Adabiyot va sanʼatning biror tarixiy taraqqiyot bosqichida badiiy ijodga xos bir-biri bil…

Метонимия

Soʻzlarning koʻchma maʼnosiga asoslanadigan koʻchim (trop)ning asosiy turlaridan biri: ik…

Метр

Biror sheʼr asosida yotuvchi ritmik birlik, oʻlchov. Vazn sheʼr nutqini prozaik nutqdan a…

Метрическая схема

Biror sheʼriy vaznning grafik bayoni., metrik sxema

Metricheskiy stix

metrik sheʼr

Метрическое стихосложение

Metrik sheʼr tuzilishi sistemasi qoidalariga muvofiq tuzilgan,, metrik sheʼr tuzilishi

Метрика

Sheʼr vazni, oʻlchovi haqidagi nazariya, shuningdek, biror milliy adabiyot, poetik maktab…

Миф

mif; asotir

Мифологическая школа

Gʻarbiy Yevropa va rus adabiyotshunosligi hamda folkloristikasida XIX asrda yuzaga kelgan…

Мифологическая теория

Folklorning kelib chiqishi va taraqqiyotini oʻrganuvchi fan (q. Mifologiya, 2- maʼnosi).,…

Миграционная теория

Bir mamlakatda yoki bir qancha mamlakatlardan boshqa mamlakatlarga koʻchib yuruvchi xalq …

Миниатюра

Mazmuni va kompozitsiyasi jihatidan keng umumlashma xarakterdagi kichik hajmli ocherk, hi…

Миннезингерь

Oʻrta asrlardagi nemis qoʻshiqchi shoirlari, ritsarlik muhabbatini kuylovchi lirik sheʼrl…

Миракль

Oʻrta asrlar Gʻarbiy Yevropa adabiyotida sheʼriy shaklda yozilgan diniy-nasihatomuz drama…

Мистерия

Oʻrta asrlardagi Gʻarbiy Yevropa diniy dramalari. Misteriya asosan Injil syujetlari asosi…

Молосс или тримакр

Antik sheʼr tuzilishida uch choʻziq hijodan iborat olti hijoli stopa (q. Antichnoye stixo…

Монодрама

Bir aktyor tomonidan ijro etiladigan dramatik asar. Esxilga qadar boʻlgan tragediyada bir…

Моногатари

Yapon adabiyotida turli janrlardagi prozaik asarlar., monogatari

Монография

Bir masala yoki mavzuni har tomonlama yoritishga bagʻishlangan ilmiy asar. Monografiya yo…

Монолог

Badiiy asarda ishtirok etuvchi shaxslarning oʻz-oʻziga yoki oʻzgalarga qaratilgan nutqi. …

Моноподия

Antik sheʼr tuzilishida bir stopadan iborat sheʼr takti., monopodiya

Монорим

Sheʼrdagi qofiyaning bir xil xarakterga ega boʻlishi, yaʼni barcha misralari bir xil qofi…

Моносемантическое слово

Soʻzning muayyan bir mustaqil maʼno anglatishi. Soʻzlar u yoki bu hodisa, harakat va buyu…

Моносиллабический стих

monosillabik sheʼr

Моностих

Bir misradan iborat sheʼr. Qadimgi davrda sheʼriy aforizm sifatida poeziyada mavjud edi. …

Монтаж литературный

Biror asarning ayrim epizod va koʻrinishlaridan tashkil topgan badiiy asar., adabiy montaj