Мифологическая школа

Gʻarbiy Yevropa va rus adabiyotshunosligi hamda folkloristikasida XIX asrda yuzaga kelgan oqim boʻlib, uning tarafdorlari xalq ijodining eng qadimgi asoslari mifologiya va dinga borib taqaladi deb hisoblaydilar. Jumladan, ularning fikricha, xalq eposi xudolar haqidagi miflardan kelib chiqqan emish. Mifologiya maktabi asosan XIX asrning birinchi yarmida Germaniyada yuzaga keldi. Uning asoschisi aka-uka Vilgelm (1786—1859) hamda Yakob (1785—1863) Grimmlardir. Ularning «Nemis mifologiyasi» kitobida mifologik maktabning nazariy asoslari bayon qilingan. Aka-uka Grimmlar hind-yevropa mifologiyasi qadimiy bir negizga borib taqaladi, deb faraz qiladilar va hind-yevropa xalqlari miflarini qiyosiy oʻrganadilar. Keyinchalik Germaniyada A. Kun, V. Shvars, V. Manngardt; Fransiyada M. Breal; Angliyada M. Myuller; Rossiyada F. I. Buslayev, A. N. Afanasev, O. F. Miller, A. A. Potebnya mifologik maktab qarashlarini rivojlantirdi. Mifologik maktab tarafdorlari oʻzlarining siyosiy va falsafiy qarashlari bilan revolyutsion-demokratlardan uzoq edilar. Shuning uchun ularning asarlarida oʻtmish ideallashtirilar, xalq ijodidagi mifologik motivlar yuksak qadrlanar edi. Mifologik maktab vakillarining ojiz tomonlari N. G. Chernishevskiy, N. A. Dobrolyubov, M. Ye. Saltikov-Shedrinlar tomonidan tanqid qilingan. XIX asrning 70- yillarida F. I. Buslayev va A. A. Potebnyalar oʻzlarining mifologik nazariyalaridan asta-sekin chekina boshladilar. Mifologik maktabning birdan bir katta xizmati shundaki, ularning tashabbusi bilan koʻpgina xalq ijodi asarlari toʻplamlari yuzaga keldi. Masalan: nemis xalq ertaklari aka-uka Grimmlar tomonidan, rus xalq ertaklari esa A. N. Afanasev tomoni-, mifologiya maktabi