Hayot Foundation loyihasi
Oʻz
Terminologik

Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g oʻ gʻ sh ch
v.b.

va boshqalar

va h. k.

va hokazo

Ваганты или голиарды

vagantlar yoki goliardlar. XI—XIV asrlarda Germaniya, Fransiya, Angliya va Shimoliy Itali…

Вандал

vandal. Madaniy yodgorliklarni xarob qiluvchi.

Вандализм

vandalizm. Madaniy yodgorliklar va boyliklarni vahshiylarcha

Варианты

variantlar. Biror badiiy asar qismlarining yoki butun bir asarning bir-biridan farqlanuvc…

Variantlilik

xalq ogʻzaki ijodi asarlari uchun ham xosdir (q. Variantnost).

Вариантная форма

variant shakli. Asar variantlarining aniq bir nusxasi. Masalan, asarning qoʻl yozma varia…

Вариантность

variantlilik. Variantlarga ega boʻlgan asarlarga nisbatan qoʻllaniladigan termin boʻlib, …

Вариация

variatsiya, variantlilik (q. Variantnost).

Варваризм

varvarizm. Badiiy asar yozilgan tilga yot boʻlgan, boshqa tildan kirgan soʻzlar, birikmal…

Вдохновение

ilhom. Ijodkorning gʻoyat jiddiy, koʻtarinki ruhda ijod etishi. Ilhom bilan ijod qilish b…

Вечные образы

mangu obrazlar. Ijodkorlarning katta hayotiy material, ulkan umumlashma asosida yaratgan …

Ведущий

Biror pesaning boshidan-oxirigacha ishtirok etuvchi, yoxud ayrim koʻrinishlar mazmunini o…

Величальная песня

Qadimgi Ukraina va Belorussiyada toʻy qoʻshiqlari sifatida keng tarqalgan. Bunday qoʻshiq…

Венок сонетов

Oʻn besh sonet (q.) — 210 misradan iborat sheʼriy asar. Sonetlar guldastasi shunday murak…

Веризм

XIX asr oxirida Italiya sanʼati va adabiyotida paydo boʻlgan realistik oqim. Verizm adabi…

Верлибр

Oʻziga xos tuzilishga ega boʻlgan sheʼr turi. Oʻzbek poeziyasida erkin sheʼr barmoq sheʼr…

Версификация

Sheʼr tuzilishi (q. Stixoslojeniye) ning maʼlum qoida va usullari. Termin asosi latincha …

Версия

Paydo boʻlishi jihatidan bir asosga ega boʻlgan, biroq syujet halqasidagi ayrim oʻrinlar …

Вертеп

XIV asrning oxirlarida Ukraina, Belorussiya va Rossiyaning ayrim oblastlarida mavjud boʻl…

Веснянка

Rus va Ukrain xalqlari ogʻzaki ijodida bahorni tavsif qilishga bagʻishlangan marosim qoʻs…

Вестник

Qadimgi grek tragediya va komediyalarida ishtirok etuvchi personaj. Bunday personajlar sa…

Веймарский классицизм

XVIII asrning 80—90- yillarida nemis adabiyotida paydo boʻlgan adabiy oqim. Veymar klassi…

Виды эпической литературы

epik adabiyot xillari. Odatda, epik adabiyot deyilganda, adabiyotning bir turi — epik tur…

Виды искусства

sanʼat turlari, sanʼat xillari. Materialning xarakteri, oʻzlashtirish usuli va asosi jiha…

Виды литературы

adabiy turlar, adabiy xillar. Tasvir prinsipi, hayotiy voqelikning qamrovi va aks etish t…

Виды литературных жанров

adabiy janr xillari. Maʼlum bir janrda yozilgan badiiy asar koʻrinishlari yoki janr turku…

Виланель или виланелла

vilanella...

Вилланель или вилланелла

villanella. Oʻziga xos band tuzilishiga ega boʻlgan lirik sheʼr. Villanellalar dastlab oʻ…

Вымысел

toʻqima (ijodiy xayol). Badiiy ijodning eng muhim shartlaridan biri. Ijodkor biror badiiy…

Выражение

ibora. Barqarorlik xarakteriga ega boʻlgan soʻz birikmalari. Keng maʼnoda har qanday soʻz…

Выразительные средства

ifodaviy vositalar, ifoda vositalari. Badiiy nutq tarkibida oʻz maʼnolaridan boshqa maʼno…

Выразительное чтение

ifodali oʻqish. Badiiy oʻqish turlaridan biri. Odatda, oʻqishning bu turidan maktablarda …

Вирелэ

virele. Eski fransuz sheʼriyatida olti misrali sheʼr bandi.

Вирши

virshi. Biror kitobiy sheʼr asosida yuzaga kelgan, sillabik vaznda yaratilgan rus, ukrain…

Витая рифма

aylanma qofiya. Sheʼriy asar qofiyalanishining bir turi boʻlib, u aralash qofiya deb ham …

Внешняя композиция

tashqi kompozitsiya. Badiiy asarning boblarga, qismlarga, pardalarga, bandlarga boʻlinish…

Внушающий монолог

taʼsirchan monolog. Monolog koʻrinishlaridan biri boʻlib, u hayajonli nutqdan farq qilib,…

Внутренний диалог

Dialog (q.) koʻrinishlaridan birining shartli nomlanishi boʻlib, u qahramonning xayolan b…

Внутренний мир героев

badiiy ijodda qahramonlarning maʼnaviy dunyosi. Ijodkor biror obraz yoki xarakterni yarat…

Внутренний монолог

ichki monolog

Внутренний портрет героя

qahramonning ichki portreti. Qahramonning maʼnaviy dunyosi tasvirini anglatuvchi shartli …

Внутренняя композиция

Badiiy asarning mazmun strukturasini anglatadigan shartli termin. Ichki kompozitsiya tash…

Внутренняя рифма

Soʻzlarning misralar soʻngida emas, balki oʻrtasida ohangdosh boʻlib kelishi. Ichki qofiy…

Водевиль

Qadimgi Fransiyada feodallarni masxaralovchi hajviy qoʻshiqlar shu nom bilan yuritilgan b…

Военная мемуарная литература

harbiy-memuar adabiyot. Janglar, urushlar haqida yozilgan, tarixiy mohiyatga ega boʻlgan …

Вокалическая аллитерация

unlilar alliteratsiyasi

Вокалическая рифма

ochiq qofiya yoki unli qofiya. Unli tovushlar bilan tugallangan qofiya. Qofiyaning bu tur…

Вольная русская поэзия

rus erkin sheʼriyati