Монорим

Sheʼrdagi qofiyaning bir xil xarakterga ega boʻlishi, yaʼni barcha misralari bir xil qofiyalar bilan tugallangan band yoki sheʼr. Rus poeziyasida monorim faqat hajviy yoki yumoristik sheʼrlardagina qoʻllaniladi, xolos. Monorim klassik Sharq poeziyasiga xos xususiyatdir. Oʻzbek adabiyotidagi gʻazal, qasida, qitʼa, ruboiy, fard, murabbaʼ va boshqa lirik janrlardagi qofiya monorim sanaladi. Chunki bunday qofiyada bir tovush (harf) — raviy butun asar davomida aynan takrorlanishi lozim. Masnaviyda esa raviy bayt doirasida takrorlanadi. Monorim hozirgi gʻazalchilikda ham saqlanib qolgan. Masalan, E. Vohidovning «Doʻst bilan obod uying» gʻazali sakkiz baytdan iborat boʻlib; unda toʻqqizta qofiya mavjud. Bular: vayrona, koshona, ostona, durdona, jonona, parvona, dona, doʻstona, begona. Barcha soʻzlar oʻzagining oxirgi harfi (tovushi) A — raviy boʻlib, u butun gʻazal qofiyasida oʻz pozitsiyasida aynan kelishi shart. Umuman, Sharq monorimida yana sakkiz element mavjudki, ulardan toʻrttasi: taʼsis (lugʻaviy maʼnosi — asoslamoq), daxl (oraga kiruvchi), ridf (mingashuvchi), qayd (bogʻlash) — raviydan oldin; toʻrttasi: vasl (ulanish), xuruj (chiqish), mazid (orttirilgan), noira (oʻzini chetga oluvchi) — raviydan keyin keladi. Raviydan oldin va keyin keluvchi elementlarning qofiyada bir vaqtning oʻzida hammasi kelishi shart emas, ammo raviyning hamma vaqt boʻlishi zarur. Monorimda raviysiz qofiya ham boʻlmaydi., monorim