Hayot Foundation loyihasi
Oʻz
Terminologik

Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g oʻ gʻ sh ch
Дадаизм

1916 yilda Gʻarbiy Yevropa adabiyoti va sanʼatida maydonga kelib, 1922 yilga qadar davom …

Дактический размер

daktil vazni

Дактиль

Rus tonik sheʼriy sistemasidagi (q. Stixoslojeniye) uch hijoli stopalardan biri. Daktil b…

Дактилическая клаузула

Bir urgʻuli va undan keyin keladigan ikkita urgʻusiz hijodan iborat klauzula — ritmik tug…

Дактилическая рифма

Rus klassik sheʼr tuzilishidagi qofiya turlaridan biri. Daktil qofiya talabiga koʻra, qof…

Дастан

Oʻrta va Yaqin Sharq xalqlari, jumladan turkiy xalqlar ogʻzaki va yozma adabiyotidagi kat…

Датировка

Tekstologiya (q.) da biror asarning yozilgan yilini aniqlash. Sanalashtirish turlicha boʻ…

Дайна, дайня

Latish va litva xalq qoʻshiqlari shu nom bilan yuritiladi. Daynalar oʻz xarakteri jihatid…

Декабристская поэзия

Rus dvoryan revolyutsionerlari vakillarining 1825 yil dekabr oyida chorizmga qarshi qoʻzg…

Декаданс

XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida falsafa, estetika va sanʼatdagi tushkunlikni, …

Декады литератур народов СССР

Sovet respublikalari adabiyotlarining koʻrigi, SSSR xalqlari adabiyotlari oʻrtasidagi alo…

Детективная литература

Biror jinoiy ish bilan bogʻliq boʻlgan yashirin sirni mantiqiy jihatdan murakkab tahlil o…

Децима

Oʻn misradan iborat band tuzilishi. Detsima dastlab ispan poeziyasida yuzaga keldi va key…

Детская литература

Badiiy ijodning bolalarga bagʻishlangan qismi shu nom bilan yuritiladi. Bolalar adabiyoti…

Детский фольклор

Xalq ijodining bolalarga atalgan va bolalar tomonidan ijro etiladigan bir qismi. Bolalar …

Девтерагонист

Qadimgi grek teatridagi uch asosiy aktyorlardan ikkinchi darajalisi shu nom bilan yuritil…

Действие

parda. (Sahna asarining tugallangan qismi; q. Akt)

Действующее лицо

Badiiy asarda ishtirok etuvchi shaxslar asarning janr xususiyatlariga qarab turlicha miqd…

Диалектизмы

biror mahalliy, territorial dialektga, shevaga xos boʻlgan va umumxalq adabiy tiliga mans…

Диалог

Ikki yoki undan ortiq shaxs orasidagi uzluksiz nutq shakllaridan biri. Dramada dialog dra…

Диатриба

Eramizdan avvalgi uchinchi asrda rim adabiyotida paydo boʻlgan adabiy janr: falsafiy-axlo…

Дидактическая литература

Axloqiy-taʼlimiy xarakterga ega boʻlgan badiiy asarlar. Didaktik adabiyot qadimgi grek ad…

Дидактическая поэзия

Ilmiy va axloqiy qoidalarni, pedagogik fikr va nasihatlarni faqat sheʼriy tarzda bayon et…

Дифирамб

Dastlab xudo Dionis haqida, keyinchalik boshqa xudolar hamda qahramonlar sharafiga aytilg…

Дилогия

Bir xil mazmun, tugal syujet, ishtirok etuvchilar bilan bogʻlangan ikki mustaqil asar. Di…

Динамическое развитие характера

xarakterning dinamik oʻsishi. Bu koʻproq realistik adabiyotga xosdir. Realistik ada-

Динамика образа

Badiiy asardagi obrazlarning asar davomida oʻsib, takomillashib borishi, obraz dinamikasi

Дипиррихий

Toʻrt qisqa hijodan iborat antik sheʼr stopasi (q. Antichnoye stixoslojeniye)., dipirrixiy

Диподия

Bir kuchli ritmik urgʻu vositasida birlashgan antik sheʼr tuzilishidagi juft turoq. Baʼza…

Дисиллабическая рифма

Ikki hijoli qofiya, disillabik qofiya

Диспондей

Toʻrt choʻziq hijodan iborat antik sheʼr stopasi (q. Antichnoye stixoslojeniye)., dispond…

Диссонанс

dissonans yoki och qofiya. Qofiyaning faqat undosh tovushlarga asoslanishi va unli tovush…

Distix

ikkilik, distix. Antik poeziyada ikki misradan iborat boʻlgan band. Dastlab keng qoʻllani…

Диван

devon

Дихорий

Antik sheʼr tuzilishida toʻrt hijodan iborat xorey stopasi, dixoriy

Диямб

Antik sheʼr oʻlchovi: toʻrt hijoli yamb stopasi, diyamb

Джагаты

Qadimgi hind poeziyasining sheʼriy vazni: toʻrtinchi yoki beshinchi hijosi sezurali boʻlg…

Дневник

Badiiy asar shakllaridan biri boʻlib, u yozuvchining oʻzi qatnashgan hayotiy voqea-hodisa…

Долгий слог и краткий слог

Metrik sheʼr tuzilishidagi birliklar boʻlib, uzun va qisqa hijolar sheʼrshunoslikda oʻzig…

Дольник

Sheʼriy misralardagi urgʻularning miqdoriy tengligiga asoslangan sheʼr turi. Dolnik talab…

Достаточная рифма

toʻq qofiya yoki toʻliq qofiya

Дохмий

Antik sheʼr tuzilishida sakkiz mora (q.) — bir qisqa, ikki uzun, bir qisqa, doxmiy

Дойна

Rumin hamda moldavan xalq lirik qoʻshiqlarining nomi., doyna

Драма

Dramatik turga mansub janrlardan biri. Dramaning oʻziga xos xususiyatlaridan biri uning s…

Драматический диалог

dramatik dialog

Драматизировать

Biror adabiy asarni drama shakliga solmoq, dramaga aylantirmoq., dramalashtirmoq

Драматургия

biror yozuvchi, xalq yoki davrning dramatik asarlari majmui, dramaturgiya

Древняя аттическая комедия

Eramizdan avvalgi V asrda Afina (Attika)da keng tarqalgan qadimgi grek komediyasi turlari…

Дружеский шарж

doʻstlik hazili

Дубейт

dubayt, qoʻsh bayt yoki dubayta. Ikki bayt, toʻrt misradan iborat sheʼr: aruzning hazaji …