Декаданс

XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida falsafa, estetika va sanʼatdagi tushkunlikni, mazmunsiz sanʼatni, fahshni kuylovchi oqim. Bu oqim XIX asrning oxiridagi burjua jamiyatining chiriy boshlashi bilan bogʻliq holda yuzaga keldi. Dekadentlar oʻz ijodida insonning dunyoni oʻzgartira olish qudratiga ishonchsizlikni, real hayot oldida ojizlikni targʻib qildilar. «Dekadent» termini Fransiyada simvolist-shoirlar toʻgaragida yuzaga keldi. Simvolizm butun Yevropa sheʼriyatida keng tarqalgach, dekadentlik ham shu qatori Umumevropa adabiyotiga tarqaldi. Taniqli simvolistlar A. Rembo, R. M. Rilke, P. Verlen, S. Mallarme, E. Verxarn, M. Meterlink, S. George, F. Sologub, Z. Gippius, D. Merejkovskiy, A. Beliy kabi yozuvchilar bir vaqtning oʻzida dekadentlikning ham taniqli namoyandalari edilar. XX asr boshlarida unanimizm, futurizm, ekspressionizm, imajinizm, akmeizm kabi norealistik oqimlar yuzaga kelgach, dekadentlar bu oqimlar bilan ham yaqin aloqada boʻldilar. Natijada dekadentlik termini koʻp maʼnolilik kasb etdi. Dekadentlar oʻzlarini yangi estetik va etik boylik yaratuvchi paygʻambarlar deb bildilar. Ular sanʼatning ijtimoiy hayot bilan bogʻliqligini inkor qildilar va «sanʼat sanʼat uchun» shiorini ilgari surdilar. Shuning uchun modernizm oqimi ham dekadentlarning qarashini qabul qildi. Koʻpgina dekadentlar oʻzlarini XIX asrning ikkinchi yarmidagi estetik isyonkorlar sifatida tutdilar. Yevropa dekadentligining otasi F. Nitsshe shu maʼnoda XIX asr filosoflari ichida alohida ajralib turadi. U oʻz taʼlimotini dekadentlikka qarshi isyon deb atasa ham, aslida dekadentlik doirasidan tashqariga chiqa olmadi., dekadans, dekadentlik