Дастан

Oʻrta va Yaqin Sharq xalqlari, jumladan turkiy xalqlar ogʻzaki va yozma adabiyotidagi katta hajmga ega boʻlgan epik asarlar. Xalq ogʻzaki ijodi va yozma adabiyotdagi dostonlar, garchi bir nom bilan atalsalar-da, biroq ular oʻzlarining yaratilishi, takomillashib borishi, shakliy xususiyatlari, ijro etilishi jihatlaridan bir-birlaridan farqlanadilar. Shakldagi farqlar: turkiy xalqlar ogʻzaki ijodidagi dostonlar maʼlum nisbatda navbatlashib kelgan nasriy va sheʼriy qismlardan iborat boʻladi. Yozma adabiyotdagi dostonlar asosan sheʼriy boʻladi. Ogʻzaki ijoddagi dostonlar erkin band tuzilishi va qofiyalanishga ega boʻlsa, yozma adabiyotdagi dostonlar asosan masnaviy tarzidagi qofiyalanishga ega boʻladi, yaʼni: a, a; b, b; v, v kabi. Yaratilishi va ijrosi jihatidan farqlar: a) xalq dostonlari maʼlum shaxs tomonidan ogʻzaki tarzda yaratilgan boʻlib, ular boshqa ijodkorlar tomonidan aytilib, avloddan avlodga oʻtib, sayqal topib, kuchli anʼanaviylik kasb etadi. Natijada, uning aniq yaratuvchisini belgilash qiyin boʻlib qoladi. Shuning uchun xalq ogʻzaki ijodidagi dostonlar kollektiv ijod mahsuli deb yuritiladi. Yozma adabiyotdagi dostonlar esa kon, doston