{"headword": "Дастан", "key": "dastan", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "77"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻrta va Yaqin Sharq xalqlari, jumladan turkiy xalqlar ogʻzaki va yozma adabiyotidagi katta hajmga ega boʻlgan epik asarlar. Xalq ogʻzaki ijodi va yozma adabiyotdagi dostonlar, garchi bir nom bilan atalsalar-da, biroq ular oʻzlarining yaratilishi, takomillashib borishi, shakliy xususiyatlari, ijro etilishi jihatlaridan bir-birlaridan farqlanadilar. Shakldagi farqlar: turkiy xalqlar ogʻzaki ijodidagi dostonlar maʼlum nisbatda navbatlashib kelgan nasriy va sheʼriy qismlardan iborat boʻladi. Yozma adabiyotdagi dostonlar asosan sheʼriy boʻladi. Ogʻzaki ijoddagi dostonlar erkin band tuzilishi va qofiyalanishga ega boʻlsa, yozma adabiyotdagi dostonlar asosan masnaviy tarzidagi qofiyalanishga ega boʻladi, yaʼni: a, a; b, b; v, v kabi. Yaratilishi va ijrosi jihatidan farqlar: a) xalq dostonlari maʼlum shaxs tomonidan ogʻzaki tarzda yaratilgan boʻlib, ular boshqa ijodkorlar tomonidan aytilib, avloddan avlodga oʻtib, sayqal topib, kuchli anʼanaviylik kasb etadi. Natijada, uning aniq yaratuvchisini belgilash qiyin boʻlib qoladi. Shuning uchun xalq ogʻzaki ijodidagi dostonlar kollektiv ijod mahsuli deb yuritiladi. Yozma adabiyotdagi dostonlar esa kon", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Дастан", "raw_meaning": "— достон. Ўрта ва Яқин Шарқ халқлари, жумладан туркий халқлар оғзаки ва ёзма адабиётидаги катта ҳажмга эга бўлган эпик асарлар. Халқ оғзаки ижоди ва ёзма адабиётдаги достонлар, гарчи бир ном билан аталсалар-да, бироқ улар ўзларининг яратилиши, такомиллашиб бориши, шаклий хусусиятлари, ижро этилиши жиҳатларидан бир-бирларидан фарқланадилар. Шаклдаги фарқлар: туркий халқлар оғзаки ижодидаги достонлар маълум нисбатда навбатлашиб келган насрий ва шеърий қисмлардан иборат бўлади. Ёзма адабиётдаги достонлар асосан шеърий бўлади. Оғзаки ижоддаги достонлар эркин банд тузилиши ва қофияланишга эга бўлса, ёзма адабиётдаги достонлар асосан маснавий тарзидаги қофияланишга эга бўлади, яъни: а, а; б, б; в, в каби. Яратилиши ва ижроси жиҳатидан фарқлар: а) халқ достонлари маълум шахс томонидан оғзаки тарзда яратилган бўлиб, улар бошқа ижодкорлар томонидан айтилиб, авлоддан-авлодга ўтиб, сайқал топиб, кучли анъанавийлик касб этади. Натижада, унинг аниқ яратувчисини белгилаш қийин бўлиб қолади. Шунинг учун халқ оғзаки ижодидаги достонлар коллектив ижод маҳсули деб юритилади. Ёзма адабиётдаги достонлар эса кон"}}]}