Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз
Терминологик

Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Алифбо кўрсаткичи

Дадаизм

1916 йилда Ғарбий Европа адабиёти ва санъатида майдонга келиб, 1922 йилга қадар давом …

Дактический размер

дактил вазни

Дактиль

Рус тоник шеърий системасидаги (қ. Стихосложение) уч ҳижоли стопалардан бири. Дактил б…

Дактилическая клаузула

Бир урғули ва ундан кейин келадиган иккита урғусиз ҳижодан иборат клаузула — ритмик туг…

Дактилическая рифма

Рус классик шеър тузилишидаги қофия турларидан бири. Дактил қофия талабига кўра, қоф…

Дастан

Ўрта ва Яқин Шарқ халқлари, жумладан туркий халқлар оғзаки ва ёзма адабиётидаги кат…

Датировка

Текстология (қ.) да бирор асарнинг ёзилган йилини аниқлаш. Саналаштириш турлича бў…

Дайна, дайня

Латиш ва литва халқ қўшиқлари шу ном билан юритилади. Дайналар ўз характери жиҳатид…

Декабристская поэзия

Рус дворян революционерлари вакилларининг 1825 йил декабрь ойида чоризмга қарши қўзг…

Декаданс

ХИХ асрнинг охири ва ХХ асрнинг бошларида фалсафа, эстетика ва санъатдаги тушкунликни, …

Декады литератур народов СССР

Совет республикалари адабиётларининг кўриги, СССР халқлари адабиётлари ўртасидаги ало…

Детективная литература

Бирор жиноий иш билан боғлиқ бўлган яширин сирни мантиқий жиҳатдан мураккаб таҳлил о…

Децима

Ўн мисрадан иборат банд тузилиши. Децима дастлаб испан поезиясида юзага келди ва кей…

Детская литература

Бадиий ижоднинг болаларга бағишланган қисми шу ном билан юритилади. Болалар адабиёти…

Детский фольклор

Халқ ижодининг болаларга аталган ва болалар томонидан ижро этиладиган бир қисми. Болалар …

Девтерагонист

Қадимги грек театридаги уч асосий актёрлардан иккинчи даражалиси шу ном билан юритил…

Действие

парда. (Саҳна асарининг тугалланган қисми; қ. Акт)

Действующее лицо

Бадиий асарда иштирок этувчи шахслар асарнинг жанр хусусиятларига қараб турлича миқд…

Диалектизмы

бирор маҳаллий, территориал диалектга, шевага хос бўлган ва умумхалқ адабий тилига манс…

Диалог

Икки ёки ундан ортиқ шахс орасидаги узлуксиз нутқ шаклларидан бири. Драмада диалог дра…

Диатриба

Эрамиздан аввалги учинчи асрда рим адабиётида пайдо бўлган адабий жанр: фалсафий-ахло…

Дидактическая литература

Ахлоқий-таълимий характерга эга бўлган бадиий асарлар. Дидактик адабиёт қадимги грек ад…

Дидактическая поэзия

Илмий ва ахлоқий қоидаларни, педагогик фикр ва насиҳатларни фақат шеърий тарзда баён эт…

Дифирамб

Дастлаб худо Дионис ҳақида, кейинчалик бошқа худолар ҳамда қаҳрамонлар шарафига айтилг…

Дилогия

Бир хил мазмун, тугал сюжет, иштирок этувчилар билан боғланган икки мустақил асар. Ди…

Динамическое развитие характера

характернинг динамик ўсиши. Бу кўпроқ реалистик адабиётга хосдир. Реалистик ада-

Динамика образа

Бадиий асардаги образларнинг асар давомида ўсиб, такомиллашиб бориши, образ динамикаси

Дипиррихий

Тўрт қисқа ҳижодан иборат антик шеър стопаси (қ. Античное стихосложение)., дипиррихий

Диподия

Бир кучли ритмик урғу воситасида бирлашган антик шеър тузилишидаги жуфт туроқ. Баъза…

Дисиллабическая рифма

Икки ҳижоли қофия, дисиллабик қофия

Диспондей

Тўрт чўзиқ ҳижодан иборат антик шеър стопаси (қ. Античное стихосложение)., диспонд…

Диссонанс

диссонанс ёки оч қофия. Қофиянинг фақат ундош товушларга асосланиши ва унли товуш…

Дистих

иккилик, дистих. Антик поезияда икки мисрадан иборат бўлган банд. Дастлаб кенг қўллани…

Диван

девон

Дихорий

Антик шеър тузилишида тўрт ҳижодан иборат хорей стопаси, дихорий

Диямб

Антик шеър ўлчови: тўрт ҳижоли ямб стопаси, диямб

Джагаты

Қадимги ҳинд поезиясининг шеърий вазни: тўртинчи ёки бешинчи ҳижоси сезурали бўлг…

Дневник

Бадиий асар шаклларидан бири бўлиб, у ёзувчининг ўзи қатнашган ҳаётий воқеа-ҳодиса…

Долгий слог и краткий слог

Метрик шеър тузилишидаги бирликлар бўлиб, узун ва қисқа ҳижолар шеършуносликда ўзиг…

Дольник

Шеърий мисралардаги урғуларнинг миқдорий тенглигига асосланган шеър тури. Долник талаб…

Достаточная рифма

тўқ қофия ёки тўлиқ қофия

Дохмий

Антик шеър тузилишида саккиз мора (қ.) — бир қисқа, икки узун, бир қисқа, дохмий

Дойна

Румин ҳамда молдаван халқ лирик қўшиқларининг номи., дойна

Драма

Драматик турга мансуб жанрлардан бири. Драманинг ўзига хос хусусиятларидан бири унинг с…

Драматический диалог

драматик диалог

Драматизировать

Бирор адабий асарни драма шаклига солмоқ, драмага айлантирмоқ., драмалаштирмоқ

Драматургия

бирор ёзувчи, халқ ёки даврнинг драматик асарлари мажмуи, драматургия

Древняя аттическая комедия

Эрамиздан аввалги В асрда Афина (Аттика)да кенг тарқалган қадимги грек комедияси турлари…

Дружеский шарж

дўстлик ҳазили

Дубейт

дубайт, қўш байт ёки дубайта. Икки байт, тўрт мисрадан иборат шеър: арузнинг ҳазажи …