Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Diniy eʼtiqod va axloqqa nomuvofiqligi jihatidan qoʻllanishi man etilgan soʻzlar., tab-u

Muzikada ritm birligi, yaʼni biror kuchli ohangning birligi. Bu termin adabiyotda ritmnin…

Mehnat faoliyatining biror sohasida namoyon boʻladigan tabiiy qobiliyat. Talant murakkab,…

Qadimgi yapon poeziyasidagi besh misradan iborat sheʼriy janr boʻlib, u «qisqa qoʻshiq» d…

u yoki bu tarixiy voqea, shaxs yoki bino va h. k. lar haqida yaratilsa-da, biroq ularda t…

Ayni bir soʻzning turli maʼnoda qofiyalanib kelishi: Vot na bereg vishli gosti, Sar Salta…

Aynan biror fikr yoki taʼrifning boshqa soʻzlar yoki iboralar bilan ifodalanishi. Tavtolo…

Muxammas koʻrinishlaridan biri. Taxmis bandlari ham muxammas kabi besh misradan iborat bo…

tajnis. Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodi va yozma adabiyotida koʻp qoʻllaniladigan badiiy sanʼat…

tekst. Qoʻl yozma yoki nashr etilgan asarlardagi avtorning asl soʻzi.

tekstologiya. Adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlaridan biri. Tekstologiya badiiy asar y…

koʻchuvchi misra. Sheʼriy asarning bir necha bandlarida takrorlanuvchi misra. Masalan, H.…

telestix. Misralarning oxirgi harfidan soʻz yoki soʻz birikmasi hosil boʻladigan sheʼriy …

televideniye va adabiyot. Televideniye badiiy adabiyot bilan uzviy aloqada boʻlgan sanʼat…

televizion janrlar. Televizion janrlarning shakllanishi va rivojlanishi ikki obyektiv hod…

tema, mavzu. Sanʼat asarlarining, jumladan, badiiy adabiyotning ahamiyati qanday masalala…

tematika. Keng maʼnoda maʼlum bir davr yozuvchilari ijodidagi yoki bir yozuvchining turli…

tendensiozlik. Badiiy asarning gʻoyaviy yoʻnalishi, kitobxonni maʼlum fikr va tuygʻular b…

konfliktsizlik nazariyasi. Sovet estetikasi, adabiy tanqidchiligi va adabiyotshunosligida…

koʻchib yuruvchi syujetlar nazariyasi yoki oʻzlashtirish nazariyasi

adabiyot nazariyasi. Adabiyotshunoslik fani (q. Literaturovedeniye)ning tarkibiy bir qism…

tarjima nazariyasi. Soʻz sanʼatining muhim bir sohasi: badiiy tarjima sanʼati, tarjima pr…

terma. Bir xil qofiya tuzilishi va vaznga ega boʻlgan bir necha bandlar yigʻindisidan ibo…

termin. Maʼlum bir sohaga doir tushunchalarning aniq, konkret, bir maʼnoli ifodasi boʻlga…

terset. Bandlari uch misradan iborat sheʼr turi. Terset odatda a — a — a, b — b — b shakl…

tersina. Bandlari a b a — b v b — v g v va h. k. shaklida qofiyalanuvchi uch misrali sheʼ…

tetrologiya. Gʻoyasi, mazmuni, obrazlari bilan oʻzaro bogʻlangan bir avtorning toʻrtta ad…

tezis. Asarda avtor tomonidan toʻgʻriligi isbotlangan fikr. Antik sheʼr tuzilishida esa t…

adabiy tip. Biror sotsial guruh, sinf, xalq uchun xarakterli xususiyatlarni oʻzida mujass…

tipik. Turli tarixiy davrlarda hayotiy voqealar, maʼlum kishilar guruhi uchun xarakterli …

adabiyotning qudratli vositalaridan biridir. Adabiy asarlarda tipiklikni ifoda qilish ada…

tipiklashtirish. Badiiy adabiyotning eng muhim problemalaridan biri boʻlib, tipiklik kabi…

tipologik aloqalar. Qarindoshlik yoki ijtimoiy shart-sharoitlarning bir xilligi sababli y…

toʻliq (toʻq) qofiya

ton. 1. Dastlab rus sheʼrshunosligida urgʻu maʼnosida qoʻllanilgan tushuncha boʻlib, hozi…

tonik sheʼr tuzilishi. Urgʻuli hijolarning bir nisbatda takrorlanishiga asoslangan rus, i…

tragediya, fojia. Asosida kelishtirib boʻlmaydigan ziddiyat yotuvchi, oqibatda fojia bila…

tragikomediya. Oʻzida tragediya va komediya xususiyatlarini birlashtirgan drama asari.

travesti. Koʻproq qadimgi miflar yoki qadimgi shoirlarning asarlarini turli xil jargonlar…

Oʻzining umumiy temasi, yetakchi gʻoyasi, asosiy qahramonlari, syujet aloqadorligi bilan …

Sakkiz misradan iborat sheʼriy shakl boʻlib, u a — b — a — a — a — b — a — b tarzida qofi…

Biror narsa yoki hodisani ifodalash uchun soʻz yoki soʻz birikmalarining oʻz maʼnosidan b…

troxey

Oʻzi sheʼr toʻqib, oʻzi muzika chalib ijro etuvchi kuychi-shoir. Trubadurlar poeziyasi Fr…

XI asrning oxiridan XIV asrning boshlariga qadar Fransiyaning shimolida epik hamda lirik …

uch hijoli sheʼriy vazn. Rus sillabik-tonik sheʼriy sistemasida urgʻuli hijolar orasida i…

uchlik. Uch misrali sheʼriy bandlardan iborat asar. Uchliklar juda kam qoʻllaniladigan sh…

sezura. Ritmik jihatdan sheʼrdagi biror turoq (stopa) yoki rukndan soʻng butun sheʼriy mi…

turkum, sikl. Mavzu, gʻoya, qahramon, tarixiy davr, poetik ruh, voqelik oʻrni jihatidan u…