Hayot Foundation loyihasi
Oʻz
Terminologik

Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g oʻ gʻ sh ch
Рапсод

Qadimgi Gretsiyada afsonaviy qahramonlar va xudolar haqidagi epik asarlarni kuylovchilar.…

Рассказ

Epik turga mansub kichik hajmli janr boʻlib, u oʻziga xos imkoniyat va hayotiy qamrovga e…

Рассказчик

Badiiy asar voqealarini hikoya qiluvchi shartli shaxs. Adabiyotshunoslikda hikoyachi tush…

Равносложная рифма

toʻliq qofiya; toʻq qofiya

Раёшник или раёшный стих

Qochirimlarga boy rus xalq sheʼri turlaridan biri boʻlib, bunday sheʼr misralaridagi hijo…

Размер стихотворный

Sheʼrshunoslikka oid muhim tushunchalardan biri boʻlib, u oʻlchov maʼnosini anglatadi va …

Развязка

Badiiy asar asosida yotuvchi konfliktning hal etilishini bayon etuvchi syujet qismi. Yech…

Реакционный романтизм

Umri tugagan, jamiyatning olga harakat qilishiga gʻov boʻlgan, qoloq voqea-hodisalarni id…

Реализм

Adabiyot va sanʼatdagi asosiy ijodiy metodlardan, realizm

Речь персонажа

Badiiy asar tilining tarkibiy qismi boʻlib, u personajning fikr va hissiyotini, turmush h…

Речевые синонимы

nutqiy sinonimlar

Редакция

Biror asar qoʻl yozmasini bosmaga tayyorlashda avtor yoki muharrir tomonidan ongli suratd…

Редиф

Sheʼriy misralarda qofiyadan soʻng keluvchi soʻz, soʻz birikmasi yoki gap. Klassik arab p…

Реферат

Biror ilmiy asarning qisqacha ogʻzaki yoki yozma mazmuni. Bunday referatlar fanning har b…

Рефрен

refren; naqorat

Ремарка

Dramatik asardagi avtor izohi. Remarkada asarda ishtirok etuvchi shaxslarning yoshi, tash…

Реминисценция

Biror shoir tomonidan boshqa ijodkor ishlatgan poetik ibora yoki obrazli ifodani atayin y…

Реплика

Asarda ishtirok etuvchi shaxslarning boshqa personajlarga javobi, luqma tashlashi. Replik…

Ретардация

Qoʻshimcha personajlar, epizod yoki voqealar, lirik chekinishlar, tabiat tasvirlari kabil…

Рецензия

Adabiy tanqidning bir turi: badiiy asar, spektakl, kinofilm va h. k. haqida yozilgan, ula…

Революционный романтизм

Sanʼatkorning eskilikka qarshi kurashga, jamiyatni qayta qurishga, ilgʻor ijtimoiy ideall…

Резонёр

Antik drama, komediya yoki qadimniy romanlardagi voqealarda qatnashmay, asar ishtirokchil…

Рифма

Sheʼriy misralardagi ayrim soʻzlarning, baʼzan qoʻshimchalar, hijolar yoki soʻz birikmala…

Рифмованная проза

qofiyali proza; sajli nasr

Ритм

Muayyan, bir-biriga teng narsalarning bir xil vaqt birligida takrorlanib turishi. Shu maʼ…

Ритм речи

Urgʻuli va urgʻusiz yoki choʻziq va qisqa hijolarning nutqda bir tekisda takrorlanib, uyu…

Ритмическая интонация

Sheʼriy asarning ritmik tuzilishi, poetik nutq tuzilishining turli ritmik shakllari bilan…

Ритмическая проза

Maʼlum darajada izchil ritmik xarakterga ega boʻlgan nasr turi. Har qanday nasr ham oʻzig…

Ритмика

Sheʼrshunoslikning maxsus termini boʻlib, u ikki maʼnoda qoʻllaniladi: 1. Biror shoirning…

Риторический вопрос

Stilistik usullardan biri boʻlib, u poetik nutqda fikrni soʻroq shaklida tasdiqlashdan ib…

Риторическое обращение, риторическое восклицание

Nido, xitob shaklidagi stilistik usullardan biri boʻlib, avtorning poetik nutqidagi oʻzi …

Риторическое окончание

ritorik tugallanma

Риторика или реторика

Oʻtmishda chiroyli nutq soʻzlashni, notiqlik sanʼatini oʻrgatuvchi maxsus fan (ilmi kalom…

Риторнель

Oʻrta asrlar poeziyasida oldin italyan, soʻng fransuz adabiyotida paydo boʻlgan uch misra…

Роды литературные

adabiy turlar

Роман

Yangi davr adabiyotidagi katta hajmli epik asar boʻlib, uning asosiy xususiyatlari inson …

Роман-эпопея

Juda murakkab va boy hayotiy materialni, butun bir davrni oʻz ichiga olgan roman. Masalan…

Роман в стихах

Lirik-epik poeziya janrlaridan biri boʻlib, roman (q.) janriga xos barcha xususiyatlarni …

Romanovedeniye

romanshunoslik

Романс

romans. Uncha katta boʻlmagan va kuylash uchun yozilgan lirik sheʼr. Bunday sheʼr dastlab…

Романсный стих

Kuybop sheʼrning bir turi boʻlib, unda qator bandlar yoki sheʼrning kichikroq yaxlit bir …

Романтика

romantika

Романтизм

romantizm

Рондель

rondel. Qadimgi fransuz sheʼriy shakllaridan biri. Unda sheʼr oʻn uch misradan iborat boʻ…

Рубаи

Falsafiy, ishqiy, ijtimoiy-siyosiy, axloqiy va diniy mazmunlarda yozilgan toʻrt misradan …

Руны

runlar. Karel-fin xalqlarining epik qoʻshiqlari boʻlib, ularda afsonaviy bahodirlarning q…

рус.

ruscha

Русские исторические песни

rus tarixiy qoʻshiqlari. Tatar-moʻgʻullar zulmiga qarshi kurash davrida vujudga kelgan va…

Русский сентиментализм

XVIII asr oxirida Rossiyada paydo boʻlgan adabiy oqim; u krepostnoylikni ideallashtirishn…