Руны

runlar. Karel-fin xalqlarining epik qoʻshiqlari boʻlib, ularda afsonaviy bahodirlarning qahramonliklari kuylanadi. Runlardan iborat toʻplamlarda xalqning qadimgi maishiy turmushi, hayoti va ularning vatan ozodligi uchun olib borgan kurashlari aks ettirilgan. Fin folklorshunosi E. Lenrot (1802—1884) 1835— 1849 yillar mobaynida xalq orasida yurgan runlarni toʻplab, «Kalevala» nomi bilan birlashtirdi. Bu epos qahramonlar va ular koʻrsatgan bahodirliklarga qarab, bir necha turkumlarga boʻlinadi. Runlar asosan barmoq sheʼriy sistemasida yaratilgan boʻlib, anafora (q.), alliteratsiya (q.)larga boydir. Runlarning sheʼriy kompozitsiyasiga xos asosiy xususiyatlardan biri shuki, ikkinchi sheʼriy misra birinchi misraning oʻzgarishga uchragan takroridan iboratdir. Bu xususiyat runlarning yaratilish va ijro jarayoni bilan bogʻliq. Chunki runlarni aytuvchi ikki shaxs bir-biriga qarama-qarshi oʻtirib olib, torli muzika asbobi-kontella joʻrligida kuylashgan. Birinchi aytuvchi bir misra aytgach, ikkinchi aytuvchi shu misraga oʻzgartirishlar kiritib, uni mazmunan yana rivojlantirib takrorlagan. Shu paytda birinchi aytuvchi yangi misra toʻqib turgan va shunday qilib katta-katta epik asarlar yuzaga kelgan. Runlarni aytish sanʼati avloddan avlodga oʻtib kelmoqda. Ular orasida eng mashhurlari A. Perttunen, M. Perttunen, A. Malinen, A. Lextonen, M. I. Mixeevlardir.