Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз
Терминологик

Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Алифбо кўрсаткичи

в.б.

ва бошқалар

ва ҳ. к.

ва ҳоказо

Ваганты или голиарды

вагантлар ёки голиардлар. ХИ—ХИВ асрларда Германия, Франсия, Англия ва Шимолий Итали…

Вандал

вандал. Маданий ёдгорликларни хароб қилувчи.

Вандализм

вандализм. Маданий ёдгорликлар ва бойликларни ваҳшийларча

Варианты

вариантлар. Бирор бадиий асар қисмларининг ёки бутун бир асарнинг бир-биридан фарқланувк…

Вариантлилик

халқ оғзаки ижоди асарлари учун ҳам хосдир (қ. Вариантност).

Вариантная форма

вариант шакли. Асар вариантларининг аниқ бир нусхаси. Масалан, асарнинг қўл ёзма вариа…

Вариантность

вариантлилик. Вариантларга эга бўлган асарларга нисбатан қўлланиладиган термин бўлиб, …

Вариация

вариация, вариантлилик (қ. Вариантност).

Варваризм

варваризм. Бадиий асар ёзилган тилга ёт бўлган, бошқа тилдан кирган сўзлар, бирикмал…

Вдохновение

илҳом. Ижодкорнинг ғоят жиддий, кўтаринки руҳда ижод этиши. Илҳом билан ижод қилиш б…

Вечные образы

мангу образлар. Ижодкорларнинг катта ҳаётий материал, улкан умумлашма асосида яратган …

Ведущий

Бирор песанинг бошидан-охиригача иштирок этувчи, ёхуд айрим кўринишлар мазмунини о…

Величальная песня

Қадимги Украина ва Белоруссияда тўй қўшиқлари сифатида кенг тарқалган. Бундай қўшиқ…

Венок сонетов

Ўн беш сонет (қ.) — 210 мисрадан иборат шеърий асар. Сонетлар гулдастаси шундай мурак…

Веризм

ХИХ аср охирида Италия санъати ва адабиётида пайдо бўлган реалистик оқим. Веризм адаби…

Верлибр

Ўзига хос тузилишга эга бўлган шеър тури. Ўзбек поезиясида эркин шеър бармоқ шеър…

Версификация

Шеър тузилиши (қ. Стихосложение) нинг маълум қоида ва усуллари. Термин асоси латинча …

Версия

Пайдо бўлиши жиҳатидан бир асосга эга бўлган, бироқ сюжет ҳалқасидаги айрим ўринлар …

Вертеп

ХИВ асрнинг охирларида Украина, Белоруссия ва Россиянинг айрим областларида мавжуд бўл…

Веснянка

Рус ва Украин халқлари оғзаки ижодида баҳорни тавсиф қилишга бағишланган маросим қўс…

Вестник

Қадимги грек трагедия ва комедияларида иштирок этувчи персонаж. Бундай персонажлар са…

Веймарский классицизм

ХВИИИ асрнинг 80—90- йилларида немис адабиётида пайдо бўлган адабий оқим. Веймар класси…

Виды эпической литературы

эпик адабиёт хиллари. Одатда, эпик адабиёт дейилганда, адабиётнинг бир тури — эпик тур…

Виды искусства

санъат турлари, санъат хиллари. Материалнинг характери, ўзлаштириш усули ва асоси жиҳа…

Виды литературы

адабий турлар, адабий хиллар. Тасвир принсипи, ҳаётий воқеликнинг қамрови ва акс этиш т…

Виды литературных жанров

адабий жанр хиллари. Маълум бир жанрда ёзилган бадиий асар кўринишлари ёки жанр турку…

Виланель или виланелла

виланелла...

Вилланель или вилланелла

вилланелла. Ўзига хос банд тузилишига эга бўлган лирик шеър. Вилланеллалар дастлаб ў…

Вымысел

тўқима (ижодий хаёл). Бадиий ижоднинг энг муҳим шартларидан бири. Ижодкор бирор бадиий…

Выражение

ибора. Барқарорлик характерига эга бўлган сўз бирикмалари. Кенг маънода ҳар қандай сўз…

Выразительные средства

ифодавий воситалар, ифода воситалари. Бадиий нутқ таркибида ўз маъноларидан бошқа маъно…

Выразительное чтение

ифодали ўқиш. Бадиий ўқиш турларидан бири. Одатда, ўқишнинг бу туридан мактабларда …

Вирелэ

виреле. Эски франсуз шеъриятида олти мисрали шеър банди.

Вирши

вирши. Бирор китобий шеър асосида юзага келган, силлабик вазнда яратилган рус, украин…

Витая рифма

айланма қофия. Шеърий асар қофияланишининг бир тури бўлиб, у аралаш қофия деб ҳам …

Внешняя композиция

ташқи композиция. Бадиий асарнинг бобларга, қисмларга, пардаларга, бандларга бўлиниш…

Внушающий монолог

таъсирчан монолог. Монолог кўринишларидан бири бўлиб, у ҳаяжонли нутқдан фарқ қилиб,…

Внутренний диалог

Диалог (қ.) кўринишларидан бирининг шартли номланиши бўлиб, у қаҳрамоннинг хаёлан б…

Внутренний мир героев

бадиий ижодда қаҳрамонларнинг маънавий дунёси. Ижодкор бирор образ ёки характерни ярат…

Внутренний монолог

ички монолог

Внутренний портрет героя

қаҳрамоннинг ички портрети. Қаҳрамоннинг маънавий дунёси тасвирини англатувчи шартли …

Внутренняя композиция

Бадиий асарнинг мазмун структурасини англатадиган шартли термин. Ички композиция таш…

Внутренняя рифма

Сўзларнинг мисралар сўнгида эмас, балки ўртасида оҳангдош бўлиб келиши. Ички қофий…

Водевиль

Қадимги Франсияда феодалларни масхараловчи ҳажвий қўшиқлар шу ном билан юритилган б…

Военная мемуарная литература

ҳарбий-мемуар адабиёт. Жанглар, урушлар ҳақида ёзилган, тарихий моҳиятга эга бўлган …

Вокалическая аллитерация

унлилар аллитерацияси

Вокалическая рифма

очиқ қофия ёки унли қофия. Унли товушлар билан тугалланган қофия. Қофиянинг бу тур…

Вольная русская поэзия

рус эркин шеърияти