Қидирув

«сўй» бўйича 193 та натижа

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Франсузча Туркча

Тилга

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Арабча Қозоқча Туркманча Туркча

Луғат мақолалари

95 та

сой

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Икки адир ёки тоғ оралиғидаги, кўпинча оқар сувлар ҳаракати ва бошқалар натижасида ҳосил бўлган пастлик жой, сув ёʻли, водий.

Бой бойга боқар, сув сойга оқар. — Мақол

Ҳозир кўклам кунлари: қирлар, сойлар кўк-қизил пушти, гўлос ва тағин аллақанча рангли чечаклар билан устларини бежаб, ошиқларга янги ҳаёт, янги умид бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Шундай водийда, пастликда доимий ёки мавсумий оқадиган кичик дарё, ариқ, ирмоқ.

Сой суви. Сойда чўмилмоқ. Сойдан кечиб ўтмоқ.

Чой тўкилиб, сой бўлмас, юлдуз йиғилиб, ой бўлмас. — Мақол

У бомдодни адо этгач, харсанг тошлар оралаб шарқираб оқаётган сой бўйига тушиб, табиатнинг мислсиз жамолини томоша қилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. махс. Милтиқ стволи ичидаги бурама ариқча.

Тўлиқ мақола →

сўймоқ

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Бўғзига тиғ тортиб ўлдирмоқ, бўғизламоқ.

Қўй сўймоқ.

Товуқ сўймоқ. Чумчуқ сўйса ҳам, қассоб сўйсин. — Мақол

Латифжон: Хўп бўлади, додхоҳ Бўрдоқини сўйишга қассобни чақирайми? — Ҳамза, Танланган асарлар

[Ҳожи:] Қудаларингни нима билан кутишни бўлса, ўзинг биласан: туя сўйиб чарлаганингда ҳам, келмайдирган кишилар! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Кесмоқ, бўлакламоқ, кесиб-кесиб қўймоқ. (асосан, қовун, тарвуз, анор ва шу кабилар ҳақида).

Қовун сўймоқ.

Камолиддин махдум нонни ушатиб, патнусдаги анорни олди-ю, авайлаб сўя бошлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Рўзи полвон ҳандалакни эпчиллик билан сўйиб, меҳмонларнинг олдига қўйди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Пичоқсиз (ёки тиғсиз) сўймоқ Қаттиқ алам етказмоқ, азоб бермоқ. Инсофсизлар, мени тиғсиз сўйдиларинг. — Шарқ юлдузи
Ўтмас пичоқ билан сўймоқ

Тўлиқ мақола →

соя

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Дуккаклилар оиласига мансуб, ловияга ўхшаш бир йиллик ўсимлик ва унинг озиқ-овқат саноатида кенг қўлланадиган дони.

Соя унидан сут, творог, қандолат маҳсулотлари тайёрлашда фойдаланилади. — Ўзме

Соя солмоқ (ёки ташламоқ) 1. Соя бермоқ, соя ҳосил қилмоқ, соя қилиб турмоқ. Шипга осиғлиқ қирқинчи чироқнинг қалпоғи уй деворларининг тепа ёғига чўзиқ соя солган. — Ҳ. Ғулом, МашъалУ [Азиза] қуюқ соя таш-лаган дарахт остига ўтириб, хаёлга толди. — Ёшлик— Кумуш менга тик қаролмас, юзларига хижолат соя солган эди, — деди Камолиддин. — Т. Жалолов, Олтин қафас
Соя қайтди Кун ярмидан оғди, кечга қараб кетди. Кечки пайт, соя қайтганда, Анзират хола унга [Сидиқжонга] даричанинг олдидаги супага жой қилиб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Офтобни сояга етказмай (ёки келтирмай) Бир зум ҳам кечиктирмай, дарҳол. [Холмат:] Тасаддуғингиз кетай. Дўпписини олиб кел, десангиз, ахир биз жаллод кимнинг ажази еца, пойқадамингизда офтобни сояга етказмай, бошини кесиб келтирамиз-да! — Ҳамза, Бой ила хизматчи
Сояда қолдирмоқ Ўз устунлиги билан кимсани панада, орқада қолдирмоқ. Йиллар ўтган сари Исломхоннинг таърифи кўп усталарни сояда қолдириб кетди. — М. Исмоилий, Одамийлик қиссаси
Сояда қолмоқ Панада қолмоқ, кўзга кўринмай, четда қолиб кетмоқ. Жўра полвон бригадасига андижонлик полвонларни танлаб олган эди, аммо биронтаси Азизхонга етолмас, унинг соясида қолиб кетарди. — С. Аҳмад, Уфқ
Сояси юпқа 1. Нозик, нимжон, заиф; [Гулчеҳра:] Келин-пошшанинг сояси жуда юпқа, тил теккизманглар унга. — Ойбек, Улуғ ёʻл
Соясига кўрпача солмоқ (ёки салом бермоқ) 1. Жуда ҳам ҳурмат қилмоқ, ҳурматини жойига келтирмоқ. — Қўрқдингизми? — дейди Абдужалил тегирмончи ўз даъвосига асос солиб, — қишлоқ халқи бизнинг соямизга салом беради. — А. Қодирий, Обид кетмонУ [Яхшибоев] келди нима-ю келмади нима, боғ қилмоқчи бўлса, ана, мендан бошқа мингта боғбон бор, соясига кўрпача соладиган шогирдлари кўп, майли, ўшалар экиб, ўшалар кўкартириб бера қолсин. — М. М. Дўст, Лолазор
Ўз соясидан қўрқмоқ (ёки чўчимоқ, ҳадиксирамоқ, ҳуркмоқ) Ҳар нарсадан қўрқмоқ, жуда ҳам қўрқоқ бўлмоқ. Қўрқоқ от соясидан ҳуркар. — МақолЯхши эмас, Фармонқул ака, нега қуёнга ўхшаб ўз соянгиздан ҳадиксирайдиган бўлиб қолдингиз? — С. Маҳкамов, Шогирд

Тўлиқ мақола →

soyez ~ франсузча

Франсузча-русча-ўзбекча луғат

будьте осторожныэҳтиёт бўлинг

Тўлиқ мақола →

сўйил

Инглизча-ўзбекча, ўзбекча-инглизча луғат · яна 1 та луғатда

н stick, bludgeon, cudgel, truncheon, club, baton

Тўлиқ мақола →

SOYÏQ

«Қутадғу билиг» изоҳли луғати

ўзбекчасовуқрусчахолодныйинглизчаcold

Yašïŋ ersä altmïš ödün ersä qïš, isig iškä tutyïl soyïq qïlma iš Yoshing oltmish (va undan ortiq) bo‘lsa, mavsuming qish bo‘lsa [ya‘ni qish mavsumi bo‘lsa], Issiqlik iste'mol qil, sovuqlik iste'mol qilma – Если тебе шестьдесят лет и если пришла пора старости (буквю зима), берись за горячую работу, не делай золодное дело – If you are sixty years old and if it's time to get old (the letter is winter), take care of the hot work, do not do the goldwork

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 95 →

Таърифлар ичида

1 та

ясамоқ

Изоҳли луғат

яса Иш-фаолият, ўйин ва шу кабиларга оид нарса (қурол, буюм кабилар) тайёрламоқ, ишламоқ. Ҳуштак ясамоқ. Арава ясамоқ. Дутор ясамоқ. Тандир ясамоқ. Кет-мон й

Эртаклар

80 та

Аҳмоқ жўралар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Ақлли, идрокли, зеҳнли

Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Аёз

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бале, бале, бале

Халқ оғзаки ижоди

Чол билан кампирнинг катта тарвуз етиштириши ва уни подшоҳга совға қилиши билан бошланадиган ушбу эртакда, чолнинг топқирлиги ва адолат талаби маркази

Беш қиз

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Бир коса заҳар

Халқ оғзаки ижоди

Бир чол билан кампирнинг ёввойилашган мушуги уларнинг жонига тегади. Мушук чакалакзорда тулки билан дўстлашиб, биргаликда қуённи алдамоқчи бўлишади.

Ҳаммасини кўриш · 80 →