Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «TIZ» — результатов: 674

Фильтр

Словарные статьи

508
tiz

TIZ 'oyoqning boldir bilan son bogʻlanadigan joyi'. G i z bukib, taʼzim etib, izzat qilolmay dogʻman (Muqimiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' ketma-ket bogʻla-' maʼnosini anglatgan tiz— feʼlidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan (ПДП, 431; Devon, II, 16, III, 135; DS, 564); tiz + tiz

Tiz choʻkmoq 1) tizzalarini bukib, oyoqlari ustiga oʻtirmoq; choʻk tushmoq; choʻkkalamoq. . Mirmuhsin, Meʼmor; 3) kishi izmiga yurmoq, irodasiga boʻysunmoq

Yormat kirib, eshikni yopdi. Qizining oldiga tiz choʻkib, yuziga tikildi, peshonasidan asta siladi — Oybek, Tanlangan asarlar; 2) gavdani shunday tutgan holda iltijo-iltimos bilan yolvormoq

Lekin undagi shuhratparastlik, tama oldida podshohlarga tiz choʻkishdan ham, oʻzgalar manfaatini bosib-yanchib oʻtishdan ham qaytmasligini koʻpchilik bilardi

Ana shu Surxon jilovi ham jasoratli xalqimiz izmida, u qanchalik pishqirmasin, oʻkirmasin, bari bir, inson oldida tiz choʻkadi — "Uzbekistan qoʻriqlari"

Полная статья →
tizmoq

fl. 1. Ip, sim va shu kabilar narsalarga oʻtkazib shodalamoq; termoq.

Marvarid donalarini ipga tizmoq. Marjon tizmoq. Goʻsht burdalarini sixga tizmoq.

Katta-katta munchoqdan tizib, tasbeh qilib beribdi — Oltin olma

2. Kimsa yoki narsalarni yonma-yon yoki birin-ketin joylamoq, termoq, saf yoki qator qilmoq; saflamoq, qatorlamoq.

Soldatlarni safga tizmoq. Tokchalarga anor, olma, behilar qator-qator tizib tashlangan.

Traktor parkidagi barcha agregat va mexanizmlar sifatli sozlanib, start chizigʻiga tizib qoʻyilgan. — Gazetadan

3. Biri ketidan boshqasini, birin-ketin, uzluksiz keltirmoq, qatorlashtirmoq, qalashtirib tashlamoq.

Maʼruzachi quruq raqamlarni tizdi.

Qulay payt kelsa, [Elmurod] ilhomi qaynab, qizning koʻzlariga tikilganicha, gaplarni tizib tashlar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Mehnatning taʼrifini yozgan kitoblar, Mardlar nomin harfma-harf tizgan kitoblar. — M. Shayxzoda

Полная статья →
tizim

ot 1. Ip, sim va shu kabilarga terilgan narsa; shoda.

Bir tizim marvarid. Bir tizim marjon. Bir tizim pomidor qoqi. Bir tizim qalampir.

Biz ishni choʻzmaslik uchun har quvurni alohida emas, ikki-uchtasini bir tizim qilib burab olar edik. — P. Qodirov, Erk

2. Bir soha, muassasa va shu kabilarga oid yoʻnalish, ish-faoliyat kabilar majmui.

Bank tizimi. Xalq taʼlimi tizimi. Xavfsizlik tizimi.

Mehnat vazirligi tizimida ishlayotganingizga ham ancha boʻlibdi. Tizim va uning joylardagi boʻlimlarida xo-tin-qizlarning faoliyati qanday? — Tizimimizda ishlayotgan xotin-qizlarning olib borayotgan ishlari yaxshi. — Mehnat

Mamlakatimizning tashqi iqtisodiy munosabatlarida muhim oʻrin egallagan tashqi savdo tizimidagi tub oʻzgarishlar sust amalga oshirilmoqda. — Fan va turmush

3. Oʻzaro bogʻliq va uzviy tartibda boʻlgan narsa, hodisalar birligi, majmui.

Barcha boʻgʻindagi davlat idoralari faoliyatining huquqiy asosi boʻlib xizmat qiladigan qonunlar tizimini barpo etish lozim. — Gazetadan

4. Oʻzaro bogʻliq qismlardan tashkil toptan tuzilma, ijtimoiy, siyosiy va boshqalar jihatdan tuzilish shakli.

Ular, bizga maʼlum sabablarga koʻra, Markaz deb ataluvchi eski tizimdan nihoyatda bezillab qolishgan. — Gazetadan

Jumhuriyatlarda bugun mutlaqo bir-biriga oʻxshamaydigan turli xil ijtimoiy-siyosiy tizimlar vujudga kelmoqda. — Gazetadan

5. Biror ish-faoliyatni tashkil etish, amalga oshirishning shakl va tartib-qoidalari majmui.

Baholashning reyting tizimiga oʻtildi. — Maʼrifat

mehnat unum-dorligini taʼminlovchi omillarning muntazam tizimini yaratish tarafdorimiz. — Gazetadan

Полная статья →
tizma

ot 1. Birin-ketin yoki yonma-yon joylashgan; qator.

Ochil Zarafshon tizma togʻi etagida, chorvador va bogʻdor qishloqda oʻsgan. — P. Qodirov, Uch ildiz

Uylar ikki qavatli boʻlib, trassadan ancha yuqori, tizma qum adirlar ustida saf tortganlar. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

2. Xarakteri, tabiati, munosabati va shu kabilarga koʻra bir-biriga bogʻliq boʻlgan, ketma-ket yoki yonma-yon sodir boʻladigan voqea va hodisalar tizilmasi majmui; tizim.

Asar-da ishtirok etuvchi qahramonlarning xarakterini, ularning oʻzaro munosabatlarini ochib beradigan, bir-biriga bogʻlangan voqealar tizmasi asarning syujeti deyiladi. — Adabiyot xrestomatiyasi

Biz Jizzax nasos stansiyalari tizmasi qurilayotgan boshqa uchastkalarga yoʻl oldik. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Полная статья →
tizza

ot 1. Oyoqning bukiladigan, boddir bilan son qoʻshiladigan joyi.

Hayot kelinchaklarcha, bir oyogʻini yigʻishtirib, ikkinchi oyogʻini tizzasidan bukib oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Mana, mast holda Tojiboy toʻppa-toʻgʻri Gulsumning eshigiga keldi-da, zanjiri ilinmagan eshikni tizza bilan bir itarib, toʻgʻri ichkariga kirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Ishton, shim va shu kabilar kiyimlarning tizni qoplab turadigan, tizzaga toʻgʻri keladigan qismi.

Ishtoni yoʻq tizzasi yirtiqqa kular. — Maqol

Tizzalari titilib ketgan eski tirinka shimining pochalaridan suv sirqib oqar chit koʻylagi shalabbo boʻlib, badan-badanlariga yopishib qolgan edi. — N. Fozilov, Diydor

Ha, mulla Gʻulom, tizzalaringiz tuproq, namozni yerda oʻqidingizmi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Oyoqning tizdan dumbagacha boʻlgan qis-mi (oʻtirgan holatda).

Yoʻlchi oʻtirgach, Shokir otaning yetim nabiralarini tizzasiga olib, oʻpib, uzumdan ikki boshini ularning qoʻliga tutqazdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Zulfiqor ustodga yaqin oʻtirib, qoʻynidan keng va qalingina daftarni olib, tizzasiga qoʻydi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Saodatxonning igna ushlagan qoʻllari beixtiyor tizzasi ustiga tushdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

  • Tizza choʻkmoq Tizza choʻkib oʻtirmoq.Tizza choʻkib tashrif etdilar Oʻyinga shoʻx raqqosa qizlar. — E. Rahim
Полная статья →

Показать все · 508 →

В определениях

68

Показать все · 68 →

Сказки

69
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Badalqorachi
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu

Bahrom va Sherzod
Устное народное творчество

Bahrom hunarga qiziqqan shahzoda boʻlib, otasi bilan kelishmovchilik tufayli yurtidan ketadi. U oʻz hunari tufayli xavfli vaziyatdan qutulib, sevgisini topadi.

Показать все · 69 →

Диалектные материалы

29
atiz
Xorazm viloyati · ekin maydoni

ekin maydoni

atız
Xorazm viloyati · ekin maydoni
di:z
Xorazm viloyati · tizza
düzüm-düzüm
Xorazm viloyati · tizim-tizim

qator-qator; terilgan, taralgan

etänä
Jizzax viloyati · intizor

Показать все · 29 →