Qidiruv

fl. Qopmoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. 1. Tishlab olmoq, tishlamoq (it, tuya haqida).

Itni qopmas deb boʻlmas. — Maqol

It qutursa, egasini qopadi. — Maqol

— E, yuravering, qopmaydi! — dedi orqada kelayotgan Tojiboy. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. shv. Tishlamoq.

Ne bedovlar jazosini topadi, Bir nechasi agʻnab, qumni qopadi. — Alpomish

3. koʻchma Jerkib, urishib gapirmoq, dagʻal gap qilib, dilni ogʻritmoq.

Yaxshi topib gapirar, yomon qopib (gapirar). — Maqol

— Davlatbaxt qani? Nega u kelmadi? -qopib gapirdi Olloyor. — Oybek, Navoiy

1. Sochiluvchan narsalar solib qoʻyiladigan, mata, chipta va shu kabilardan tikilgan, xaltadan katta, qanordan kichik roʻzgʻor buyumi

Kanop qop. Chipta kop. Qogʻoz kop

2. Qanor kop. Boʻsh kop tik turmas. Maqol

-Men sizlarga.. mana bu sovgʻalarni olib keluvdim, — dedi qopni koʻrsatib — R. Fayziy, Sen yetim emassan

qopning ogʻzini ochib, elakka hovuchlab un soldi, kopning ogʻzini yana burab koʻydi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Bir qop yongʻoq q. yongʻoq

sft. 1. Bichimi kelishmagan; beoʻxshov, besoʻnaqay; dagʻal.

Qoʻpol etik. Qoʻpol kiyim.

Uning tarvaqaylagan qoʻpol, yalangʻoch shoxlari hovlining u burchagidan bu burchagiga yetadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Taxtadan qoʻpolgina qilib yasalgan uzun stolga qizil mato yozilgan. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. Kishiga qattiq tegadigan, kishini ranjitadigan; dagʻal, qoʻrs, tund, yoqimsiz.

Qoʻpol muomala. Qoʻpol soʻz. Qoʻpol qiliq. Qoʻpol harakat. Qoʻpol hazil. Qoʻpol gapirmoq.

Raisning qoʻpol eʼtirozini eshitib turgan Bekboʻta, qoni qaynab ketdi shekilli, oʻzini tutolmay, keskin gapirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Maorif mudiri Xizirov uning [Elmurodning] taʼbiga qarshi, tomdan tarasha tushganday, qoʻpol javob qildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Men ham senga eski bir maqolni aytishim mumkin edi. Lekin juda qoʻpol boʻlganidan, aytishga tilim bormaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Shunday belgi-xususiyatga ega boʻlgan shaxs haqida.

Yuzboshi Abdullabek oʻlguday qoʻpol odam., bu odamni qaranglar, qanday xushfeʼl. — Mirmuhsin, Meʼmor

Meni dagʻal desang, tan beraman. Qoʻpol desang, boʻynimga olaman. — Uygʻun, Qaltis hazil

4. Oqlab, kechirib yoki tuzatib boʻlmaydigan.

Qoʻpol xato. Boshqalarning ichki ishlariga qoʻpol ravishda aralashish.

[Uning] Bu qoʻpol gunohini tasodifan chiqqan xayrli natijasiga bagʻishlash, bundan kelin shunday xato qilsa, qattiq jazo koʻrishini unga tushuntirish kerak. — S. Ayniy, Qullar

ot esk. Darvoza.

Shahar qopqasi.

Oʻzingni kamsitma, Toshkentning oʻn ikki qopqasiga borilsa, kimning yeri — Qurbon-hojining yeri-ku! — Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻkning qopqasi qoqqan soatda, Quyosh koʻz uqalab uygʻonar edi. — Gʻ. Gʻulom

qattiq, kibrli

Sewügsüz bolur könli qopqï kiši Bagʻritosh kishi mehrsiz boʻladi – Человек с гордым сердцем бывает нелюбим – A man with a proud heart is unloved

koʻtarilmoqruschaподниматьсяinglizchalifting

Törü birlä atïn qopurdï örü Adolat bilan nomini yuksaltirdi – Посредством закона он возвысил свое имя –By the law, he exalted his name

загадка мешочек

qopcha, qopchaning ichida uncha, uncha ichida ustuncha мешочек, в мешочке мучица, в мучице столбик (Плод джиды, лоха)

oʻzbekchaochkoʻz, yebtoʻymas, badnafsruschaжадныйinglizchagreedy

Ayi bolma qopdaq bunday ochkoʻz boʻlma – Не будь таким прожорливым – do not be so gluttonous

ot 1. Biror narsani sirtdan oʻrab, qoplab turgan narsa.

Qor qoplami.

Hayvonlarning rangi deganda, jun qoplamining rangi tushuniladi. — N. Mavlonov, Qoramolchilik

2. Bir qoplashli, bir qoplashga yetadigan.

Bir qoplam paxta. Toʻyga yana olti qoplam paxta kerak.

ot 1. Mushuksimonlar oilasiga mansub, moʻynasi qalin sargʻish tusli, qora halqa dogʻlari (xollari) bor yirik sut-emizuvchi yirtqich hayvon.

2. koʻchma Jasur, mard odam haqida.

Popoq kiygan qahramon, Gavdali qoplon. Temir panjang bilan toʻk Dushmaningdan qon! — Hamza

ot 1. Ov qilinadigan yoki zararli hayvonlarni ovlash, ilintirish, tutish uchun qoʻyiladigan moslama, qurilma.

U ichiga katta oq kalamush qamalgan qopqonni yerga qoʻydi, eshikchasini ochdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Suvonjon] Yetib kelganda, naq tumshugʻidan ilingan tulki qopqon bilan olishayotgan edi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. koʻchma Dom, tuzoq.

Bektemir ularga qaramasdan, sekin dedi: — Qopqonga tushibmiz — bu qalay? — Oybek, Quyosh qoraymas

Hammasini aytib bergandan keyin, Temir qopqondan qutulib boʻpti. — B. Rahmonov, Bahor arafasi

ot Idish, sandiq, yashik va shu kabilar narsalar ogʻzining ochilib-yopilib turadigan, bekituvchi qismi; yopqich.

Choynakning qopqogʻi. Qozonning qopqogʻi. Soatning qopqogʻi. Sandiqning qopqogʻi. Choʻntakning qopqogʻi.

Olimov quyon tushgan yashikning qopqogʻini mahkamlab, Ahmadga uzatdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Bir qancha qop, juda koʻp qop; narsaning haddan tashqari koʻpligini, moʻlligini bildiradi.

Gap desang, qop-qop, ish desang, Samarqanddan top.

Qop-qop oltin, kumush toʻkib olsa arziydigan qizsan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bu yerga qop-qop arpa, bugʻdoy va aravalarda beda kelib turardi. — M. Joʻraboyev, M. B. martabasi

sft. Qopib, tishlab oladigan, qopongʻich.

Qopagʻon it.

ot 1. Kichkina qop, xalta, xaltacha.

Normat qopchigʻini ochib, bugungi norma noni, shakarini oʻrtaga qoʻydi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Suvonjon ertasiga vaʼdalashgan vaqtda yetib keldi. Uning orqasida qopchiq, qoʻlida poʻstin, yelkasida miltiq bor edi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Pul soladigan xaltacha, hamyon.

3. anat. Pufak, pufakcha.

Koʻz yoshi qopchigʻi.

ot 1. Biror narsaning sirtiga, betiga, ustiga qoplangan, oʻralgan, sirilgan tashqi qatlam yoki gʻilof.

Devorning marmar qoplamasi. Mebel qoplamasi. Yoʻlning asfalt qoplamasi. Tish qoplamalari. Qoplama materiallar.

Chumchuq tumshugʻi bilan simning qoplamasini ketma-ket choʻkib koʻrdi. — R. Fayziy, Hazrati inson

2. ayn. Qoplam 1.

sft. Mutlaqo qora, tim qora.

fl. shv. Kuymoq, oʻrtanmoq, yonmoq.

Ich kuygan soʻng yurak oʻtday qopinar. — Ravshan

fl. 1. Ustini yoki hamma yogʻini qamramoq, burkamoq, bosmoq.

Koʻk yuzini bulut qopladi. Xonani tutun qopladi. Butun borliqni qorongʻilik qopladi.

2. Sathini, yuzasini, betini egallamoq; band qilmoq.

Suv betini muz qopladi. Qirlarni yam-yashil maysalar qopladi. Dalalarni qor qopladi.

Ustini qovjiroq oʻtlar, sargʻish qamishlar qoplagan koʻhna qabrlar aro kezdi. — S. Siyoyev, Avaz

3. koʻchma Qamrab, egallab olmoq (mavhum narsalar haqida).

Uning boshini turli fikrlar, rejalar qopladi. — Oybek, Navoiy

Murodning qalbini xijolat aralash sevinch qopladi. — T. Ashurov, Oq ot

Eʼzozxonning koʻnglini allaqanday shubhalar, sovuq vahimalar qoplab, oʻzini behol sezdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qiz butun vujudini toʻsatdan qoplagan ogʻriq bilan onasini xotirlaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Biror narsa sirtini, betini, ustini boshqa narsa bilan oʻramoq, sirtiga, betiga, ustiga boshqa narsa sirmoq, yopishtirmoq, toʻshamoq, yotqizmoq.

Devorga marmar plitalar qopladik. Divanga duxoba qoplamoq. Yoʻlni asfalt bilan qoplamoq.

5. Toʻsmoq, berkitmoq; egallamoq.

Qoʻli bilan ogʻzi-burnini qoplamoq.

Safarov supadagi kigizni tortib, alanganing ustini qopladi-da, yugurib, tashqariga chiqdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi

Eshik ochilib, barzangiday yigit chiqdi, gavdasi bilan eshikni qopladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Moʻysafid domla butun devorni qoplagan katta doskaga temalarni yozishga kirishdi. — O. Yoqubov, Muqaddas

6. Talab, ehtiyojga yetarli boʻlmoq.

Ularning topgan pullari roʻzgʻor ehtiyojini zoʻrgʻa qoplardi. — S. Abdulla, Mavlono Muqimiy

Yashinning daromadi ehtiyojimizni qoplamasdi. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

7. koʻchma Yoʻqotilgan yoki yetishmaydigan narsa oʻrniga oʻrin boʻlmoq, oʻrnini toʻldirmoq, bosmoq.

Zararni qoplamoq. Qarzni qoplamoq.

Dehqonning ming mashaqqat bilan ekib olgan hosili xarajatni qoplay olmasdi. — N. Safarov, Olovli izlar

Shuning uchun butun chiqimini qoplaydigan davlat toʻplamasa boʻlmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi