Qidiruv

Gapdagi oʻrin, payt va shu kabilar maʼnoni taʼkidlaydi, taʼkidlash, kuchaytirish uchun xizmat qiladi.

Tong otgandan to kun botguncha ishladim. Toshkentdan to Qarshigacha uxlamadim. Yetti yoshdan to yetmish yoshgacha.

Koʻzoynakni taqib, ertalabdan to shomgacha, baʼzi vaqt kechalari ham oʻqidi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Pastdan to choʻqqilarigacha mitti-mitti chuqurchalar, tokchalar qoplanib yotibdi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

Rahim Saidov to bir qarorga kelguncha, Said aka masalani hal qildi. — U. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Har kun tong qorongʻisida ishga tushib, to peshin namoziga qadar hech qayoqqa qoʻzgʻalmaydigan bachkanadoʻz bu kun qiyom boʻlmasdanoq doʻkonxonadan chiqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Boʻyinning engak osti (tumshuq osti) qismi.

Kanizak koʻk roʻmolini tomogʻining tagidan bogʻlab olgan yerga qarab jadallab kelar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Birorta odam zigʻircha kamchiligimiz haqida ogʻiz ochsa, tomogʻidan gʻippa boʻgʻamiz. — F. Musajonov, Himmat

2. anat. Qiziloʻngach bilan kekirdak boshlanadigan yer; boʻgʻiz.

Tomoq ogʻrigʻi. Tomogʻim ogʻriyapti.

Qizda uyqu yoʻq. Uning badani qizgʻin, tomogʻi qaqragan, yuragi shiddatli uradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Abdurahmonboy] Tomogʻiga sovuq havo tiqilganday, bir entikdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Har yutumi tomoqni qirib oʻtadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Taom, ovqat, ovqatlanish.

Tamli tomoq. Tomoq yemoq. Tomoq qilmoq. Qarini tomoq asraydi. — Maqol

Uydagilarning soʻzlarinigina emas, hatto tomoq chaynashlarini ham eshitsa boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tomoqdan keyin Otabek ham bir oz uxlab olish uchun yotdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Kishi organizmining holati; sogʻliq.

Tobim yaxshi. Tobi durust emas.

— Ota, tobingiz joyidami? — deb soʻradi yigit tashvishlanib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Meʼyoriga yetish, yetilish (yetilganlik) darajasi, holati.

— Yerning tobi bundan or-tiq boʻlmaydi, — dedi u sinovchan nazar bilan yonidagilarga qarab. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Hosil moʻl, tobida silos qilmasak, shirasi kamayib, burdi ketadi. — F. Nurullayev, Boʻz yigit

Sayislar biladi otning tobini. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli

3. koʻchma Xohish-istak, mayl, ragʻbat.

Ishga tobing bormi, jiyan? — Oybek, Tanlangan asarlar

Na oʻqishga, na yumushga tobi yoʻq, taʼbi nozik — Guldasta

4. Chidam, toqat.

Tob bermoq.

Otangga berma azob, Azobga qolmagan tob. — H. Olimjon

5. Taft, dam.

Qoramtir, qoʻngʻir, pushti bulut karvonlari goʻyo qizil shuʼla tobidan sharqqa shoshilib qochar edi. — P. Tursun, Oʻqi-tuvchi

6. shv. Xuddi, naq.

Sen opang Jumagulning tob oʻzisan, lekin bir ozgina farqing bor, xolos. — J. Sharipov, Xorazm

toʻymoqruschaнасыщатьсяinglizchastuff

Qamuy ač yesä ičsä axïr todur Hamma och (kishilar) yesa, ichsa toʻyadilar – Все, кто голоден, поев и попив, в конце концов насытятся – if All hungry people eat and drink, then they will be satisfied

n 1. oʻzbekchaoyoq barmoqlari, oyoq uchiruschaпалец на ноге

2. oʻzbekchaoyoq kiyimining uchiruschaносок обуви

ot 1. Yer yuzasining tevarak-atrofdagi tekislik, tepalik yoki boshqa balandlikka nisbatan yakka yoki qator holda baland koʻtarilgan, odatda, turli tosh, qattiq jismlardan iborat qismi.

Togʻ tizmasi. Togʻ jinslari. Togʻning koʻrki — tosh bilan, Odamning koʻrki — bosh bilan. — Maqol

Koʻringan togʻning yirogʻi yoʻq. — Maqol

Lager togʻ tagiga joylashgan. Sharqi-janubiy tomon aylana ketgan togʻ. — Shuhrat, Shinelli yillar

Janubdan, keng va yashil bagʻirli Aravon togʻidan allalovchi salqin, sarin shabada esa boshlaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uzoqdan qorayib koʻrinib turgan togʻ oʻrkachiga toʻlin oy minib oldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Olmosdek serqirra, oftobda choʻqqilari yarqirab turgan baland qorli togʻlar koʻzni oladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Atrofni osmon-oʻpar togʻlar oʻrab olgan — K. Yashin, Hamza

2. Aholi yashaydigan togʻli joy, oʻlka; togʻlik.

Oʻrganishda ham gap koʻp. Otaning oʻzi aytdi-ku, u togʻda tugʻilib, togʻda oʻsgan. Ha, u togʻning oʻz odami. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. koʻchma Narsalarning baland (togʻ kabi) uyumi.

Yotib yeyishga togʻ ham chidamaydi. — Maqol

El xirmonida toʻplanayotgan oq oltin togʻlarining qomati yulduzlar sari boʻy choʻzdi. — Gazetadan

4. koʻchma Ogʻir yuk, mashaqqatli ish, tashvish, gʻov va shu kabilar ramzi sifatida qoʻllanadi.

Gʻam togʻi. Yelkadan togʻ agʻdarilganday boʻldi.

Otabek goʻyo togʻ ostida qolgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shuncha tadbir bilan qochgani holda, diplomini esidan chiqarganidan Aʼzamni vahima togʻi yelkasidan bosdi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Har goʻshadan oqdi tinmay tilsiz faryod, Bosgan edi balo togʻi — zoʻr istibdod. — Gʻayratiy

ruschaпо твоему мнению, по твоим словам, по-твоемуoʻzbekchasening fikringcha, sening soʻzingcha, seningcha

ot 1. Shohlarning hukmronlik ramzi boʻlgan, qimmatbaho toshlar qadalgan ziynatli bosh kiyimi.

Shohlarning boshida tilladan toji, Necha shaharlardan oladi boji. — Folklor

[Mirzo Yodgor} Jurjonni qoʻlga olib, poytaxt Hirotni bosish, toj kiyish umidi bilan urinadi. — Oybek, Navoiy

2. ayn. Gultoj.

3. Baʼzi qushlarning boshidagi etdor oʻsimta.

Xoʻrozning toji.

Kelin darhaqiqat yosh, lekin xuddi qiziqchilikka semirganday yum-yumaloq; egnida yengsiz qizil koʻylak, boshida popishakning tojiga oʻxshagan, lekin qizil shlyapa. — A. Qahhor, Toʻyda aza

katta terakka ikkita qush kelib qoʻndi. Narining boshida toji bor. — S. Nurov, Narvon

4. koʻchma Biror narsaning yuqori, yetuk qismi, uning ifodachisi.

Inson barcha maxluqotning tojidir. — Oybek, Navoiy

— Chidash kerak. Sabr — inson irodasining toji, — dedi Joʻraxon. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Agar mazkur sheʼr bamisli bir qush boʻlsa, bu bayt uning toji-ku — S. Siyoyev, Avaz

5. koʻchma Biror musobaqada gʻoliblik unvoni va shu gʻoliblik uchun kiydiriladigan kiyim.

Qurʼaga koʻra, birinchi partiyada oq donalarni toj talabgori suradi. — Gazetadan

6. astr. Quyosh atrofidagi, kun tutilish paytlarida yaxshi koʻrinadigan yorugʻ gardish.

Quyosh atmosferasining uchinchi, eng qalin va eng siyrak qatlami Quyosh toji deyiladi. — Astronomiya

7. tex. Gupchakka yoki boshqa asosga oʻrnatiladigan gardishsimon qism.

Shesternya toji. Toj shesternya.

ot 1. Uzum oʻsimligi.

Uch tup tok. Tok ochmoq. Tokni koʻmmoq. Bir tup tok eksang, bir tup tol ek. — Maqol

Hovlining yonida chorbogʻ, chorbogʻda rasta-rasta qilib, havozaga koʻtarilgan toklar. — S. Ayniy, Qullar

Uzum tok bargidan ham koʻp. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tok oshi Kovatok solingan osh.

Tok oshi qilgudek boʻlib qolgan barglar yonida gʻuj-gʻuj uzum shoʻralari paydo boʻla boshlabdi. — Gazetadan

Mana, bir necha yildan beri bahor kelganda tok oshi qilamiz. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

1. Ingichka uzun bargli, surx novda otib oʻsadigan daraxt yoki buta, (asosan soya-salqini, poyasi, poyasidan esa turli narsalar tayyorlash uchun ekiladi)

Qora tol. Sambit tol. Bir tup tok eksang, bir tup tol — Maqol

Terak ekmay, tolni ek, tolning soyasi yaxshi — "Qoʻshiqlar"

Soy boʻyidagi aksariyat azim tup tollarning tagi choyxona — K. Yashin, Hamza

2. Majnun tol q. majnuntol. . o. Siz (yoki u) aytgan tollar kesilib ketgan Zamon, u bilan bogʻliq holda shart-sharoitlar oʻzgarib ketganligini bildiradi, qayd etadi. . Tol bargak q. bargak III

Gʻulomjon.. majnun tolning ham bir mahallar suvga choʻzilgan, suv yetay-yetay deb qolgan uzun, nozik novdsiarini esladi — M. Ismoiliy, Fargona

Sarvi xola qizining ixtiyori oʻzidaligini, hozirgi zamonlar boshqaligini, u aytgan tollar kesilib ketganligini qayta-qayta takrorlab, jagʻi ogʻri- — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema

Kechagina tol bargak oʻynab, Tom boshida erkin yurganding — Yu. Hamdam

1. Uyning, binoning ustini bekitib turuvchi tepa qismi

Poy tom. Tunuka tom. Ikki nishabli baland tom. yash Asfalt yoʻllar, tunuka va shifer tomlardan qaynoq hovur koʻtarshshdi — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Keta-ketguncha yakkam-dukkam loysuvoq tomlar, devorlari toʻkilay deb turgan pastak uylarni koʻraverib, dilingiz xira tortadi — K. Yashin, Hamza

2. Baʼzi qurilmalarning qor-yomgʻir, quyosh va shu kabilardan himoya qiluvchi tepa qismi

Toʻlanboy Ikromjonning ahvolini koʻrib turganidan, u ham indamadi-da, ketdik, deb kabina tomini mushtladi — S. Ahmad, Ufq

Hkkojw boshliq qori tizzaga uradigan kizil vagon tomiga chikib, atrofni kuzata boshladilar — N. Safarov, Jasoratning davomi

3. shv. Uy, hovli-joy

Eshakka muguz bitsa, egasini suzadi, Tuyaga qanot bitsa, tomingni buzadi — Maqol

yaya Shunda borib, bir tomni ochdi — bari tillaga toʻla, bir tomni ochdi — kumushga toʻla — "Ravshan"

"..Dashti qipchoqlar boyisa, xotin oladi, turkiylar boy boʻlsa, tom soladi" [oʻylardi Masuma beka] — Mirmuhsin, Meʼmor

1. fiz. Murakkab tovush spektrining oddiy tebranishlar natijasida hosil boʻladigan eng kichik boʻlagi

2. Muayyan baland-pastlikka ega boʻlgan tovush, musiqa tovushi

Tebranuvchi mop map-qatadigan eng past chastotali bu tovush torning asosiy toni hisoblanadi — "Fan va turmush"

3. fiziol. Ishlab turgan yurakning ovozi, tovushi

4. Nutq, ovozning ohangi, nozik farqi

[Zargarov (albomni tez-tez varaqlaydi):] Hozir-hozir.. Ha, mana, mana!(Doklad tonida, baland ovoz bilan) Oʻrtoqlar! — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

5. snt. Rangning sifati; muayyan rangning och-toʻkdigi, boshqa ranglardan farkdanuv-chi belgisi

oʻzbekchashuningdek, oʻta (sifat va ravish oldida)ruschaтакже, слишком (перед прилагат., и нареч.)

1. Birçok spor oyunlarında kullanılan türlü büyüklükte, genellikle kauçuktan yapılmış toparlak.TOʻP, KOPTOK

2. Gülle veya şarpanel atan büyük, ateşli silah.TOʻP(zambarak)

sft. 1. Ikkiga boʻlinmaydigan, juft boʻlmagan (butun sonlar haqida.); juftlab sanashda oxiri juft chiqmaydigan, bir dona ortib qoladigan.

Toq son. Yongʻoq tok chiqdi. Juftmi-toq oʻynamoq.

Yupun dasturxondagi tok nonlar yaqinda bu uydan oʻlik chiqqanini koʻrsatardi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Jufti, sherigi, toqasi boʻlmagan; juftsiz, yolgʻiz.

Sovgʻa degan toq boʻlmaydi.

Keyingi yili Bozorning dehqonchilik ishlari burungiday avj olmadi, chunki hoʻkizi toq, oʻzi yolgʻiz. — S. Ayniy, Doxunda

3. Xotinsiz yoki ersiz.

Dunyodan toq oʻtmoq.

Ijozat bering, bir jononni oʻzim topaman, shuncha davlat bilan tok oʻti-rasizmi! — Oybek, Ulugʻ yoʻl

sft. 1. Eni, kengligi uncha katta boʻlmagan; ensiz, kambar.

Tor lenta. Top koʻcha. Top yoʻlak.

U baland boʻyli, peshonasi tor, oʻtkir yuzli, beti ham soqoliday qop-qora kishi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Hajmi, sigʻimi uncha katta boʻlmagan; siqiq.

Tor uy. Tor kiyim.

Qoratoy turdi, tor va dim hovlida boʻgʻilgan kabi, eski, yirtiq koʻylagi bilan yelpindi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ushbu keng dunyo koʻzimga boʻldi tor! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Avaz yarim soatcha dam tortib oʻtirdi-yu, bu tor, nim-qorongʻi ustaxonadan zerikib chiqib ketdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Domla, boshida chamandagul doʻppi, egnida kalta va tor katak koʻylak. — A. Qahhor, Toʻyda aza

3. koʻchma Chegarasi, koʻlami uncha katta boʻlmagan, chekli.

Tor soha. Tor doirada qoʻllanadigan soʻzlar.

4. koʻchma Juda qattiq, baxil odam haqi-da.

Torga tor dunyo, kengga keng dunyo. — Maqol

5. Doʻppi tor kelmoq Noqulay, nochor, tang ahvolda qolmoq, ahvoli mushkullashmoq.

Baʼzi qallob odamlar uchun nima koʻp — vaj-korson koʻp. Doʻppi tor kelganda, ogʻizlariga kelganni qaytarishmaydi. — Gazetadan

Doʻppi tor keldimi, darrov Joʻraboyevning panohiga tiqilishadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Yolgʻon chiqib gapi, doʻppi tor kelsa, Hech kim yoʻgʻin poylab soʻraydi uzr! — S. Abduqahhor

koʻzi tor savdogarlarni satira ostiga oladi. — Mushtum

Oʻzlariyam oʻlguncha koʻzi tor, ziqna odam, pul boʻlsa-boʻlgani — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

ot Asosan, kir yuvish, yuvinish uchun ishlatiladigan katta metall idish.

Tunuka tos.

Hovlilardan toslarning jarang-jurunglari eshitilish berdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

Afandi bir kuni hammomga tushgan edi, hammomchi nazarga ilmay, eski tos, yirtiq lungi berdi. — Latifalar

Taʼm, maza, lazzat

Qimizning toti. Totini koʻrmoq■ Maktanchokning moti chikar, Jom kozonning toti chikar — Maqol

Shul sababdan taqdir ataldi Ilk boʻsaning ikkinchi oti. Shul sababdan umrbod qoldi Labda oʻshal boʻsaning toti — Uygʻun

v [T] shatakka olmoq, shatakka olib tortib bormoq

n [sing, U] shatakka olish, shatakka olib tortish

2. Bolalarga nisbatan erkalash maʼnosini bildiradi

Uning uzoq yurtida, quyosh va gullar diyori Oʻzbekistonda qolgan duogoʻy kampir onasi uni — yolgʻiz oʻgʻlini erkalar ekan, har vaqt: "Rustam toyim! Arslon toyim!" deb atamasmidi — Oybek, Quyosh qoraymas

3. Baʼzi atoqli otlarning tarkibiy qismiga kiradi yoki erkalatish uchun ularga qoʻshib aytiladi

Xoltoy, Oʻrintoy, Halim-toy