ой
oyой
от 1. астр (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.
Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.
Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол
Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.
Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол
Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар
3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.
Мезана устидаги ой.
4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.
Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.
- Ой юз Чиройли юз, гўзал юз. Ой юзинг қора чиммат зулмидан қутултирғил. Чиқ қоронғи турмушдан, нур ичинда жавлон қил. Ҳамза. Ой деса — ойга, кун деса кунга ўхшайди Жуда гўзал, жуда ҳам чиройли.
- Ойдан ой, кундан кун ўтиб Анча вақт ўтиб. Ойдан ой, кундан кун ўтар дарёдил, Менга танҳо бўлган сен ёʻқсан моҳим. — Ҳабиб Абдуназар, Анжир гули.
- Ой-кун(лар) ўтиб Вақти, умри, ҳаёти кечиб. Шу ёʻсин оромсизлик ва бесаранжомлик ичида [Отабекнинг] ой-кунлари ўтиб турар эди. А. Қодирий, Ўтган кунлар.
- Ой бориб, омон кел Сафарга кетаётган кимсага яхшилик тилаб айтиладиган ибора, оқ ёʻл тилаш. У[Элмурод] ёʻлда кетар экан Ой бориб, омон келинг! деб, оқ ёʻл тилаб қолган Гулсумни ҳийлагача ўйлаб ётди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Ой кўрмоқ Ҳайз кўрмоқ.
- Ойи тўлди Туғиш вақти етди. Кумушнинг ойи тўлмасданоқ, у [онаси] бешик ясатиш билан машғул эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Ойкуни яқин Туғиш арафасида, олдида.
ОЙ
1. Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг ёʻлдоши.AY
2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига - Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига тенг вақт, ўлчов бирлиги 30, 28, 29, ёки 31 кунлик давр.
ой
луна, месяц
ой чиқди луна взошла
ой тутилиши затмение луны
Ой — ернинг ёʻлдоши Луна — спутник Земли
янги ой молодой месяц
ўтган ой прошлый месяц
ой охирида в конце месяца
ойни этак билан ёпиб бўлмас (букв. луну не прикроешь подолом); соотв. шила в мешке (да любви в сердце) не утаишь
ой тунда керак, ақл кунда керак луна по ночам нужна, а ум — повседневно; соотв. краса до венца, а ум до конца
ойда ҳам доғ бор есть пятно и на лунном лике; соотв. и на солнце есть пятна
- ой бахтли, олтин тахтли бўл будь счастлив(а)
ой
н 1. moon
2. month
- шу ой the current month
ОЙ
ay
ой И
Mond m
- янги ой der junge Mond
бугун тўлин ой heute ist der Mond voll
ой ИИ
Monat m
- шу ойда in diesem Monat
- ўтган ой voriger Monat
- келаси ой nächster Monat
ой И
moon
ой сатҳи moon's surface
ой тутилиши lunar eclipse
ой ИИ
month
жорий ой the current month
кейинги ойнинг биринчи кунлари(да) early next month
ойма-ой (бир ойда бир марта) monthly
ОЙ
ўзбекчачуқуррусчаяма, углублениеинглизчаdeep
Анïŋ тüšнäки-ул яйïз ер ойï Унинг (келажакдаги) dam olish joyi–boʻz yer osti – Его место для отдыха [в будущем]–яма в бурой земле – Its place for rest (ин футуре)–пит ин тҳе бровн эартҳ