Қидирув

от 1. Қаттиқ урилиш; шиддатли, залварли туртки, зарба, куч.

Эшикни зарб билан ёпмоқ.

Ҳаво тўлқини зарбидан дарахтлар эгилар, шохлари синиб тушарди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Бироқ навкарнинг оти сакраш зарбидан чўчиб, ҳуркиб кетди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Қилич зарбидан Хонзода бегимнинг бошидаги бўрки учиб кетди-ю, узун сочлари ёйилиб, елкасига тушди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Қаттиқ уриш, калтаклаш, муштлаш.

Калтак зарбидан бола юзини чангаллаб қолди. — Газетадан

Тарро биринчи зарбдаёқ ёнбошига ағдарилди. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Бирор нарсанинг ритмик ҳаракати, бир текисда уриб туриши, тепиши.

Юрак-томир зарби.

[Сув] Ўз ёʻлида учраган ҳайбатли тошларга зарб билан урилиб қирғоққа ҳалқа-ҳалқа кўпик сочмоқда. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. эск. мат. Кўпайтириш усули, амали.

Иккини учга зарб қилмоқ.

Механизм иш унумини юзга, мингга зарб уриб юборади, деган гап рост экан. — У. Саримсоқов, Олтин калит қўлимда

5. мус. Чолғу асбобини чалганда куч ва ритм билан торларни чертиш ёки доирани уриш.

Дуторчининг зарби яхши.

Успенский ўзбек музикасининг табиатини билар, ўз асарларида унинг оҳанг, зарб ва пардаларининг ўзига хос интонация ҳамда ритмикасини сақлаб қола оларди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

от 1. Кучли, шиддатли, залварли туртки, урилиш; қаттиқ зарб.

Боксчининг зарбаси. Ҳужумчининг кучли зарбасидан сўнг ҳисоб очилди.

Ер бора-бора кучга бўйсунади. Ёʻлчининг зарбаси остида тўнкалар яланғочлана, ўзининг қўпол, баҳайбат гавдасини кўрсата бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Яксон этувчи, ёʻқ қилувчи, шикастловчи кескин ҳаракат, шиддатли ҳужум.

Шиддатли зарбадан душман талвасага тушиб қолди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Мирзо Улуғбек давом этди: — Иншоолло, пайдар-пай зарба билан душманни пароканда қилиб, тор-мор этамиз. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. кўчма Оғир кулфат, қаттиқ руҳий шикаст, зиён-заҳмат; турмуш қийинчилиги.

Ғуломжон сўнгги зарбанинг [отаси вафотининг} оғир жароҳатидан узоқ вақтгача тузала олмай юрди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

сфт. айн. Зарбали, зарбдор.

от Зар қўшиб ёки нуқул зардан тўқилган мато; кимхоб; шундай матодан тайёрланган кийим.

Бир кийимлик зарбоф. Зарбоф тўн.

Ўртада қози, унинг бир ёнида ҳокимга аталган кимхоб тўн билан Содиқ амин, иккинчи ёнида зарбоф тўн билан Ҳоким бойвачча турар эди! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўрда, зарбоф тўшак устида ўтирган Шамсуддавла бўзариб, ҳай, нонкўр! деб бақирди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

Нури зарбоф паранжини ёпиниб, ҳовлига чиққанда, катта ҳовли хотинлар билан қайнар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. Катта, залварли кучга, зарбага эга бўлган, зарбдор.

Зарбали куч. Зарбали тўлқин.

Ҳаётнинг биринчи зарбаси Ваҳобжонга ана шундай қаттиқ тушган эди. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди

[Отабек] Ҳаётнинг зарбаси ҳар кимнинг ўз даражасига қараб ва лекин истисносиз бўлганлигини тушунди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

сфт. 1. Ишни тез ва ортиғи билан бажарадиган ва бошқаларга ҳар жиҳатдан намуна бўладиган ходим, ишлаб чиқариш илғори.

Зарбдорларнинг олдида Ерга қарамай, Нормадан ҳам оширдим Ишни бир талай. — Ғайратий

Меҳнат зарбдорларининг ҳар бири таҳсинга лойиқ. — Газетадан

2. Жадал суръатлар билан ишлайдиган ёки иш олиб бориладиган.

Зарбдор бригада. Зарбдор қурилиш.

Сентябрь ойи йиғим-теримда зарбдор ой бўлади. — Газетадан

3. Шиддатли, кучли зарба етказиш учун белгиланган ёки тайёрланган.

Зарбдор армия. Зарбдор баталон.