Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «toʻla» — результатов: 756

Фильтр

Словарные статьи

220
tola

ot 1. Yigirish, gazmol toʻqish va shu kabilar maqsadlar uchun ishlatiladigan juda ingichka, puxta tabiiy yoki sunʼiy material.

Ipak tolasi. Jun tolasi. Sunʼiy tola.

Biz tergan paxtaning har bir tolasin Yovuzlar boʻyniga aylagil sirtmoq. — Gʻayratiy

2. Soch, soqol kabilarning har bir moʻyi.

Ayt, bu soching tolasimu, Jon ipin bir bandimu? E. Vohidov.

Uni quchoqlab oʻpgisi, har bir tolasi ogʻir mehnat, alam bilan sugʻorilgan oppoq soqolini koʻzlariga surtgisi keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kokil, zulf.

4. Umuman, tolaga oʻxshash narsa haqida.

Oʻrgimchak toʻqir oq tolalar, xonqizi boradi mehmonga. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

Poliefir tolasidan ishlangan sunʼiy qon tomirlar arteriya tomirlari torayib qolgan bemorlarga yordam berishda qoʻllanmoq-da. — Fan va turmush

Ogʻriq — jagʻ tolalarining isyoni boʻlib, biror aʼzo yoki vujudning dod-faryodidan darak beradi. — Fan va turmush

Полная статья →
tolmoq

fl. 1. Toliqmoq 1.

Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.

Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi. — N. Aminov, Suvarak

2. Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.

Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.

Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Полная статья →
tol

TOL ' ingichka uzun bargli mevasiz daraxt'. Yomon arida bol boʻlmas, suvsiz yerda t o l boʻlmas (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli tal tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 425; De — von, III, 171; DS, 528); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: tal > tâl

1. Ingichka uzun bargli, surx novda otib oʻsadigan daraxt yoki buta, (asosan soya-salqini, poyasi, poyasidan esa turli narsalar tayyorlash uchun ekiladi)

Qora tol. Sambit tol. Bir tup tok eksang, bir tup tol — Maqol

Terak ekmay, tolni ek, tolning soyasi yaxshi — "Qoʻshiqlar"

Soy boʻyidagi aksariyat azim tup tollarning tagi choyxona — K. Yashin, Hamza

2. Majnun tol q. majnuntol. . o. Siz (yoki u) aytgan tollar kesilib ketgan Zamon, u bilan bogʻliq holda shart-sharoitlar oʻzgarib ketganligini bildiradi, qayd etadi. . Tol bargak q. bargak III

Gʻulomjon.. majnun tolning ham bir mahallar suvga choʻzilgan, suv yetay-yetay deb qolgan uzun, nozik novdsiarini esladi — M. Ismoiliy, Fargona

Sarvi xola qizining ixtiyori oʻzidaligini, hozirgi zamonlar boshqaligini, u aytgan tollar kesilib ketganligini qayta-qayta takrorlab, jagʻi ogʻri- — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema

Kechagina tol bargak oʻynab, Tom boshida erkin yurganding — Yu. Hamdam

Полная статья →
toʻlamoq

fl. 1. Olingan, xarid qilingan, foydalanilgan va shu kabilar narsalar evaziga tegishli miqdorda pul, haq bermoq.

Kassaga naqd pul toʻlab, narsa olmoq. Kira haqi toʻlamoq. Arzon toʻlamoq.

Bu narsalaringiz menda garov turadi, qachonki pul topsangiz, mening yarogʻ uchun toʻlagan pulimni berib, narsalaringizni olasizlar. — S. Ayniy, Qullar

2. Olingan pulni, qarzni qaytarmoq, uzmoq; zimmasidagi pul, toʻlov majburiyatini ado etmoq.

Soliq toʻlamoq. Badal toʻlamoq. Jarima toʻlamoq.

Bugun qarzlaringni toʻlaysanlar — men tinch, senlar tinch. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Yetkazilgan zararning muzdini bermoq, oʻrnini toʻldirmoq.

Tovon toʻlamoq. Xun toʻlamoq.

— Voy, [qoʻgʻirchogʻim] kasal boʻlib qolibdi, toʻlab berasan, — dedi Muhayyo Manzuraga. — N. Yoqubov, Kichkina doktor

Полная статья →

Показать все · 220 →

В определениях

461

Показать все · 461 →

Сказки

58
Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli qiz
Устное народное творчество

Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart

Attang
Устное народное творчество

Bu ertakda shahzoda oʻz sevgilisining "attang"ni topib kelish shartini bajarish uchun sarguzashtlarga duch keladi. U tushida koʻrgan cholning armonini roʻyobga

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Besh jonlini bejon qilgan Bahodir
Устное народное творчество

Qoʻrqoq va dangasa Bahodirning tasodifan qahramonga aylanishi haqidagi ertak. Uning omadi va ayyorligi uni turli xavfli vaziyatlardan qanday qutqarishi tasvirla

Botir
Устное народное творчество

Botir ismli yigit oʻzining zukkoligi va mardligi bilan devlarni yengib, ulardan tegirmon va koʻp miqdorda un oladi. Bu ertak qiyin vaziyatlarda ham aqlni ishlat

Показать все · 58 →

Диалектные материалы

17
ayaqlashmaq I
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · boʻlishib olmoq

soʻyilgan mol goʻshtini teng miqdorda bir nechta boʻlak (uyum) qilib, choʻp bilan qur'a tashlab, boʻlishib olmoq; soʻyilgan mol goʻshtining haqini naqd pul toʻl

bola
Andijon viloyati · toʻla
bolä
Andijon viloyati · boʻliq, toʻla, semizgina
but
Toshkent shahri · butun, toʻla

butun, toʻla

but
Jizzax viloyati · butun, toʻla

butun, toʻla

chash
Xorazm viloyati · toʻla

toʻla, lim

Показать все · 17 →