Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ил-» бўйича 1040 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

793 та
илмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Мих, қозиқ, илгак ва шу кабиларга осмоқ, осиб қўймоқ.

Ҳўл, оғир шинелини ва гимнастёркасини дарахтга илди. — Ойбек,Қуёш қораймас

Йигит бошидан қалпоғини олиб, қозиққа илди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Турсунбой ота отнинг бўйнига емтўрвасини илиб шошиб-пишиб, намози шомни ўқиб чиқди. — С. Аҳмад, Уфқ

2. Илмоқ ва шу кабиларга олмоқ, тушириб тортмоқ.

Сувдаги хас-хашакларни илиб тортмоқ.

учта эски кўрпани сўкдик. Қовуғидан ипларни игнанинг орқаси билан илиб олдик. — А. Ҳамдам, Дўстингдан

3. Отилган ёки юқоридан тушаётган нарсани ерга туширмай тутмоқ, тутиб олмоқ.

Болалар қўлларини чўзиб, сапчиб, сочқиларни илиб олдилар. — Т. Мурод, Юлдузлар мангу ёнади

Ит жон-жаҳди билан икки сакрашдаёқ пириллаб кетаётган конвертни лунжига ҳап этиб илиб олди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Киймоқ (одатда, енгил-елпи, расман бўлмаган кийиш ҳақида).

У кавушини маҳсисининг учига илиб, ҳовлига тушар экан, хотинига қайта таъкидлади — Ҳ. Ғулом, Машъал

  • Гапни (ёки сўзни ва шу кабиларни) илиб кетмоқ Бировнинг оғзидан гапни олиб, давом эттириб кетмоқ. — Ҳа, боятдан бери сенга тикилиб ўтирибман, айланай, — кампир гапни илиб кетди, —ундоқ қарайман, мундоқ қарайман, кўзларимга ишонмайман. — А. Мухтор, Опа-сингилларТўғонбек бир ҳикояни битириб, бошқасини ўйларкан, Биноий сўзни илиб кетди. — Ойбек,Навоийхушчақчақ суҳбат бошланишига илҳақ бўлиб турган Акрамжон Мастура бошлаган аскияни илиб кетди. — А. Қаҳҳор, Минг бир жон
  • Илиб кетмоқ Эга чиқмоқ (бошқалардан олдин), ўзиники қилиб олмоқ. Қизи товуқ фермасида ишлайди. Бир тракторчимиз илиб кетди. — Ш. Тошматов,Тонгдаги кўланкаИннайкейин, ҳозир бўлинглар, қақир ерларга жон кирганда, тағин Теилабой илиб кетмасин. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Илиб олмоқ Тушуниб етмоқ (олмоқ), билиб олмоқ. Ишдан ҳориб-толиб чиққан Шоқосим чала-чулпа эшица-да, маънони тез илиб олди. — Ойбек,Танланган асарларжуда шўх, сергап, ҳар нарсани дарров илиб олади. — Р. Файзий, Ҳазрати инсонУ [Турсуной] устахонага ўтадиган аравакашнинг яллаларини ҳам илиб олган эди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
  • Кўзга (ёки назарга) илмаслик Назар-писанд қилмаслик, менсимаслик. баъзи бировлар Хотин кишининг қўлидан нима иш келарди? деб назарига илмаган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Оёқ илмоқ Сурнай навоси чиқаётган, қуюқ тутун ўрлаётган тўйхона остонасида оёқ илдик. — Т. Мурод, От кишнаган оқшомЯхшиси, бундай қилсак. Ёʻлда оёқ илсак: қишлоққа қоронғилатиб кириб борсак. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом
  • Қулоққа илмоқ Сўз(гап)ни эътиборга олмоқ; тингламоқ. Гапимни уч бора қулоққа илгил. — Воқиф.
Тўлиқ мақола →
ила
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

Билан.

Бой ила хизматчи.

Кумуш мактубни ўқиб тамом қилди-да, жонсиз бир товуш ила уяциз деб қичқирди ва ерга йиқилиб, ўзидан кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
илк
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

1. Дастлабки, биринчи; бошланғич. Қуёшнинг илк нурлари. Шоирнинг илк шеърлари. Кишилик тарихининг илк даври.

Шербек студентлик ҳаётининг илк дамларида ўзини худди қафасдаги қушга ўхшаш ҳис этди. — С. Анорбоев, Оқсой

Бу жараён танловнинг илк босқичида туман ва вилоятларнинг ўзида амалга оширилади. — Тафаккур

2. Эрта. Илк баҳор.

Илк саҳардан то қора кечгача одамлар тиним билмаган ана шу кунларнинг бирида, қуёш энди тиғ ёя бош-лаган салқин сабоҳда Қорабулоқ қишлоғидан бири кекса, бири ёш — икки отлиқ чиқиб келаверди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 793 →

Таърифлар ичида

210 та
АНÏНДА

у олмошининг қаратқич ва ўрин-пайт, чиқиш келишиги шакли; унинг, унда, ундан. Анïнда баса бу оюл-қïз турур, оюл-қïз йüкин йüзмäк эмгäк болур – Ундан кейингиси–бу

AYA=

аямоқ, авайламоқ, раҳм қилмоқ – жалеть – спаре. Аяма оюл-қïзқа беркä етüр, оюл-қïзқа беркä билиг ўгрäтüр – Ўғил-қизни аяма, калтак едириб тур, калтак ўғил-қизг

ТÜПСÜЗ

тубсиз, асоссиз – бездонный – боундлесс. Оγул қïз сақïнčï бу тüпсüз теŋиз – Ўғил-қиз қайғуси бу – тубсиз денгиз – Заботы о детях – это бездонное море – Каринг фор чил

БЕРКА

қамчи, таёқ– розги– вҳип, стикк. Оюл қïзқа беркä билиг ўгрäтüр – Ўғил-қизга қамчи билим ўргатади – Девочек и мальчиков розги учат мудрости – Гирлс анд бойс леарн т

Ҳаммасини кўриш · 210 →

Эртаклар

21 та
Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Бир коса заҳар
Халқ оғзаки ижоди

Бир чол билан кампирнинг ёввойилашган мушуги уларнинг жонига тегади. Мушук чакалакзорда тулки билан дўстлашиб, биргаликда қуённи алдамоқчи бўлишади.

Булбулигўё
Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг олтин чинори учун Булбулигўё қушини топишга чиққан кенжа шаҳзода саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилинади. У ўзининг мардлиги ва садоқат

Эчки, қўй ва бўрилар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўз ҳаётини сақлаб қолиш учун хўжайинидан қочган эчки ва қўйнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ёʻлда дуч келган хавфли вазиятлардан

Эрни эр қиладиган хотин
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг қизи Меҳринисо камбағал йигит Абдуллага турмушга чиқади. Меҳринисо ўзининг ақл-заковати ва тадбиркорлиги билан эрини бой ва обрўли и

Ҳасан ва Зуҳра
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг фарзандсизлиги ва унинг янги хотинидан туғилган болаларга нисбатан қилинган макр-ҳийлалар ҳикоя қилинади. Ҳасан ва Зуҳра исмли эгизакл

Ҳаммасини кўриш · 21 →

Шева материаллари

15 та

Ҳаммасини кўриш · 15 →

Ташқи ресурслар

1 та
Kiril-lotin.uz
Имло ва ёзув воситалари

Онлайн транслитерация: ёзувни ўзи аниқлаб, матнни кириллдан лотинга ва аксинча ўгиради.