Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Ёри» бўйича 321 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

192 та
ёр
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

ф. жл — дўст

1. Дилга яқин киши; Хамдам, дўст, муҳиб; ёрдамчи. м . . Аждодларимиз қиссаси

Зиёфатга ўртоқлар, ёр ва биродарлар келишди

Остимизда ўйнар отлар, Ҳар ким ўз кўнглини шодлар, Дўсту ёр, яхши улфатлар, Нуктадонлар, хуш қол энди — "Эрали ва Шерали"

ниҳоят, зафар уларга [массагетларга] ёр бўлиб, душманни орқага сура бошлашди — М. Осим

Арвоҳлар ёр, пирлар мададкор бўлиб, овимиз бароридан келсин — Ҳамза

2. Севгили, маъшуқ, маъшуқа

Вафодор ёр

Ёр, мунча зор этдинг мени? — С. Абдулла, Тоҳир ва Зуҳра

Мен келтирган атласни Ёрим солмас сандиққа — "Қўшикдар"

Тўлиқ мақола →
ёримоқ
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

фл. 1. Ёруғ, равшан бўлмоқ; чароғон бўлмоқ.

Шам нуридан хона ичи ёриди.

Ўрданинг чароғчиси дарбоза яқинидаги машъала ёғочига ўт бериб, бутун ўрда ичи ёриб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ёришмоқ (тонг ҳақида.

Субҳ азони айтилиб, секин-секин тонг ёриб борди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

  • Ичига чироқ ёқса, ёри(ш)майди Дард-дунёси қоронғи, ўта хафа. — Шу чоғда ичимга чироқ ёқсалар ҳам, ёримайди-да! — деди ва кўзига жиқ ёш олди [Офтоб ойим]. — А. Қодирий, Ўтган кунларИқболхон, икки ҳафта бўлибдики, ичига чироқ ёқса, ёришмайди. Ў. — Усмонов, Сирли соҳил
  • Кўзи ёриди 1. Таниди, билди, англади. Кўзимиз ёриди: кўрдик оламни, Шунчалар жамоли бор экан ернинг. — Ғ. Ғулом;Аёл тун бўйи азоб чекиб, тонготарга яқин кўзи ёриди — П. Турсун, ЎқитувчиАксига олиб, кампири кўзи ёриган келининикига кетган. — С. Аҳмад, Лаъли Бадахшон
Тўлиқ мақола →
ёриқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Ёрилган, дарз кетган.

Ёриқ қовун.

2. Дарз кетган, ёрилган жой; тирқиш, оралиқ.

Девор ёриғи.

Қозонга ёпилган тувоқнинг ёриқларидан буғ кўтарилади. — С. Анорбоев, Оқсой

Ернинг ёриқларидан вашиллаб газ чиқиб, ёниб ётибди. — П. Қодиров, Эрк

Тўлиқ мақола →
ёрилмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Ёрмоқ 1, 2 феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари.

Тўнкаларни кавлаб, бир чеккадан ёрилса, талай ўтин беради [деди Мирзакаримбой]. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Портламоқ.

Бомба ёрилди.

Довонда пулемётлар тариллади, снарядлар ёрилди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Яқин жойда мина ёрилиб, Аҳмедовнинг елкаси яраланди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

3. Бир неча қисмларга бўлинмоқ; тилинмоқ; синмоқ, шикастланмоқ.

Шиша ёрилди. Бош ёрилди.

Ишдан, совуқдан ёрилган қўллари қамчини базўр тутар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Умар билаги синиб, боши ёрилиб, тупроқда беҳуш ётарди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

4. Дардини айтмоқ, ҳасрат қилмоқ, очилмоқ.

Ҳаёт булоқ бошидаги рози дилдан кейин онасига ёрилган, йиғлаб туриб, истакларини айтган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Мен унинг ёрилгиси келиб, тўлиб турганини сездим-да, ёнига чўккаладим. — О. Ёқубов, Излайман

  • Ер ёрилмади-ю, ерга кирмади Қаттиқ хижолат бўлди. Хадича буви ёнидаги хотинлар олдида ёмон ўсал бўлди, ер ёрилмади-ю, ерга кириб кетмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаЎтирганлар хохолашиб кулиб юборди. Назарбой ер ёрилмади, ерга кирмади. — Ойсулув
  • Тарс ёрилмоқ 1. Қаттиқ сиқилмоқ. Ёʻқ-ёʻқ, бобожон, ишсиз қолсам, ичим тарс ёрилгудай бўлаверади. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли— Шунга ҳам дилсиёҳликми, — деди директор, — менинг ўрнимда бўлсангиз, тарс ёрилиб кетаркансиз-да. — МуштумБошим тарс ёрилиб кетай деяпти [деди Саломов]. — Шарқ юлдузи
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 192 →

Таърифлар ичида

18 та
гижбанг

гижбанг тақл. с. Чилдирмаларнинг баралла янграган овози. Ичкаридаги ўйин-кулги, қийқириқ, чилдирманинг гижбанги [Алижоннинг] юрагини тимдалади. Мирмуҳсин, Чиниқиш

арқон

арқон Зиғир, каноп, наша пояси толаларидан, ипдан ёки жундан эшиб тайёрланган, боғлаш учун ишлатиладиган буюм; арғамчи. Қил арқон. Жун арқон. Каноп арқон. Ил

кўнгил

кўнгил Кишининг ҳис-туйғу ва кечинмалари манбаи; юрак, қалб, дил. Кўнглида яхши ниятлари кўп. Кўнглим қувончларга тўлди. Бахт, иқбол, фаровонлик орзулари кў

гуландом

гуландом Қадди-қомати келишган, нозик бадан (гўзал аёл ҳақида). Бўз боламан, ҳолим ёʻқдир, Ёри гуландомим ёʻқдир. Тоҳир ва Зуҳра Гуландом (хотин-қизлар исми).

Ҳаммасини кўриш · 18 →

Эртаклар

85 та
Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Беш жонлини бежон қилган Баҳодир
Халқ оғзаки ижоди

Қўрқоқ ва дангаса Баҳодирнинг тасодифан қаҳрамонга айланиши ҳақидаги эртак. Унинг омади ва айёрлиги уни турли хавфли вазиятлардан қандай қутқариши тасвирла

Беш қиз
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Ҳаммасини кўриш · 85 →

Шева материаллари

26 та
ақавачқан
Қорақалпоғистон Республикаси · шо'рлаб, ёрилиб кетган (ер); пес

1. шо'рлаб, ёрилиб кетган (ер); 2. мед. пес.

биларзиклой
Фарғона вилояти · билакузуклой

Омоч тиши қолипини хомлашда чуғнинг атрофидаги ёриққа қўл билан ҳимариб чўзиб ёпиштирилган бир бўлак лой

четкири
Қашқадарё вилояти · четгир

отлар то'дасига четдан ёриб кириб, улоққа етиб борадиган от

чüйäлмäк ИИ
Қорақалпоғистон Республикаси · кўзи ёришга яқинлашмоқ

кўч. м. кўзи ёришга яқинлашмоқ

дишак
Хоразм вилояти · дишак

Олдинги йирик тишлари лабларидан ёриб чиқиб турадиган одам

Ҳаммасини кўриш · 26 →