Поиск

fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.

Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.

Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.

2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).

Qoʻlimni sim qiyib yubordi.

Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. shv. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.

Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish

4. s. t. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.

Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.

Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan

5. koʻchma s.t. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.

[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk

Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat

6. koʻchma kam qoʻll. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.

Birovning rizqini qiymoq.

Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob

Qoʻy, echki yoki tuya qumalogʻidan iborat goʻng qatlami

Bir joyda xazina koʻrganman.. Uch-toʻrt yillik qoʻy qiyi bosilib yotibdi — Samar Nurov, Narvon

sft. 1. Bir tomoni baland, bir tomoni past yer, qiyalik; togʻ yoki tepalik yon-bagʻri.

Karvonni horitar yoʻlning qiyasi. — Alpomish

Qiygʻir degan qush oʻltirar qiyada. Bunday suluv yoʻqdir ushbu dunyoda. — Yodgor

2. Qiygʻoch ochilgan narsalarning oraligʻi, tirqishi.

Chodir pardasi qiyasidan amirning koʻzi birinchi marta qoʻlida burgut qoʻndirgan Haydarmerganga tushdi. — M. Joʻraboyev, M

3. sft. ayn. Qiyalama.

Qiya yer. Qiya yoʻl

Aksari qiya joylardan dovon oshib boriladigan Qaynar yoʻli hozir ot-arava uchun yopiq. — S. Anorboyev, Oqsoy

U qiya arqon ustiga oyoq qoʻyib, yuqoriga koʻtarila boshladi. — Mirmuhsin, Dorbozlar

4. sft. Qiygʻoch ochilgan, sal ochilgan, sal ochiq.

Sandiq qopqogʻini qiya qilib koʻtarmoq.

Xotin toʻxtadi va yigitga qarab, betidagi chashmbandini qiya ochdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiz qiya qolgan eshikni sekin zichladi-da, oʻylanib, yigitning ketidan qarab qoldi. — A. Qahhor, Sarob

5. sft. Burchakma-burchak yoki qiyalab yoʻnalgan; ogʻma, yotiq.

Qiyaxat. Qiya yomgʻir. Ariza tepasiga qiya qilib yozilgan xat. Roʻmolni qiya oʻramoq.

Qiya tushayotgan quyosh nuridan uning tekis taralgan sochi ham tovlanib turardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

6. Orqasini oʻgirgan, yonga qaragan, burilgan, oʻgirilgan holat(da).

Qiya oʻtirgan Hayotning boʻliq koʻkragi nafasiga hamohang boʻlib, goh koʻtarilar, goh tushar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Erta-indinoq Xoltojixon traktorga qiya minib, Hayotxonga balanddan qaraydi. — R. Rahmonov, Baxt bilan uchrashuv

1. ayn. Qiya.

qorongʻi tushishiga yaqinlashganlikdan, qiyo yopilib turgan darbozani kimdir ichkaridan zichlab yopdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. ayn. Qiyalik, qiya.

Togʻ oralab yurar emish, Oʻtib qir-u qiyodan. — T. Toʻla

Qiyo tepasida bir yigit turar — Keng vodiy ustida oʻychan boqishi. — Mirtemir

узбекскийtik holatda boʻlmoq, qiyom (namozdagi tik holat)русскийвставаниеанглийскийsteep

Elig-mä yanut berdi qïldï qïyam Hukmdor javob berdi va oʻrnidan turdi – Правитель ответил и встал – The Ruler answered and stood up.

узбекскийqiyos, misoliрусскийсопоставлениеанглийскийcompare

Tüşün yörmä yörsä bilig birlä yör, qïyas maʼni birlä edi yetrü kör Tush koʻrsang, uni taʼbir qilma, taʼbir qilsang ham uni bilim bilan amalga oshir, uning mazmuni bilan tushingni diqqat bilan qiyosla – Не толкуй свой сон, если же толкуешь, то толкуй со знанием, и его смысл тщательно сопоставляй – Do not interpret your dream, if you interpret, then interpret it with knowledge, and carefully compare its meaning

узбекскийoʻzini chetga olmoq, soʻzidan qaytmoqрусскийуклоняться, нарушатьсяанглийскийgo back one’s word

Sözüg qïysa qïylur qačar qut Agar kishi aytgan soʻzidan qaytsa, baxt-saodat undan qochadi – Если [человек] нарушит слово, то счастье отворачивается и бежит от него – If [the person] breaks the word, then happiness turns and runs away from it

sft. 1. zid. Qiyinchilik bilan amalga oshadigan, koʻp kuch, mehnat va shu kabilar talab qiladigan; sermashaqqat, mashaqqatli; oson.

Qiyin ish. Qiyin masala. Qiyin vazifa.

Sanat turlarining ichida eng qiyini — rassomchilik. — F. Musajonov, Himmat

Mulla Fazliddin yosh podshohning amri bilan Buratogʻning chiqish qiyin boʻlgan xush-manzara bir qoyatoshi ustiga kichkina hujra qurgan. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Ogʻirchilik, qiyinchilik bilan bogʻliq boʻlgan; ogʻir, mushkul.

Qiyin sharoit. Qiyin ahvol.

Qarab oʻtirsak —uyat boʻladi, xalq qiyin kunimda asqatmadi, deydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Musofirchilik qiyin, bola-chaqani sogʻinadi kishi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Bola faqirga qiyin boʻldi, — dedi Jonuzoq oqsoqol Oysuluv suzib kelgan ovqatni yeyayotib. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. kesim vzf. Mahol, amrimahol.

Qorongʻida kim ekanini bilish qiyin. Kasalning kelishi oson, ketishi qiyin. — Maqol

U

zamonda, oʻgʻlim, bizga oʻxshagan odamlarning toʻrt tanga orttirishi qiyin edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Buning ustiga, suyagi mehnatda qotgan ayolning nozik qomat, xipcha bel boʻlishi qiyin albatta. — M. Xayrullayev, Tilla marjon

Duduq odamning gapirishi qiyin, ammo uning gapini tushunish undan ham qiyin. — F. Musajonov, Himmat

4. kam qoʻll. ayn. Qiyinchilik.

Qizniki qiyin bilan bitar, Oʻgʻilniki oʻyin bilan bitar. — Maqol

ot 1. Mato, qogʻoz va shu kabilardan odatda uchburchak shaklda qiyib olingan parcha yoki ortib qolgan qiyindi, qiyqim.

Qogʻoz qiyiqlari.

Deraza oynalariga turli shaklda qiyiq qogʻozlar yopishtirilgan. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Bir tomoni baland, bir tomoni past; qiya, qiygʻoch, qiyshiq.

Yigʻilgan pullarni yaktagining qiyiq choʻntagiga solib, xayrlashib joʻnadi. — H. Nuʼmon va A. Shorahmedov, Ota

[Kumush] Ayvon ustuniga suyangach, qora qiyiq qoshlarini chimirib, koʻcha yoʻlak tomonga qaradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Qisiq yoki suzuk; qisilgan yoki suzilgan, qiygʻoch (koʻz haqida).

Chorbogʻning qoq oʻrtasiga qurilgan baland shiypon zinalaridan oʻrta yoshli, miqtidan kelgan, qiyiq koʻzli bir kishi tushib kelayotgan edi. — M. Osim, Oʻtror

4. koʻchma Gapga koʻnmaydigan, tutgan yerini kesadigan; oʻjar, qaysar.

Qiyiq bola.

Mulla Ikrom qiyiq odam boʻlganidanmi yoki kasbi shuni lozim koʻrganidanmi, murosaga unamadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qiyigʻimni bogʻlamadi — qiyiq ekan, Boqsam — koʻzi shoʻx-u qoshi quyuq ekan. — T. Toʻla.

5. koʻchma Kamchilik, nuqson, xato.

Agapovning seni mensimay piching qilib, gapingdan qiyiq topib oʻtirishi bejiz boʻlmasa kerak. — I. Rahim, Ixlos

Uning har bir ishidan qiyiq topishga urinar edi. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla

ajratmoqрусскийотделять, отклонятьсяанглийскийdisjoin

ʼAzïz ol qïyïšmaz anïŋtïn bu ʼiz Alloh har narsaga qodir, bu xususiyat undan ajralmaydi – [Аллах] всемогущ, это могущество нельзя отделить (отклонить) от него – [Allah] is omnipotent, this power can not be separated (rejected) from him

ot Chopqi bilan chopib yoki goʻsht-qiymalagichdan oʻtkazib maydalangan goʻsht.

Yogʻli qiyma. Goʻshtni qiyma qilmoq. Ovqatga qiyma solmoq. Qiyma shoʻrva.

Bakovul ichiga qiyma tiqilgan kakliklarni olib oʻtyapti — M. Osim, Oʻtror

Oshpazlar esa, goʻshtini qiyma qilib, suyagini boshqa qilib qoʻygan edi. — I. Rahim, Tinimsiz shahar

ot 1. Quyosh tikka koʻtarilgan payt, tush payti; peshin.

Qiyomda chopiqchilar dam olgani chiqishdi. Kun qiyomdan ogʻdi.

Qiyom vaqtida bir qancha bolalar toʻy keldi, toʻy keldi, deb baqirib-chaqirib yugurishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kun qiyomiga kelib, peshin namozi oʻqilgandan keyin koʻshkning ich-tashi jimjit boʻlib qoldi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Meʼyor, marom.

Shavla qiyomiga yetib pishgan edi. Alijon ishtaha bilan huzur qilib yedi. — H. Nuʼmon, Fasllar

Fikr bahsda qiyomiga yetadi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Ketmon deganni bir qiyomda chopadi kishi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Oxirgi nuqta, tamom boʻlish payti, oxiri.

Soch oldirish qiyomiga yetay degandi, sarrojlik — egar-jabduq rastasi tomondan qiygʻos toʻpolon ovoz koʻtarilib qoldi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Toʻylari gʻaribroq bosh-landi-yu, qiyomida qizib ketdi. — E. Aʼzamov, Javob

Kanal qurilishi qiyomiga yeta boshlagach, Andijonga qaytdim. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

ot 1. Ingichka, uzun-uzun keskir bargli koʻp yillik oʻt.

Keksa podachi botqoqqa ham, yuziga urilgan keskir qiyoq barglariga ham eʼtibor qilmay, olgʻa intilar edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Koʻk-orol paxtazori gʻumay, qiyoq, pechak kabi oʻtlardan tozalanib boʻlayozdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Baʼzi oʻt-oʻsimliklarning qiyoq bargiga oʻxshash, keskir bargi.

Maysalar qiyoq choʻzib qoldi. Qamishning qiyogʻi qoʻlni kesib ketdi.

Oʻq tovushi tinganda, savagʻichning qurigan qiyoqlari toʻzgʻib ketganini koʻrdi. — S. Ahmad, Ufq

ot 1. Oʻzaro chogʻishtirish, solishtirish, taqqoslash; muqoyasa, taqqos.

Tarjima sifatini aniqlashning asosiy vositasi qiyosdir. — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish

U notiqlik sanʼatini erinmay oʻrganishi, oddiy qiyoslardan katta xulosalar chiqarish koʻnikmasini hosil qilmogʻi lozim. — Gazetadan

2. Oʻxshash, teng, misl.

Onamiz koʻkragin yoʻqdir qiyosi, Shundan oqib chiqar mehr daryosi. — Yo. Mirzo

Yurtim, senga sheʼr bitdim bu kun, Qiyosingni topmadim aslo. — A. Oripov, Ruhim

ot ayn. Qiyqim.

Qiya yer, qiyalik.

Qiyamada sirpanchiq otmoq.

Chigit yerdan endi unib chiqqanda, murgʻak gʻoʻzani sel savalab ketdi. Qiyamalarni suv yaladi. — Gazetadan

ot Tumshugʻi kalta va qayrilgan, asosan uncha yirik boʻlmagan qush, parrandalarga ovga solinadigan sohibchangal yirtqich qush; qirgʻiy.

Oysuluv qiygʻirning changalidan qutulgan kaptarday, Suvonjonning quchogʻidan otilib chiqdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

1. Hammasi baravariga, yoppasiga, shigʻa.

Chigit qiygʻos undirib olindi. Gʻoʻza qiygʻos shonaladi.

Narigi qirgʻoqdagi mevazorlarda oʻrik, olcha, olma, shaftolilar qiygʻos gullab yotibdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Tangri qachonlardir tilingga ekkan Soʻzlar gullayotir qiygʻos va qiygʻos. — E. Shukur, Hamal ayvoni

2. Ayni, avji.

Mana, qiygʻos pishiqchilik, lekin oshxonalarda sabzavotdan taomlar tayyorlanmaydi. — Gazetadan

3. shv. Jiddiy ravishda, qattiq.

Ha, aytganday, bir kuni Haydar hoji bilan qiygʻos urishdi. — A. Qahhor, Sarob

4. kam qoʻll. Shovqin-suron, chuvvos.

Uyda hech vaqt koʻrilmagan, vahimali bir qiygʻos koʻtarildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻchadan qiygʻos va gʻovur-gʻuvur tovush eshitilib, er-xotinning suhbatini toʻxtatdi. — S. Ayniy, Qullar

ot 1. iqt. Tovar narxi.

2. Pulning xarid qobiliyati; muayyan bozor narxlari darajasida pul birligi hisobiga sotib olish mumkin boʻlgan tovarlar va xizmatlar miqdori.

Binokorlik ishlarining qiymati ancha kamaytirildi.

3. iqt. Tovar ishlab chiqaruvchilarning tovarda gavdalangan va unda moddiylashgan ijtimoiy mehnati.

4. Savdo-sotiqda: narx, baho.

Mollarning qiymati.

5. koʻchma Kishi yoki narsaning turmushda tutgan oʻrni, ahamiyati, qadri.

Otabekning yozgan xatini oʻqib eshitish Kumush uchun katta qiymatga molik edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. mat. Oʻzgaruvchan miqdorning maʼlum sharoitdagi kattaligi.

Iksning qiymati.

7. Oʻlchov asboblari shkalasining har bir boʻlimi ifodalagan kattalik.

8. s. t. Qimmat.

Bu kishi: — Qiymat behikmat emas, arzon beillat emas, buning tagida bir illat bordir, sabr qilaylik, -deb lanjlik qildilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot 1. Jismoniy yoki ruhiy azob, aziyat, ozor.

Atrofda gʻuv-gʻuv pashsha; oyoqlarga yopishadi, burun kataklariga suqiladi, quloqni uzadi bir zum tinchlik yoʻq. Yoʻlchi soch oldirib boʻlguncha, qiynoq ichida toqatsizlandi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ruhiy azob va mushkul fikrlar qiynogʻida tunning qanday oʻtganini sezmay qoldim. — M. Jabborov, Sevinch yoshlari

2. Qiynash, azoblashning yoʻl-usullari va ularni qoʻllash.

Terisi shilinib, ming azob bilan qiynoqda oʻldirilgan ulugʻ shoir Nasimiy xayolidan oʻtdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ayniqsa vahshiylarcha qiynoqqa solinganini koʻrganda, dod deb, boʻsh stakanni ekranga otdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik