Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«ogʻma» boʻyicha 194 ta natija

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar Shevalar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik
Tildan
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Turkcha
Tilga
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Fransuzcha Arabcha Lotincha Turkcha Forscha

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

194 ta · 1-sahifa / 10
ogʻma
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. 1. s. t. ayn. Ogʻmachi 1.

2. mat. Biror toʻgʻri chiziqni 90°dan kichik burchak hosil qilib, kesib oʻtadigan ikkinchi toʻgʻri chiziq.

Ogʻma prizma. Ogʻma silindr.

3. sft. Oʻtiq, qiya.

Ogʻma minora.

Toʻliq maqola →
ogʻmoq
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

fl. 1. Biror tomonga yotib, qiya holat olmoq, qiyshaymoq, engashmoq, yonboshlamoq.

Kema oʻng tomonga ogʻdi. Devor ogʻib qoldi.

Ortiq soʻzlay olmadi, boshi bir tomonga ogʻib tushdi-yu, jim boʻldi joni uzilgan edi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

Anisimov hamisha devorni ogʻgan tomonga yiqitadi. — E. Samandar, Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq

2. Biror tomonga, pastga sirgʻanib, osilib tushmoq.

Qorinbogʻ boʻshab, otning egari chap tomonga ogʻib ketibdi.

3. Toʻgʻri, tik yoʻldan yoki belgili yoʻnalishdan chetga chiqmoq.

Samolyot kursdan ogʻdi.

4. Burilmoq, chetga chiqmoq; biror tomon siljimoq.

Yaxshiboyev gap mavzusi chetga ogʻib ketganini sezdi. — M. M. Doʻst, Lolazor

Bek aka boshini kaftlari orasiga oldi: — Beburd boʻlib qoldim chogʻi yoshim ogʻib! — S. Nurov, Narvon

5. Boʻlinmoq, chalgʻimoq (oʻy-xayol, diqqat-eʼtibor haqida).

Birdan diqqati ogʻib, ularga quloq tutdi. — Sharq yulduzi

6. koʻchma Toʻgʻri yoʻldan adashmoq, chetga chiqmoq, toymoq; biror siyosiy oqimdan, maslakdan toymoq, qaytmoq.

Menimcha, oʻrtoqlar, Qoʻchqorov partiya yoʻlidan ogʻib, yot unsurlar taʼsiriga tushib qolgan odam. — S. Anorboyev, Oqsoy

7. Biror tomonga yoʻnalmoq, qaramoq (koʻz haqida).

Hojixola, Toʻraxonning xayolchan koʻzlariga qarab olib, javob kutdi. Juvon koʻzlari sekin yerga ogʻdi: Roziman. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Raʼnoning yerga qaragan koʻzi sekingina Anvarga koʻtarilib, yana yerga ogʻdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

8. Eng yuqori nuqtadan, zenitdan oʻtmoq (Quyosh, Oy va yulduzlar haqida).

Quyosh kunbotarga ogʻib, soyalar choʻzilib qolgan boʻlsa ham, tepalar hamon oftob selida jimirlab yotardi. — M. Mansurov, Yombi

Ufqqa oqqan quyosh koʻkni tutgan tutun orasidan goʻyo qora shisha orqali koʻringanga oʻxshaydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

9. Maʼlum bir muddatdan, paytdan oʻtmoq, oshmoq.

Vaqt yarim kechadan oqqan edi. — M. Muhamedov, Qahramon izidan

Kun asrdan ogʻib, shomga yaqin qolgan, shuning uchun guzardagi doʻkonlardan ochigʻi uch-toʻrtta edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

10. koʻchma Biror tomonga oʻtmoq, unga moyil boʻlmoq yoki yon bosmoq.

Biron eʼtiborliroq odam zakon [qonun] soʻqib qolsa, darrov oʻsha tomonga ogʻib ketishardi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

Bu zamonda kimning jin chaqasi koʻp boʻlsa, odamlar oʻshanga ogʻadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Salomat qaqshoq oʻgay ona bilan chiqisholmadi. Har kun janjal, eshitmagan gapi, yemagan turtkisi qolmadi. Ota ham suyukli xotin tomonga ogʻib ketdi. — S. Ahmad, Hukm

  • Kun ogʻdi Kunduzning yarmidan koʻpi oʻtdi, kech kira boshladi. Kun ogʻib, yerga soya tushishi bilan Hamro opaning yuragi pitirchilab qoldi. — Oydin, Oʻzidan koʻrsinTun ogʻdi. Kechaning yarmidan koʻpi oʻtdi, yarim kechadan oshdi. Tun oqqach, batalon keldi. — Shuhrat, Shinelli yillar
  • Boshi ogʻib Falakning gardishi bilan; beixtiyor, oʻylamay-netmay, boshi aylanib. Boshi ogʻib kelib qoldi.
  • Boshi oqqan tomonga ketmoq Nusratdek vujudini chulgʻagan parishon kayfiyatdan forigʻ boʻlish uchun birdan boshi oqqan tomonga ketish ishqiga tushdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
  • Koʻngli ogʻmoq 1. Moyil boʻlmoq, muhabbat qoʻymoq. Qizing, turkman eldan birov topibdi, Qizing koʻngli shu turkmanga ogʻibdi. — Ravshan
  • Esi (yoki hushi) ogʻmoq 2. Es-hushini yoʻqotib qoʻymoq, mahliyo boʻlib qolmoq. Men, esim ogʻib, uning ogʻziga tikilganimcha, qimirlamay oʻtirib qoldim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandirAdolatning bir nuqtaga tikilgan koʻzlariga qarab qoʻrqib ketdi: esidan ogʻib qolsa-ya! Hali bu koʻrgilik ham bormidi unga. — S. Zunnunova, GulxanHafizaning birdan rangi oqarib, goʻyo boshiga yuz pudlik gurzi tushgandek, esi ogʻib qoldi. — Mirmuhsin, Umid
Toʻliq maqola →
ogʻ
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

OGʻ ’ishton, shimning ikki pochasi qoʻshiladigan joy’. Shimining o gʻ i sitilib ketibdi. Qadimgi turkiy tilda ’chov’, ’chot’ maʼnosini anglatgan bu ot a:gʻ tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 109), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan va bu unli oʻzbek tilida â unlisiga almashgan: a:gʻ > agʻ > âgʻ. Bu soʻzning hozirgi maʼnosi gavdadan kiyimga koʻchirish asosida yuzaga kelgan

Ishton yoki shimning ikki pochasi qoʻshiladigan joyi, chovi

Toʻliq maqola →
ogʻmachi
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot 1. Bir gapda turmaydigan, hadeb ayniyveradigan irodasiz odam, ikkilanuvchi; ikkiyuzlamachi.

Ogʻmachi kambagʻallarimizning ogʻzini moylashyapti tulki boylar. — N. Safarov, Olovli izlar

2. siyos. Bosh yoʻldan chekinuvchi, chetga chiquvchi, ogʻuvchi.

Oʻng ogʻmachilar. Soʻl ogʻmachilar.

Toʻliq maqola →
ogʻa
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Ayn. aka.

Matnazar oʻz ogʻasiga moʻltirab tikilgancha, betoqat hoʻkizning boʻynidagi arqonni tortib turardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Shirin ukang keldi ogʻasin izlab, koʻrar koʻzim, jonim akam, bormisan? — Shirin bilan Shakar

2. Tugʻishgan akaday yaqin, qadrdon kishi.

Qoʻni-qoʻshni, kichik-katta Ogʻamlarga salom ayting! — Hamza

[Salimboyvachcha:] Siz yolgʻiz pochcham emas, ham doʻstim, ham ogʻamsiz. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. tar. Yurtning, elning kattasi, hokimi.

Meni bilsang — Qoʻngʻirotning ogʻasi. Boshimda bor er yigitning jigʻasi. — Alpomish

4. tar. Turli lavozim va unvon nomlari tarkibiga kiradi, masalan

haram ogʻasi, eshik ogʻasi.

5. Oʻzidan kattalarga nisbatan murojaat shakli.

Ogʻa, shu yerni azonlab haydasak boʻlmaydimi? — S.Siyoyev, Yorugʻlik

  • Yurt ogʻasi Ochil hovliqib xitob qilardi: — Qoʻying, yurt ogʻasi, men oʻzim surobini toʻgʻrilayman!M. — M. Doʻst, Galatepaga qaytishU oʻzini yurt ogʻasidek erkin, sarbast tutayotgan Teshaboyning mingboshi boʻlib kelganmi-yoʻqligini bilishni uchun, lekin bilolmay tajang boʻlardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Toʻliq maqola →
ogʻu
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot ayn . zahar.

Ha, u arzanda! Yashayversin, lekin oʻz toʻshagida, birovlarning oshiga ogʻu solmasdan yashasin! — S. Nurov, Narvon

Zuhra Sensiz bu olam boʻldi qorongʻu, Har luqma oshim sensizdir ogʻu. — S. Abdulla

Toʻliq maqola →
oʻgay
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

sft. 1. Oldingi er yoki xotindan boʻlgan farzandlar hozirgi er yoki xotinga hamda ularning qarindoshlariga nisbatan, shuningdek, hozirgi er yoki xotin va ularning qarindoshlari oldingi er yoki xotindan boʻlgan bolalarga nisbatan.

Oʻgay nabira. Oʻgay ota. Oʻgay xola.

Hafsalam pir boʻlib: — Peshonamning shoʻri qursin, oʻgay bola ham nasib qilmasa, — deb yigʻlab-yigʻlab qaytdim. — I. Rahim, Chin muhabbat

Chap tomondagisi Yusvali togʻaning oʻgay oʻgʻli Avaz, oʻng tomondagi Davlatyor edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Marasul: Oʻz xolam boʻla turib, toʻyga kelmadingiz-a? Oʻgay boʻlsangiz ham xafa boʻlmas edim. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

Oʻgay qaynana yoshi oltmishlarga borgan, semiz, zabardast, dimogʻdor kampir edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Bir onadan tugʻilmagan yoki bir otadan boʻlmagan, otasi yoki onasi boshqa, tugishmagan farzandlar (bir-biriga nisbatan).

Oʻgay aka.

[Dilbar:] Botirjon akamning oʻgay singlisi bor, oti Adolatxon, shu oʻgʻil tugʻibdi. — N. Safarov, Hayot maktabi

3. koʻchma Oʻziniki boʻlmagan; yot, begona.

Bobur oʻziga ulugʻ bir murabbiy topdim, deb suyunib yurganida, oʻgay taqdir uni bu madadkoridan ham judo qilgan edi. P. Qodirov, — Yulduzli tunlar

Oʻgay ekinlarning holidan hech kim xabar olmadi. — Gazetadan

Bulbul oʻgay erur zogʻlar orasida, Yugurik suv oʻgay togʻlar orasida. — A. Oripov, Ruhim

  • Oʻgay koʻrmoq (yoki qaramoq) yoki oʻgay koʻz bilan qaramoq Begona kabi munosabatda boʻlmoq. Mustamlakachi chor maʼmurlari mahalliy mehnatkashlarni oʻzlariga oʻgay koʻrardilar. — N. Safarov, Olovli izlarDangalini aytaverish kerak avvallari bu mashinaga odamlarimiz oʻgayroq qaradi. — H. Nazir, Oʻtlar tutashgandaDangal aytishim kerak, oʻrtoqlar, mashinaga oʻgay koʻz bilan qarovchilar yoʻlimizga koʻndalang turishib oldilar. — Gazetadan
Toʻliq maqola →
OʻGDI

maqtovruschaхвалаinglizchapraising

Öküš ögdi birlä tümän miŋ sana, uyan bir bayatqa aŋar yoq fana Talay madhlar bilan tuman ming sanolar bo‘lsin, qodir va vohid ilohga, foniylik uning uchun yotdir – Множество славословий и тысячи похвал, могучему и едино [сущному] богу, у которого нет небытия–Many praises and thousands of praises, to the mighty and one God

Toʻliq maqola →
ogʻil
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot Uy hayvonlarini saqlash va boqish uchun qurilgan maxsus bino; molxona, ogʻilxona.

Men ogʻildagi ustunga boylogʻligicha qolib ketgan chilvirdan kesib keldim. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa

Mirhomidxoʻja ogʻilning eshigini sekin yopdi-da, imo bilan Qambaralini bir chekkaga chaqirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Toʻliq maqola →
ogʻir
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

sft. 1. Vazni katta boʻlgan, tosh bosadigan; vaznli, vazmin.

Ogʻir yuk. Ogʻir ot. Yuki ogʻir arava. Ogʻir vaznli kurashchi. Oltin kumushdan ogʻir.

Ogʻir toshni suv eltmas — Maqol

Yana jimlik hukm surdi. Bu sukunat ogʻir tegirmon toshi boʻlib, mulla Norqoʻzini yanchib yubordi. — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin

Boyvachcha kavakchadan choʻp tiqib, zanjirni tushirdi, kattagina ogʻir darvoza gʻurr etib ochildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Koʻp kuch yoki bilim talab qiladigan; qiyin, murakkab; mashaqqatli, sermashaqqat.

Ogʻir ish.

U [Yoʻlchi] har xil ogʻir yumushlarni qilib oʻrgangan boʻlsa ham, toʻnka kovlamagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shunday qilish kerakki, xalqning peshona teri bilan, ogʻir mehnati bilan chiqariladigan suv bitta yo bir necha baloxoʻr qoʻliga oʻtib ketib qolmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bu savol avvalgi ikkita savoldan ogʻirroq edi. — S. Ahmad, Ufq

3. Mushkul; masʼuliyatli.

Ogʻir masala.

— Bahor-da, qizim, bundan buyon kun isiyveradi, — qizini ogʻir holatdan chiqarishga tirishdi ona. — Shuhrat, Shinelli yillar

El-murodga mashgʻulotlar ogʻir tuyulmadi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Yil ogʻir keldi-yu, brigadir shiyponda tunab qoladigan boʻldi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

4. Salmoqli, salobatli.

Gʻoʻlabirdan kelgan, qop-qora, semiz kishi ogʻir yurib, davraga chiqdi. — N. Aminov, Qahqaha

Hovli ichkariroq boʻlganidan, hamma uxlab qolganidan, darvozaning ogʻir gumburiga ichkaridan hech kim chiqmadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Bunisini qoʻyavering, qori, xudo ishingizni oʻnglasa, hech gap emas, gard yuqtirmay chiqib ketasiz, — deyar edi ogʻir, salmoqli tovush. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Sekin, shoshmasdan qilingan; bosiq, vazmin.

Ogʻir qadam.

Qora terga tushib, hassasiga tayanib qolgan domla ufqdan koʻzini olib, ogʻir bosh chayqadi. — M. Mansurov, Yombi

Gʻulomjon boshini ogʻir koʻtarib, usta Bahromga qaradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

6. koʻchma Oʻzini tuta biladigan; sipo, vazmin, bosiq.

Aminjon, oʻzi yosh boʻlsa ham, juda pishiq, ogʻir, gʻayratli. — A. Qahhor, Xotinlar

Kamtar va kamsuxan, goʻzal Iskandar quloq solib, jiddiy va ogʻir oʻtirardi. — Oybek, Nur qidirib

7. koʻchma Muayyan meʼyori buzilgan, meʼyorga, talabga javob bermaydigan.

Xonaning havosi ogʻir: chang, ovqat, tamaki hidlari bir-biriga aralashib-quralashib ketgandi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

8. koʻchma Yomon oqibatlarga olib borishi mumkin boʻlgan; jiddiy, xavfli.

Ogʻir jarohat. Ogʻir dard.

Otasi ogʻir kasallikdan soʻng vafot etdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U

[Elmurod] hech narsani bilmas, ahvoli ogʻir edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

U

[Saltonbu] shunday baqirib yubordiki, uy burchida ogʻir yotgan oʻn uch yasharli qizi choʻchib ketar, deb ham oʻylamadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

9. koʻchma Tashvish, iqtisodiy muammo.

[Hakim:] Ham ishlab, ham oʻqiyman, akamga ogʻirim tushmasin. — Yoshlik

10. koʻchma Mashaqqatli, uqubatli, azobli; murakkab, mushkul.

Ogʻir kun. Ogʻir hayot.

Elmurod oilasi va oʻzining ogʻir oʻtmishini qisqacha tasvirlab kelib, oxirida shunday degan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Otamurod uzoqdan boʻlsa-da, sezdi: boshliq ogʻir ahvolda qolibdi. — M. Mansurov, Yombi

11. koʻchma Qattiq jazolashni talab qiladigan, juda katta.

12. Notinch, tashvishli, hayajonli.

Ogʻir tush. Ogʻir xayol. Ogʻir oʻy.

Cholning yurak yaralarini ochishda oʻzini aybli sanagan Yoʻlchining koʻkragi ogʻir tuygʻular bilan toʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

13. koʻchma Qattiq tegadigan, xafa qiladigan, koʻngilsiz; malolli.

Raisning uni koʻrib, xuddi koʻrmaganday yonginasidan mashinasida koʻchani changitib oʻtib ketishi unga ogʻir tegdi. — A. Koʻchimov, Halqa

Qambar birdan kulib yubordi. Uning kulishi Yoʻlchiga ogʻir tegdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

14. koʻchma Haddan ziyod, kishi bardosh berolmaydigan; qattiq.

Ogʻir alam. Ogʻir judolik. Ogʻir kulfat. Ogʻir musibat.yash

Inson hayotidagi eng ogʻir qaygʻu — onadan ayriliq qaygʻusi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Endi bildim, oshiqlik ogʻir dard ekan. Boshimga tushganda bildim, — dedi [yigit] — P. Tursun, Oʻqituvchi

15. koʻchma Qahraton, sovuq, tashvishli.

Voha rahbari savolni kutmagan ekan, dabdurustdan dovdirab qoldi, soʻng shoshib: — Toʻgʻri, ustod, bu yil ancha ogʻir qish boʻldi — dedi — M. M. Doʻst, Lolazor.

16. koʻchma Kuch keladigan, qiyin; dardli.

Ogʻir nafas. Ogʻir entikmoq.

Ziyodilla ketgandan keyin Botirali beshik tebratib oʻtirgan xotinining yoniga choʻkib, ogʻir uf tortdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qizil qoniga boʻyalgan qahramon pulemyotchi ogʻir nafas olmoqda edi. — N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi

17. koʻchma Mungli, gʻamgin, qaygʻuli; salmoqli, vazmin.

Ogʻir sukunat.

Ogʻir, yurakni ezuvchi kuy shamollar qanotida u yoqdan bu yoqqa suzib yuribdi. — S. Ahmad, Ufq

  • Ogʻir suv
  • Ogʻir boʻl Oʻzingni bos, sabr qil. Odamlar Tojiboyni tartibga chaqirishib chugʻurlashdi: Ha, ha, bir oz tishni tishga qoʻyish kerak. Ha, sal ogʻir boʻling. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Ogʻirini yengil qilmoq Birovning mush-kulini, muammosini oson qilmoq, unga yordam qilmoq. — Xolboy boyning roʻzgʻoriga boʻlishib, uning ogʻirini yengil qilib turganligi uchun uyli-joyli boʻlib oldi. — K. Yashin, Hamza
  • Koʻngliga ogʻir olmoq
  • Ogʻir botmoq 1. Xafa qiladigan, malolli. Nazarov eshitdingizmi, deganday qarash qildi. Nazarovning shu boqishi Sherbekka ogʻir botdi. — S. Anorboyev, Oqsoy;Bu xil palovlarni yosh goʻdaklardan tortib qariyalargacha va hatto bemorlar ham isteʼmol qilsa, ogʻir botmaydi. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik
  • Ogʻir gap 1. Malol keladigan, qattiq tegadigan gap;
  • Ogʻir artilleriya Uzoqqa otadigan katta toʻp va zambaraklar.
  • Ogʻir karvon — Yoʻq, menga sira oʻxshamaydi,— dedi Sharofatbibi shikoyatlangan ohangda. — Ogʻir karvon u. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Ogʻir koʻchmoq Qiyinchilik bilan hal boʻlmoq (biror ish yoki masala haqida).
  • Ogʻir oyoq Ikromjonning koʻngli notinch. Xotinining ogʻir oyoq boʻlganidan xayoli qishloqda, uyida edi. — S. Ahmad, Ufq
  • Ogʻir sanoat
  • Tarbiyasi ogʻir Xulqi yaxshi boʻlmagan. Boʻlgʻusi pedagoglar, tarbiyasi ogʻir oʻquvchilar bilan ishlash kabi masalalar ustida ish olib boradilar. — Fan va turmush
  • Qulogʻi ogʻir Gapni yaxshi eshitmaydigan, karroq; kar. Qulogʻi bir oz ogʻir, tovushni birmuncha koʻtaribroq gapirishga toʻgʻri keldi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Havosi ogʻir joy Havosi buzilgan, nafas olish qiyin boʻlgan joy.
Toʻliq maqola →
oʻgit
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot Yoʻl-yoʻriq koʻrsatib aytiladigan gap; nasihat.

Zehni tez, tirishqoq Sobir, otasining oʻgitini bajarishga intilib, Mashrab, Soʻfi Olloyor kabi kitoblarni tezda sharillatib oʻqiydigan boʻldi. — J. Sharipov, Xorazm

Keyin oʻzidan-oʻzi mamnun boʻlib, oʻgit ohangiga oʻtdi: — Yoshlarning tarbiyasi bilan shugʻullanish koʻp savob ish, albatta — A. Muxtor, Tugʻilish

Toʻliq maqola →
ogʻiz
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Ikki jagʻ oʻrtasidagi, ovqatlanish, soʻzlash yoki ovoz chiqarish uchun xizmat qiladigan boʻshliq.

Baliqning ogʻzi. Ogʻiz boʻshligi. Odamning ogʻzi.

Yaxshi gap ham bir ogʻizdan chiqadi, yomon gap ham bir ogʻizdan chiqadi. — Maqol

El ogʻziga elak tutib boʻlmaydi. — Maqol

Yoʻlchi uzumdan bir necha donani ogʻziga tashladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Ikki lab va ularning bir-biriga tegib turgan joyi va atrofi. Ogʻzidan oʻpmoq.

Gulnorning kichkina chiroyli ogʻzi hayratdan bir nafas ochilib, koʻzlari, rostmi? degan kabi Nuriga tikildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. koʻchma Soʻzlovchi kishi, odam.

Koʻp ogʻiz bir boʻlsa, bir ogʻiz yengiladi. — Maqol

— Ha, barakalla. Shuning uchun bunday gaplarni faqat ogʻizma-ogʻiz, oʻshanda ham faqat sinalgan, ishonchli ogʻiz orqali yetkaziladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. koʻchma Birovning qaramogʻida boʻlgan odam; xoʻranda, nonxoʻr.

U duv-duv yosh toʻkar, qoʻllarini osmonga koʻtarib nola qilardi: — Xudovando! Bu na koʻrgilik? Endi netaman? Toʻqqiz ogʻizni qanday boqaman? — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bazzoz pochchaning bekorchi ogʻizga tobi yoʻq edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Miltiq, toʻpponcha, minomyot, zambarak kabi otish qurollarining oʻq otilib chiqadigan teshigi, stvoli.

[Yoʻlchi] Tishini qisirlatib dedi: — Toʻpning ogʻziga qoʻyib otib yuboringlar mani, qonxoʻrlar! — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Ichki boʻshligʻi, ichi boʻlgan narsalarning kirish-chiqish uchun xizmat qiladigan joyi, teshigi.

Oʻraning ogʻzi. Gʻorning ogʻzi.

Chayla ogʻzida qoʻlida tugun bilan Azizxon koʻrindi. — S. Ahmad, Ufq

7. Idishlarning narsa olish-qoʻyish uchun xizmat qiladigan teshigi.

Shishaning ogʻzi.

Boʻrivoy ogʻziga doka oʻralgan sopol koʻzani bilagiga osib, biqiniga qoʻygancha Shirinquduqqa bordi. — S. Nurov, Narvon

8. Koʻchaning, yoʻlning boshlanish, kiraverish joyi.

Koʻcha ogʻzi.

  • Baloning ogʻzi Juda xavfli, qoʻrqinchli joy.
  • Besh barmogʻini (yoki panjasini) ogʻziga urmoq
  • Bir (yoki ikki) ogʻiz gap (yoki soʻz) Ozgina gap, qisqa gap. — Saylanganidan beri bir ogʻiz hisobotini eshitganimiz yoʻq, — degan gaplar eshitildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi[Shirmonjon:] Ashurxon, ishlaringizni keyin qilarsiz. Keling, siz bilan ikki ogʻiz gaplashay, deb keldim. — S. Zunnunova, Olov
  • Bir ogʻizdan Oʻn nafar chashnachi bir ogʻizdan aʼlo baho qoʻyishdi. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandachilik
  • Gapi (yoki soʻzi) Ogʻzida qoldi Bolta muallimning gapi ogʻzida qoldi. Togʻayga olayib qaradi. — N. Norqobilov, Toʻqnashuv
  • Gapi ogʻzidan tushib ketadigan Gapini eplab gapirolmaydigan; noshud, landavur.
  • Gapi ogʻzida qolmoq Gapini oxirigacha yetkazolmay qolmoq, chala gapirmoq. Azizxonning gapi ogʻzida qoldi. — S. Ahmad, Ufq
  • Gapini (yoki soʻzini)
  • Darvoza ogʻzi Shahar, qalʼa darvozasi yoki umuman darvoza yaqinidagi joy. Nazarida, xuddi shu darvoza ogʻzida velosiped ustasi borday boʻldi. — A. Qahhor, Sarob
  • Katta ogʻiz Yoki ogʻzi katta Uncha-munchani pisand qilmaydigan; katta gapirishga oʻrgangan; maqtanchoq. Otasining davlati, katta ogʻiz, hovliqmatakabbur onasining erkalashi qoʻshilib, qizga ortiqcha gʻurur bergan, harakatlariga oʻzboshimchalik, qiliqlariga noz-karashma bagʻishlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Olma pish, ogʻzimga tush, deb oʻtirmoq Ishni tezroq bajarish uchun jon kuydirmaslik, oʻzi boʻlar, deb beparvo oʻtiraverish. Oʻzlari ham olma pish, ogʻzimga tush, deb qoʻllarini qovushtirib oʻtiravermasinlar-da, axir. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Ona suti ogʻziga kelmoq Juda koʻp urinmoq, qiynalmoq, mashaqqat chekmoq. Bu atlaslarni Otaboydan undirguncha naq Qoʻziboyning ona suti ogʻziga keldi. — S. Ahmad, Choʻl shamollari
  • Ogʻzi bemaza
  • Ogʻzi bilan ish bitiradigan Ishni oson fahmlaydigan, har qanday ishni gap bilan bitiradigan.
  • Ogʻzi bilanyuradigan Yomon gap tarqatadigan; gʻiybatchi.
  • Ogʻzi bormaydi
  • Ogʻzi botir
  • Ogʻzi buzuq (yoki yomon)
  • Ogʻzi boʻsh(lik) Sevargul choy quyib uzatarkan, ogʻzi boʻshlik qilib qoʻyganiga koʻnglida pushaymon boʻldi. — N. Qilichev, Chigʻiriq
  • Ogʻzi kuygan Pand yegan. Ogʻzi kuygan qatiqni puflab ichadi. — MaqolToʻgʻrisi, bu ishni u [Yigitali] hech kimga, hatto Safarbarovga ham ishonmadi. Chunki bu borada uning necha marta ogʻzi kuygan. — I. Rahim, Zangori kema kapitani
  • Ogʻzi ochilib qolmoq Hayron boʻlib, hushi ketib qolmoq, hang-mang boʻlmoq. Xola labini burib, atrofda ogʻzi ochilib qolgan ayollarga hayrat bilan bir-bir qarab chiqdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydiEshitib, Gʻuzordagilarning ogʻzi ochilib qoladi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi
  • Ogʻzi ochiq Roʻza tutmagan kishi; koʻza.
  • Ogʻzi qulogʻida (yoki qulogʻiga yetdi) Toʻraning ogʻzi qulogʻida, koʻngli nimadandir taskin topgan edi. N. Fozilov, Diydor. Gʻulomjon ogʻzi qulogʻiga yetib kulardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ogʻziga kuchi yetmagan Har kim oʻz qahramonligi haqida ogʻziga siqqanicha soʻzlay boshladi. — Latifalar
  • Ogʻziga (yoki ogʻzi) Tegdi Yeyish, ichishga muyassar boʻldi; yedi, ichdi, yetishdi. Shu yerda turib yangi apelsinga hali ogʻzim tekkani yoʻq. — S. Ahmad, Yulduz
  • Ogʻziga urmoq 1. Soʻzlash uchun yoʻl qoʻymaslik, soʻzlatmay qoʻymoq. U-bu deydigan odamning ogʻziga urish kerak. Kim nima desa, men hamma vaqt ogʻziga uraman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariToʻralarning ogʻziga urish uchun pulni boyvachcha beradi. Mandan nima ketadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Ogʻziga qaramoq (yoki tikilmoq) 1. Soʻzini diqqat bilan tinglamoq. Sidiqjon yuzlarcha kishi ogʻziga qarab turgan majlisni koʻz oldiga keltirib, juda katta tashvishga qoldi-yu, dami ichiga tushib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariZavodda ishlaydigan mingdan ortiq erkak, shular qatori eri ham oʻshaning [Karomatning] ogʻziga qaraydi. — A. Qahhor, Qizlar
  • Ogʻziga qaratmoq Gapirib boshqalarning diqqatini oʻziga jalb qilmoq. Umuman, Aʼzamjon boshqalarni ogʻziga qaratishni yaxshi koʻrardi. — S. Ahmad, Ufq
  • Ogʻziga qoqmoq
  • Ogʻzidagini (yoki ogʻzidagi oshni) Oldirmoq.
  • Ogʻzidan gullamoq
  • Ogʻzing qani desa, qulogʻini koʻrsatadigan Hech narsaga aqli yetmaydigan, anqov.
  • Ogʻzingga yogʻ (yoki moy) Biror yaxshi xabar keltirgan kishiga minnatdorlik bildirib aytiladigan ibora. Voy, ogʻzingizga yogʻ, oʻgʻlim! Kelin koʻradigan kunim ham bormikin! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Ogʻzingga qarab gapir ! Ogʻzingizga qarab gapiring, tasqara boʻlib nima qipti! — S. Zunnunova, Olov
  • Ogʻzingdan chiqarma Hech kimga ayta koʻrma. Boʻlar ish boʻlipti, endi hech kimga ogʻzingdan chiqarma. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Ogʻzini moylamoq (yoki yogʻlamoq)
  • Ogʻzini poylamoq Kampir hamon kelinning ogʻzini poyladi, lekin kelindan hech bir hasrat qiladigan gap chiqmadi. Oydin, Mardlik — mangulik.
  • Ogʻzining suvi kelmoq Biror narsani koʻrib, juda havasi kelmoq, yegisi yoki ichkisi kelmoq; koʻngli sust ketmoq.
  • Ogʻzining tanobi qochmoq Juda xursand boʻlmoq, suyunib ketmoq; iljaymoq. Toʻpaniso, oʻzi haqidagi maqtovga kelganda, ogʻzining tanobi qochib: — Men nima qilibman? Menda nima gap? Hech-da,— dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Ogʻiz birlik Ahillik, inoqlik. Davlat — ogʻiz birlikda. — Maqol
  • Ogʻiz bogʻlar Toʻy qilish haqida qiz tomonning roziligini olish, unashtirish marosimi, fotiha.
  • Ogʻiz juftlamoq Gapirish uchun tayyorlanmoq, harakat qilmoq. Opa bir-ikki marta gapga ogʻiz juftladi-yu, gapirolmadi. — S. Ahmad, Ufq
  • Ogʻiz koʻpirtirmoq
  • Ogʻiz ochmoq 1. Gapirmoq, soʻzlay boshlamoq. Mulla Abdurahmon yana ogʻiz ocholmadi. Chunki Safar boʻzchi kitob soʻzi bilan uni yengib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
  • Ogʻiz solmoq Birovning qizini kelinlikka yoki oʻgʻlini kuyovlikka soʻramoq, soʻratmoq. Endi kimga ogʻiz solsang, gʻiring demay tegishi aniq. — S. Ahmad, YulduzToʻgʻri soʻzlab, men gapirdim yuzingga, Ogʻiz soldim uyda turgan qizingga. — Yodgor
  • Ogʻizga olmoq 1. Yemoq, ichmoq. Asli meni [ichishga] xoʻjayin oʻrgatdi. Ilgari bir qatra ogʻzimga olmas edim. — Oybek, Tanlangan asarlarOrada bir necha kun oʻtdi — Muhammadrajab jim, Mirzamuhiddinni ogʻziga ham olmadi. — A. Qahhor, Sarob
  • Ogʻizga tushmoq Hamma yerda tez-tez tilga olinadigan boʻlib qolmoq, gap boʻlmoq; tanilmoq. Abdumalikning asarlari Moskvadagi sanʼatshunoslar orasida ham rostmana ogʻizga tushdi. — YoshlikMen bu sirni shu choqqacha ichimda saqlab kelayotgan edim, endi aytmasam boʻlmaydi, chunki bu mish-mish ogʻizga tushib borayotipti. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Ogʻizda Faqat til uchida, shunchaki; yuzaki. Ayniqsa bu kolxozda musobaqa ogʻizda, qogʻozda. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
  • Ogʻizdan ogʻizga koʻchmoq (yoki oʻtmoq) 1. Bir avloddan ikkinchi avlodga ogʻzaki ravishda oʻtib kelmoq. Oʻzbek xalq ertaklari ogʻizdan ogʻizga oʻtib, asrlar boʻyi saqlanib kelmoqda. Qimmatbaho toshlar haqida qadim zamonlarda toʻqilgan gʻaroyib afsonalar hamon ogʻizdan ogʻizga oʻtib keladi. — Fan va turmushYoʻldosh ota kela-yotibdilar, degan gap ogʻizdan ogʻizga oʻtdi. — S. Ahmad, UfqOqsoqolning qanday ajoyib tomoshalarni koʻrgani, qanday mehmonxonaga tushgani toʻgʻrisidagi gaplari quloqdan quloqqa, ogʻizdan ogʻizga oʻtdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Ellik ogʻiz gap (yoki soʻz) Koʻp gap, ezmalik. Elakka chiqqan xotinning ellik ogʻiz gapi bor. — Maqol
Toʻliq maqola →
ogoh
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

sft. 1. Biluvchi, xabardor, ziyrak, hushyor 1 Boʻlib oʻtgan yoki boʻladigan ish, harakat, voqea-hodisa va shu kabilardan xabari bor; xabardor, voqif.

Alisherning barcha yaqinlari bu gaplardan ogohlar. — Oybek, Navoiy

Shu haftalarda Zargarovning avzoyidan ogoh boʻlib yurgan Dmitriy Kazimirovich bir kun tong boʻzarmay, uning uyiga kirib keldi. — A. Muxtor, Tanlangan asarlar

2. Hushyor, sergak.

Mollarning soʻyilib yoki yoʻq qilib yuborilmasligi uchun ogoh boʻlib turish kerak. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ogoh boʻlki, gʻazab bamisoli inson ichidagi yonib turgan choʻgʻdir. — Fan va turmush

Toʻliq maqola →
oʻgʻri
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot Oʻgʻirlovchi, oʻgʻrilik bilan shugʻullanuvchi shaxs.

Oʻgʻrini qaroqchi urdi. — Maqol

Bir kecha qoʻraga ikkita oʻgʻri tushib, qorovulning oyoq-qoʻlini bogʻlab, ogʻziga toʻppi tiqib, uchta sigir, ikkita ot, toʻrtta qoʻyni haydab ketdi. — A.Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Oʻgʻrilarni oʻldirganda, Otabekning yonida necha kishisi boʻlgan? — A.Qodiriy, Oʻtgan kunlar

  • Gap oʻgʻrisi Gʻarazli niyatda boshqalarning nima deyayotganini bilib olishga, eslab qolishga tirishadigan shaxs. — Dayus, gap oʻgʻrisi! — dedi Meli polvon. — Chap koʻzing oʻng koʻzingga doʻst boʻlmaydi-yu, koʻpchilikka el boʻlarmiding? — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Oʻgʻri tutmoq Oʻgʻri deb bilmoq, oʻgʻri hisoblamoq. Oʻzingga ehtiyot boʻl, qoʻshningni oʻgʻri tutma. — Maqol
  • Oʻgʻri qarash Sezdirmay, pinhona qarash, oʻgʻrilar kabi nazar tashlash. Atrofga oʻgʻri qarash qilgandan keyin, boshqa eshiklarni mahkamlab, sekin oʻrta eshikka qoʻl choʻzdi. — U. Ismoilov, Saylanma
Toʻliq maqola →