Qidiruv

fl. 1. Ilmoq I feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Koʻchada ketayotgan bir xotinning yupqa xitoyi zonti qoʻlidan uchib ketib, parashyutday lapanglab bordi-da, bir daraxtga ilindi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.

Devoriy gazetalarning imtihonga bagʻishlangan yangi sonlari ilindi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Tushmoq, tutilmoq (tuzoq, qopqon va shu kabilarga).

Qarmoqlarga bitta ham baliq ilinmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ovchi asta-sekin toʻrning ipini tortibdi, hamma kaptar tuzoqqa ilinibdi. — Chalpak yoqqan kun

3. koʻchma (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Duchor boʻlmoq, yoʻliqmoq.

U kun Nurinisoning hiylasiga ilinib soʻng qocharkan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ha, bu Mastura yallalar tuzogʻiga ilingan pok, begunoh qizlarning taqdiri haqida yigʻlab-yigʻlab kitob yozsa boʻladi. — K. Yashin, Hamza

[Toʻgʻonbek] Baʼzi qassoblardan, oshpazlardan bir necha dinor qarzga ham ilinadi. — Oybek, Navoiy

4. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Ulgurmoq, erishmoq, olmoq.

Oʻzing-ku, zoʻrgʻa uchga ilinib yuribsan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ha picha roʻmol oluvdik, epchillar ilinib, epsizlar quruq qoldi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Medalga ilinganlar, har qalay, [oʻqishga] joylashib ketadi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U Buxoroda joy topib, tuzukkina maoshga ilinganidan xursand boʻldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. koʻchma Oʻz holati, mansabi va shu kabilarda zoʻrgʻa turmoq; ketay-ketay deb turmoq.

Ilinib turganingni bilasanmi, rais endi sen haqiqiy rais emas, sobiq raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Aqrab, qora sovuq oyida Buxoroda oʻlim koʻp boʻldi — baʼzi ilinib yurgan keksalar kuz yaprogʻidek chirs-chirs keta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Ushlash, kiyish va shu kabilar darajasiga yetmoq, yaramoq.

Soqolingiz ustaraga ilinmaydi. — S. Ahmad, Hukm

Oʻroqqa ilinmagan maysalarni qoʻy chilpiganday bittalab yulib olaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Men pul beray, shu atrofdan oz-moz durust, oyoqqa ilinadigan bir narsa topib bering. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Oʻzi ishlatmay, oʻzgaga bermoq yoki atab saqlab qoʻymoq (asosan taom haqida).

Sher kosasidagi ilikni bobosiga ilinib olib kirsa, u kishi bosh chayqaydi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Uyidan posilka olgan ekan, menga ham ilinibdi: ozgina shirin tolqon, mayiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

Vilayet.VILOYAT

oʻzbekchabogʻlanmoq, berilmoq, tutilmoq, qoʻlga tushmoqruschaпривязываться, попадаться, быть пойманнымinglizchabind

Meŋä kim ilinsä tutar men ani Menga kim ilinsa, tutarman uni – Того, кто попадается мне, я схвачу – The one who comes across to me, I will grab

kt. q. Bilan.

Boy ila xizmatchi.

Kumush maktubni oʻqib tamom qildi-da, jonsiz bir tovush ila uyatsiz deb qichqirdi va yerga yiqilib, oʻzidan ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

1. Kelimenin sonuna geldiğinde birliktelik, işteşlik, araç, sebep veya durum anlatan cümleler yapmaya yarar.BILAN

2. Bazı soyut isimlere getirilince durum bildiren zarflar oluşturur.