yer

ot 1. (Y — katta) Quyoshdan keyingi uchinchi planeta.

Yer shari. Yer aylanasi. Yer Quyosh atrofida aylanadi. Yerning sunʼiy yoʻldoshi.

Agar Yer sharining yarmi tilla, yarmi yer boʻlib, birov mendan qaysi tomonida yashaysiz, deb soʻrasa, men ikkilanmay, yer tomonini tanlagan boʻlardim. — N. Fozilov, Qush — qanoti bilan

2. Shu planetaning quruqlik qismi (suv bilan qoplangan qismiga qarama-qarshi qoʻyilganda).

Yer planetamizning oltidan bir qismini tashkil etadi.

3. Planetamiz qobigʻining sirtqi qatlami.

Yer bagʻri. Yer osti boyliklari. Qora (qaro) yerga kirgur! (qargʻish). Yer yutgur! (qargʻish). Osmon uzoq, yer qattiq. — Maqol

Bir vaqt yer osti dukullagandek boʻldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

4. Narsalar turgan, tirik organizmlar hayot kechirayotgan yuza, sath (shaxs yoki boshqa narsalarga nisbatan).

Yerga palos solmoq. Tomdan yerga qulamoq. Kosa stoldan yerga tushib sindi. Yerga tushgan — yetimniki. — Maqol

Sidiqjon boʻsagʻadan bir qadam ichkarida choʻnqaydi-da, bolani yerga qoʻyib, onasiga yoʻlladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Yer sathining muayyan bir qismi; joy, hudud.

Toshloq yer. Obod yer. Haydalgan yer. Baland-past yerlar.

Yigit ufqlarga tutash yerlarni koʻzdan kechiradi. — Gazetadan

Yaradorlarni tezda xavf-xatarsiz yerga olib chiqish zarur boʻlib qoldi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

6. Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan tuproq qatlami, ekin, daraxt va shu kabilar ekiladigan joy, maydon.

Men ham dehqon bolasiman Otam Odil koʻr degan qoʻqonlik boyning yerini jar edi. — A. Qahhor, Asarlar

Mehnati-la gullatar Bir tanobcha yerini. — Gʻayratiy

Choʻl odami xuddi yantoqqa oʻxshashi kerak oyogʻi ostidagi rizqi sochilgan yerga chuqur tomir otishi lozim. — Gazetadan

Yering boʻlsa, mehnati ham, rohati ham oʻzingniki boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Biror narsa band qilib turgan, egallagan oʻrin, joy; makon.

Daraxt bir yerda koʻkaradi. — Maqol

Hokim choʻzilib yotgan yeridan turib, tashqari chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Ofitser yiqildi va yotgan yerida qoʻlini koʻtardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

8. Biror mamlakat, davlat, xalq, xoʻjalik va shu kabilarga qarashli hudud.

Qoni, eti., yeri, tili., bir boʻlgan bir xalq nima uchun ikki dushman guruhga boʻlinib, bir-birining qonini toʻkadi? — Oybek, Navoiy

Oʻn uch xoʻjalik yerini qoʻshibdi traktor bir yarim kun ishlab, tizza boʻyi haydab beribdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

9. Biror narsaning yoki aʼzoning ayrim qismi, oʻrni, nuqtasi, joyi.

Gilamning bir yerida dogʻi bor. Haq — yerini topar. — Maqol

Xat sakkiz buklanib, qizil ipak bilan bir-ikki yeridan chatilgan va Otabekka atalgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Besh yeridan oʻq yeganiga qaramay yer bagʻirlab ketishdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Hoji xola oʻz tarjimayi holining juda koʻp yerlarini tashlab ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

10. Ish joyi, muassasa, tashkilot.

Ish-lagan yeridan hujjat keltirmoq. Biror yerga arz qilmoq.

[Badriy:] Sizlar bilan boshqa yerda gaplashaman! — Z. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi

11. koʻm. vzf. (joʻnalish, oʻrin-payt, chiqish kelishigi shaklida) Payt, oʻrin, sabab kabi munosabatlarni bildiradi.

Kutilmagan yerda shaharning aʼyonlaridan boʻlgan Salim sharbatdor deganning Komilbek ismli oʻgʻlidan sovchilar kelib qoldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Roʻzimat aytmoqchi, gap boshqa yerda boʻlishi ham mumkin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Sariq atlasni kiyishga chogʻlab koʻrgan boʻlsa-da, biroq koʻylakni olgan yerida bu fikrdan qaytdi. — K. Yashin, Hamza

1. Quyoshdan keyingi uchinchi planetaDÜNYA, YERYÜZÜ

2. Narsalar turgan, tirik organizmlar hayot kechirayotgan yuza, sath.KARA, TOPRAK, YER

3. Ekin joyi.

1. (yer shari)Erde f, Erdkugel f, Erdbahn f

yer sharining aylanishi Erddrehung f, Erdrotation f

yer qimirlashi Erdbeben n

2. (tuproq)Boden m, Grund m, Land n

yer egasi Grundbesitzer m

fazoviy jism, Quyosh tizimidagi sayyoralardan biri, organik va noorganik materiya birligi, inson populyatsiyasi roʻy beradigan joy va ijtimoiy hayot faoliyatining makon asosi, hayot vositalari va resurslarini qamragan, tabiiy texnologiyalar, flora va faunani oʻz ichiga olgan, qishloq va oʻrmon xoʻjaligida mehnat predmeti va ishlab chiqarish vositasi. Makon, relef, iqlim, tuproq qoplami, oʻsimliklar, yerosti boyliklari, zaxiralar, suv bilan tavsiflanadi.

узбекскийyer, joy, zaminрусскийземля, местоанглийскийearth, place

Yerni kökni yaratqan (U) yerni, ko‘kni yaratgan – тот, кто создал землю и небо – The one who created the earth and the sky

узбекскийmensimaslik, qaytarmoq, rad qilmoq, yuz oʻgirmoqрусскийотвергать, питать отвращениеанглийскийdecline, reject, refuse

Bayat yermiši ol bu yek sewmiši Iblisning yo‘lidan yurish–bu Ollohdan yuz o‘girishdir – Кто любим сатаной, отвергнут богом – Whoever is loved by Satan is rejected by God

земля, почва, грунт, суша

oqsoq joʻja yer qazir хроменький цыпленок землю копает (Капля дождя)

yer toʻymaguncha, el toʻymas пока земля (почва) не насытится, народ сыт не будет

Yer Quyosh atrofida aylanadi Земля вращается вокруг Солнца

n n earth, ground, land, soil, place

1. Jer planetası

2. Jerdiń qurǵaqlıq bólimi, qurǵaq, qurǵaqshılıq

3. Planetamız qabıǵınıń sırtqı qatlamı

4. tiri organzimler jasap atırǵan jerdiń beti

5. jer, aymaq

6. topıraq, topıraq qatlamı

7. orın, mákan

8. el, jurt, mámleket

9. jumıs ornı, shólkem, oray, mekeme

land, ground, earth