ulugʻ

sft. 1. Egallagan oʻrni, hajmi gʻoyat yirik; juda katta, ulkan, buyuk.

Keltirganlar ikkisin bogʻlab, Tashlaganlar ulugʻ daryoga. — Gʻayratiy

Xotin asl oʻrdaning ulugʻ, muhtasham darvozasiga yaqinlashgandan keyin oʻngdagi ayri yoʻlga burildi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Shu kecha yoʻl tortdi choshkada [choshgohda] ulugʻ bir toqqa yetdi. — Hasanxon

2. Kuch-qudrat, imkoniyat va shu kabilar jihatdan juda katta imkoniyatlarga eta; qudratli.

Shayboniyxon markazlashgan ulugʻ bir davlat tuzishga intilar ekan qoʻl ostidagi odamlarning ixlos va eʼtiqodini ham qozonishga alohida eʼtibor berar edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Qadr-qiymati, ahamiyati va shu kabilar jihatidan yuqori darajali; buyuk.

Bizning jamiyatda inson qadr-qimmati har narsadan ulugʻ. — Gazetadan

Shoir uchun bu olamda muxlisning ehtiromidan koʻra ulugʻroq baxt yoʻq. — Gazetadan

Insondagi eng ulugʻ fazilatlardan biri kamtarlik va oddiylikdir. — Gazetadan

4. Salmogʻi, koʻlami, ahamiyati yuqori boʻlgan; muhim.

Saidqosim ulugʻ ishlarni amalga oshiruvchilardan boʻlgani uchun quvonardi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Biz katta ishlar, ulugʻ oʻzgarishlar arafasida turibmiz. — Gazetadan

5. Oʻz qobiliyati, xizmatlari bilan buyuk ishlarni amalga oshirgan va hurmat-eʼtibor qozongan; buyuk.

Qadimgi yunon mulkida oʻtgan donishmand, handasa ilmiga asos solgan, yer oʻlchashni oʻrgatgan ulugʻ olim [Yevklid]. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Ulugʻ shoir haykali poyiga mehr-muhabbat va chuqur ehtirom ramzi sifatida gullar qoʻyilmoqda. — Gazetadan

6. Shunday ulugʻlikni qayd etuvchi soʻz sifatida shaxs bildiruvchi soʻzlarga qoʻshib ishlatiladi.

Ulugʻ amir. Ulugʻ Alisher,

Ishqilib, xudoyi taolo ulugʻ sultonni panohi-da asrasin — Mirmuhsin, Meʼmor

Bobur suratga [Navoiy suratiga] qarab turib, oʻzicha soʻradi: Ulugʻ amir, nasib qilsa, huzuringizga borsam sheʼriyat tilsimini ochgʻuchi kalit berurmisiz? — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Demak, Nizomiddin bu nihoyatda xavfli toʻdaga mansub, ulugʻ hazrat joniga qasd qilganlar orasida bor — Mirmuhsin, Meʼmor

7. Rahbar, boshliq.

Ilgarilari Boʻtaboyni, ulugʻimiz, deb yuradigan kishilar uni koʻrganda, beting qursin, deb oʻtib ketadigan boʻlib qolishdi. — S. Ahmad, Hukm

Soʻz soʻzlasa, durri gavhar sochilar. Oʻrozali yurtimizning ulugʻi — Yodgor

Iya, iya, ulugʻ, Siz ham shu gapni aytdingizmi. — S. Ahmad, Hukm

8. Ulugʻ (erkaklar va xotin-qizlar ismi).