{"headword": "ulugʻ", "key": "ulug", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Egallagan oʻrni, hajmi gʻoyat yirik; juda katta, ulkan, buyuk.", "examples": [{"text": "Keltirganlar ikkisin bogʻlab, Tashlaganlar ulugʻ daryoga.", "source": "Gʻayratiy"}, {"text": "Xotin asl oʻrdaning ulugʻ, muhtasham darvozasiga yaqinlashgandan keyin oʻngdagi ayri yoʻlga burildi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Shu kecha yoʻl tortdi choshkada [choshgohda] ulugʻ bir toqqa yetdi.", "source": "Hasanxon"}]}, {"order": 2, "text": "Kuch-qudrat, imkoniyat va shu kabilar jihatdan juda katta imkoniyatlarga eta; qudratli.", "examples": [{"text": "Shayboniyxon markazlashgan ulugʻ bir davlat tuzishga intilar ekan qoʻl ostidagi odamlarning ixlos va eʼtiqodini ham qozonishga alohida eʼtibor berar edi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}]}, {"order": 3, "text": "Qadr-qiymati, ahamiyati va shu kabilar jihatidan yuqori darajali; buyuk.", "examples": [{"text": "Bizning jamiyatda inson qadr-qimmati har narsadan ulugʻ.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Shoir uchun bu olamda muxlisning ehtiromidan koʻra ulugʻroq baxt yoʻq.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Insondagi eng ulugʻ fazilatlardan biri kamtarlik va oddiylikdir.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 4, "text": "Salmogʻi, koʻlami, ahamiyati yuqori boʻlgan; muhim.", "examples": [{"text": "Saidqosim ulugʻ ishlarni amalga oshiruvchilardan boʻlgani uchun quvonardi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "Biz katta ishlar, ulugʻ oʻzgarishlar arafasida turibmiz.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 5, "text": "Oʻz qobiliyati, xizmatlari bilan buyuk ishlarni amalga oshirgan va hurmat-eʼtibor qozongan; buyuk.", "examples": [{"text": "Qadimgi yunon mulkida oʻtgan donishmand, handasa ilmiga asos solgan, yer oʻlchashni oʻrgatgan ulugʻ olim [Yevklid].", "source": "M. Osim, Ibn Sino qissasi"}, {"text": "Ulugʻ shoir haykali poyiga mehr-muhabbat va chuqur ehtirom ramzi sifatida gullar qoʻyilmoqda.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 6, "text": "Shunday ulugʻlikni qayd etuvchi soʻz sifatida shaxs bildiruvchi soʻzlarga qoʻshib ishlatiladi.", "examples": [{"text": "Ulugʻ amir. Ulugʻ Alisher,", "source": ""}, {"text": "Ishqilib, xudoyi taolo ulugʻ sultonni panohi-da asrasin", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Bobur suratga [Navoiy suratiga] qarab turib, oʻzicha soʻradi: Ulugʻ amir, nasib qilsa, huzuringizga borsam sheʼriyat tilsimini ochgʻuchi kalit berurmisiz?", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Demak, Nizomiddin bu nihoyatda xavfli toʻdaga mansub, ulugʻ hazrat joniga qasd qilganlar orasida bor", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 7, "text": "Rahbar, boshliq.", "examples": [{"text": "Ilgarilari Boʻtaboyni, ulugʻimiz, deb yuradigan kishilar uni koʻrganda, beting qursin, deb oʻtib ketadigan boʻlib qolishdi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Soʻz soʻzlasa, durri gavhar sochilar. Oʻrozali yurtimizning ulugʻi", "source": "Yodgor"}, {"text": "Iya, iya, ulugʻ, Siz ham shu gapni aytdingizmi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}, {"order": 8, "text": "Ulugʻ (erkaklar va xotin-qizlar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/ulug‘"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "175"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Egallagan oʻrni, hajmi gʻoyat yirik; mavqei yuksak..", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "УЛУҒ", "raw_meaning": "ULU, BÜYÜK, MEŞHUR, ÜNLÜ Эгаллаган ўрни, ҳажми ғоят йирик; мавқеи юксак.."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "360"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ulush", "examples": [{"text": "Bu ğan ülgi čin söz qulaqdïn kirür", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ÜLÜG", "raw_meaning": "ulush – доля – part. Bu ğan ülgi čin söz qulaqdïn kirür – Bu yon ulushi chin so'z bo'lib quloqdan kiradi – Доля души – истинное слово входит через уши –The part of the soul-the true word-enters through the ears (QBN, 82₇)."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "628"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "великий", "examples": [{"text": "ulugʻ boʻlsang, kichik boʻl", "source": ""}, {"text": "ulugʻ boʻlsang, kekkayma, oʻz xalqingga serrayma", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ulug‘", "raw_meaning": "великий; старший; большой; ~ ayyom уст. великие, знаменательные дни; nomi ~ — suprasi quruq см. nom; ~ bo‘lsang, kichik bo‘l посл. если ты велик (занимаешь высокий пост), будь скромным; ~ bo‘lsang, kekkayma, o‘z xalqingga serrayma посл. коль вознесешься — не кичись, своего народа не дичись; соотв. всегда и всюду будь лицом к люду."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "654"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ulug'", "raw_meaning": "a great"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "182"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}, {"order": 7, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ULUG‘", "raw_meaning": "1. ulli, úlken, iri, gidiman, dım úlken; 2. qúdiretli, kúshli; 3. joqarı dárejeli; 4. zárúrli; 5. ulli, mártebeli; 6. basshı, baslıq; 7. er adamlardıń atı."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "175"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "groß", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ulug‘", "raw_meaning": "groß, berühmt; ~ san’atkor ein großer Künstler"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь духовности", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "154"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Улуғ", "raw_meaning": "великий; старший // глава great; the oldest (one) // head (master); leader grand, grandiose // chef أَعْظَمُ (عُظْمَى)"}}]}