улуғ

сфт. 1. Эгаллаган ўрни, ҳажми ғоят йирик; жуда катта, улкан, буюк.

Келтирганлар иккисин боғлаб, Ташлаганлар улуғ дарёга. — Ғайратий

Хотин асл ўрданинг улуғ, муҳташам дарвозасига яқинлашгандан кейин ўнгдаги айри ёʻлга бурилди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Шу кеча ёʻл тортди чошкада [чошгоҳда] улуғ бир тоққа етди. — Ҳасанхон

2. Куч-қудрат, имконият ва шу кабилар жиҳатдан жуда катта имкониятларга эта; қудратли.

Шайбонийхон марказлашган улуғ бир давлат тузишга интилар экан қўл остидаги одамларнинг ихлос ва эътиқодини ҳам қозонишга алоҳида эътибор берар эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

3. Қадр-қиймати, аҳамияти ва шу кабилар жиҳатидан юқори даражали; буюк.

Бизнинг жамиятда инсон қадр-қиммати ҳар нарсадан улуғ. — Газетадан

Шоир учун бу оламда мухлиснинг эҳтиромидан кўра улуғроқ бахт ёʻқ. — Газетадан

Инсондаги энг улуғ фазилатлардан бири камтарлик ва оддийликдир. — Газетадан

4. Салмоғи, кўлами, аҳамияти юқори бўлган; муҳим.

Саидқосим улуғ ишларни амалга оширувчилардан бўлгани учун қувонарди. — Ўзбекистон қўриқлари

Биз катта ишлар, улуғ ўзгаришлар арафасида турибмиз. — Газетадан

5. Ўз қобилияти, хизматлари билан буюк ишларни амалга оширган ва ҳурмат-эътибор қозонган; буюк.

Қадимги юнон мулкида ўтган донишманд, ҳандаса илмига асос солган, ер ўлчашни ўргатган улуғ олим [Евклид]. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси

Улуғ шоир ҳайкали пойига меҳр-муҳаббат ва чуқур эҳтиром рамзи сифатида гуллар қўйилмоқда. — Газетадан

6. Шундай улуғликни қайд этувчи сўз сифатида шахс билдирувчи сўзларга қўшиб ишлатилади.

Улуғ амир. Улуғ Алишер,

Ишқилиб, худойи таоло улуғ султонни паноҳи-да асрасин — Мирмуҳсин, Меъмор

Бобур суратга [Навоий суратига] қараб туриб, ўзича сўради: Улуғ амир, насиб қилса, ҳузурингизга борсам шеърият тилсимини очғучи калит берурмисиз? — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Демак, Низомиддин бу ниҳоятда хавфли тўдага мансуб, улуғ ҳазрат жонига қасд қилганлар орасида бор — Мирмуҳсин, Меъмор

7. Раҳбар, бошлиқ.

Илгарилари Бўтабойни, улуғимиз, деб юрадиган кишилар уни кўрганда, бетинг қурсин, деб ўтиб кетадиган бўлиб қолишди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Сўз сўзласа, дурри гавҳар сочилар. Ўрозали юртимизнинг улуғи — Ёдгор

Ия, ия, улуғ, Сиз ҳам шу гапни айтдингизми. — С. Аҳмад, Ҳукм

8. Улуғ (эркаклар ва хотин-қизлар исми).