товуш
tovushтовуш
от 1. Гапириш, куйлаш, қичқириш, йиғлаш ва шу кабилар вақтида юзага келадиган ва эшитиш аъзолари қабул қилиб оладиган ҳодиса; овоз, садо, сас.
Мунгли товуш. Йиғи товуши. Шамолли кун қичқир-ма, товушинг зое кетади. — Мақол
Қорайган том бўғотларида қўноқлаётган чумчуқлар қулоқни тешгудай товуш билан чирқиллашади. Мачит томондан сўниқ азон товуши эшитилади. — П. Турсун, Ўқитувчи
Отабек товуш эгасини таниди. Бу мажнуна Зайнаб эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бемор Бакиров, укол! деган товушдан уйғониб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Қани, ҳо, йигитлар! Ишга! Ишга, азаматлар! деган товуш эшитилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
— Олимхон ака, — деди ялинган товуш билан Танти, — Салим ўз дадаси билан ҳазиллашмоқчи. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Маълум сифатларга эга бўлган овоз.
Баланд товуш. Мусиқий товуш.
Одамлар жонланди. Баъзилари чиндан, баъзилари эса ҳазил-мутойиба билан Охуннинг товушини мақташди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. Механик тебранишлар натижасида юзага келадиган ва қулоқ эшитадиган ҳар қандай овоз, садо.
Оёқ товуши. Тасир-тусур ўқ товуши. Гудок товуши. Карнай-сурнай товуши.
4. Шовқин; шовқин-сурон.
[Мулладўст:] Эшитяпсизми? [Қози:] Ҳа, жуда ҳайронман, нима товушлар? Бошим қотди, ақлим ёʻқ! — Ҳамза, Майсаранинг иши
[Мамат Холисхонга:]
Товуш қилма, ўласан! Мана шу чу-қур сенинг учун қазилди. — Ҳамза, Паранжи сирлари
5. физ. Ҳаво ёки бошқа бир муҳит зарраларининг тўлқинсимон тебранма ҳаракатлари.
Қулоқ эшитмайдиган товушлар. Товуш тезлиги. Товуш назарияси.
6. тлш. Нутқ аъзолари артикуляцияси билан ҳосил бўладиган энг кичик тил бирлиги.
7. мус. Мусиқанинг ифода кучига эга энг кичик таркибий қисми.
8. кўчма Кам қўлл. Сайловларда ёки бирор масалани ҳал этишда ўз фикрини билдириш ҳуқуқи ва усули; овоз.
Мулла Обид бир товушдан, аммо Усмон полвон икки қарши билан колхоз идорасига сайланиб ўтадилар. — А. Қодирий, Обид кетмон
- Бор товуш(и) билан ёки товуши борича, товушини баралла қўйиб Овози борича, энг қаттиқ, баланд овози билан. Бор товуши билан қичқирмоқ.Мутал товушини баралла қўйиб сўзлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Товуш бермоқ Товуш чиқариб, ўзини, борлигини билдирмоқ. Мен бошда индамай биқиниб турдим, кейин товуш бердим. — Ойдин, Дўндиқдан ҳам ёш экан
- Товуш чиқармоқ 1. Овозини эшиттириб гапирмоқ (ўқимоқ ва шу кабилар) Хатни товуш чиқариб ўқимоқ.Чол ўтирган ерида товуш чиқарди: — Ўртоқ Нурматовнинг ўзлари айцинлар! — А. Қаҳҳор, МунофиқСаид Жалолхон товуш чиқармай, унинг ёнига бориб ўтирди. — А. Қаҳҳор, Башорат
- Товушинг ўчгур Хотин йиғлагудай бўлиб, таш-қарига чиқди, яна кирди, яна чиқди Қани энди, бу товушинг ўчгур бола юпанса\ — А. Қаҳҳор, Хи-хи
- Товушингни ўчир Жим бўл. — Жим! — муштини кўтарди Ёрмат. — Товушингни ўчир, худо ҳаммага ақл улашган-да, сен қай гўрда эдинг! — Ойбек, Танланган асарлар
ТОВУШ
Гапириш, куйлаш, йиғлаш ва ш.к. вақтида юзага келадиган ва эшитиш органлари қабул қилиб оладиган садо.SES, ÜN
товуш
Муҳитнинг тебранма ҳаракати. Табиатнинг ҳар қандай ҳодисалари қатори асбоблар, аппаратлар, машиналар, транспорт воситалари ҳам товуш манбаи бўлиши мумкин. Товушнинг алоҳида турлари сифатида нутқ ва мусиқани келтириш мумкин. Инсон 16 Гс дан то 20 кгс гача частота оралиқдаги товушларни қабул қила олади. Техник қурилмалар эса анча кенг оралиқдаги товушни, ҳатто ултратовуш ва гипертовушни ҳам қабул қила олади. Товуш фойдаланувчи тизимига товуш платаси орқали киритилади ва товуш тизимида қайта тикланади. Товуш ташувчи тўлқинлар микрофон билан қабул қилинади, аналог-рақамли ўзгартиришдан ўтади ва бир ўлчамли дискрет сигналлар кетма-кетлигига айланади. Натижада товуш хотира қурилмасига ёзилади, сўнгра бошқа турдаги маълумотлар шакли каби узатилади, сақланади ва унга ишлов берилади.инглизчаsoundрусчазвук
товуш
грам. звук, голос
ўзи ёʻқдек, товуши ўқдек загадка самого не видно, а голос, как выстрел (Сверчок)
товуш
н voice, sound, tone
- унли товуш vowel
- ундош товуш consonant
ТОВУШ
1. dawıs, dıbıs, ún
2. shawqım
3. лингв. ses
товуш
1. Stimme f
2. лингв. Laut m
Товуш
русчаголос, звукинглизчаvoice, noiseфрансузчаson, voix, bruitарабчаصَوْتٌ (أَصْوَاتٌ)