tovush

ot 1. Gapirish, kuylash, qichqirish, yigʻlash va shu kabilar vaqtida yuzaga keladigan va eshitish aʼzolari qabul qilib oladigan hodisa; ovoz, sado, sas.

Mungli tovush. Yigʻi tovushi. Shamolli kun qichqir-ma, tovushing zoye ketadi. — Maqol

Qoraygan tom boʻgʻotlarida qoʻnoqlayotgan chumchuqlar quloqni teshguday tovush bilan chirqillashadi. Machit tomondan soʻniq azon tovushi eshitiladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Otabek tovush egasini tanidi. Bu majnuna Zaynab edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bemor Bakirov, ukol! degan tovushdan uygʻonib ketdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Qani, ho, yigitlar! Ishga! Ishga, azamatlar! degan tovush eshitildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Olimxon aka, — dedi yalingan tovush bilan Tanti, — Salim oʻz dadasi bilan hazillashmoqchi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Maʼlum sifatlarga ega boʻlgan ovoz.

Baland tovush. Musiqiy tovush.

Odamlar jonlandi. Baʼzilari chindan, baʼzilari esa hazil-mutoyiba bilan Oxunning tovushini maqtashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Mexanik tebranishlar natijasida yuzaga keladigan va quloq eshitadigan har qanday ovoz, sado.

Oyoq tovushi. Tasir-tusur oʻq tovushi. Gudok tovushi. Karnay-surnay tovushi.

4. Shovqin; shovqin-suron.

[Mulladoʻst:] Eshityapsizmi? [Qozi:] Ha, juda hayronman, nima tovushlar? Boshim qotdi, aqlim yoʻq! — Hamza, Maysaraning ishi

[Mamat Xolisxonga:]

Tovush qilma, oʻlasan! Mana shu chu-qur sening uchun qazildi. — Hamza, Paranji sirlari

5. fiz. Havo yoki boshqa bir muhit zarralarining toʻlqinsimon tebranma harakatlari.

Quloq eshitmaydigan tovushlar. Tovush tezligi. Tovush nazariyasi.

6. tlsh. Nutq aʼzolari artikulyatsiyasi bilan hosil boʻladigan eng kichik til birligi.

7. mus. Musiqaning ifoda kuchiga ega eng kichik tarkibiy qismi.

8. koʻchma Kam qoʻll. Saylovlarda yoki biror masalani hal etishda oʻz fikrini bildirish huquqi va usuli; ovoz.

Mulla Obid bir tovushdan, ammo Usmon polvon ikki qarshi bilan kolxoz idorasiga saylanib oʻtadilar. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Gapirish, kuylash, yigʻlash va sh.k. vaqtida yuzaga keladigan va eshitish organlari qabul qilib oladigan sado.SES, ÜN

Muhitning tebranma harakati. Tabiatning har qanday hodisalari qatori asboblar, apparatlar, mashinalar, transport vositalari ham tovush manbai boʻlishi mumkin. Tovushning alohida turlari sifatida nutq va musiqani keltirish mumkin. Inson 16 Gs dan to 20 kGs gacha chastota oraliqdagi tovushlarni qabul qila oladi. Texnik qurilmalar esa ancha keng oraliqdagi tovushni, hatto ultratovush va gipertovushni ham qabul qila oladi. Tovush foydalanuvchi tizimiga tovush platasi orqali kiritiladi va tovush tizimida qayta tiklanadi. Tovush tashuvchi toʻlqinlar mikrofon bilan qabul qilinadi, analog-raqamli oʻzgartirishdan oʻtadi va bir oʻlchamli diskret signallar ketma-ketligiga aylanadi. Natijada tovush xotira qurilmasiga yoziladi, soʻngra boshqa turdagi maʼlumotlar shakli kabi uzatiladi, saqlanadi va unga ishlov beriladi.английскийsoundрусскийзвук

грам. звук, голос

oʻzi yoʻqdek, tovushi oʻqdek загадка самого не видно, а голос, как выстрел (Сверчок)

n voice, sound, tone

1. dawıs, dıbıs, ún

2. shawqım

3. lingv. ses

1. Stimme f

2. lingv. Laut m

русскийголос, звуканглийскийvoice, noiseфранцузскийson, voix, bruitарабскийصَوْتٌ (أَصْوَاتٌ)