бел
belбел И
от 1. Орқа суякнинг (умуртқа поғонасининг) пастки қисми.
Одамнинг бели. Отнинг бели. Бели букчайган. Бел мускуллари. Бел оғриғи.
Бели синиб ётган сарбоз ҳам ойга тикилар, ундан нажот ёʻқ. — Мирмуҳсин, Меъмор
2. Гавданинг кўкрак қафаси билан бўкса ўртасидаги энг хипча қисми; биқин.
Бели ёʻғон одам. Бели хипча қиз.
Тортишмачоқ бошланди: қиз томондан гупчакдек юм-юмалоқ хотин белини белбоғ билан маҳкам боғлаб, ўртага тушди. — Ойбек, Танланган асарлар
Улар қизнинг бўйи, бели, елкаси ва қўлларини ўлчаб ёзиб олишди. — И. Раҳим, Ихлос
Бувинисо икки қўли билан белини ушлаб, қаддини кўтарди. — Ойдин, Ҳикоялар
3. кўчма Ён, чўнтак ёки белбоғ маъносида.
Белимда пул, бошимда савағичдан тўқилган катта қафасда куккулаб турган бир жуфт қумри. — Ғ. Ғулом, Шум бола
Беш-ўн қоғозни белимга тугиб, уст-бошимни бут қилиб юртимга жўнаб кетай дегандим. — Ойбек, Танланган асарлар
— Белимдаги зоғора нонни сувга ботириб еб, кунни кеч қилдим, — деди қаландар йигит Авазга. — С. Сиёев, Ёруғлик
4. Бирор нарсанинг ўрта қисми, ўртаси.
Шўхсой қишлоқнинг қоқ белидан айқириб оқади. — Ҳ. Назар, Сўнмас чақмоқлар
Пўлат абзал, найзалар синиб борар белидан. — Нурали
У [Қўқон Ж Сўх дарёси ва ундан тара-либ чиқадиган кўплаб ариқлардан суғориладиган воҳанинг ўрта белида жойлашган. — К. Яшин, Ҳамза
5. кўчма Жисмоний ёки моддий кучнинг рамзи.
Ёмонга эл бўлгунча, Яхшига бел бўл. — Мақол
6. геогр. Тоғ ва тепаликларнинг эгарсимон энг баланд жойи.
Бўз йигитлар бир ғайрати тошиб, Неча тоғдан, неча беллардан ошиб — Ёдгор
Сени минган беклар дарёдай тошди, Неча бел-у неча тоғлардан ошди. — Маликайи айёр
7. Белини синдирмоқ Катта моддий, жисмоний ёки маънавий зарар етказмоқ.
Беҳуда ҳаракат белни синдиради. — Мақол
Гапнинг белини синдирманглар, жим туринг, Ҳайдарча гапираверсин. — С. Айний, Жаллодлар
ҳосил нобуд бўлди, ишимизнинг бели синди. — С. Айний, Қуллар
- Бели оғримоқ Меҳнат билан машғул бўлмоқ; меҳнат-машаққат қилмоқ. — Ёш, янги деҳқон-да, ҳали бели оғримаган! — дейди Холмирза ака. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
- Бел оғритмоқ (ёки қайиштирмоқ) Жон койитиб, астойдил меҳнат қилмоқ. Ҳа, бўлмаса, жонингиз ачиганими бу? Ерни белингиз қайишиб чопганингизда, жонингиз ачир эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Бели оғримаганнинг нон ейишига қара (ёки нон ейишини кўр) Ўзи ишламасдан, бировнинг меҳнати билан топилган нарсани қадрламай, тежамай сарф қилувчи одамга нисбатан айтилади.
- Бел олишмоқ (ёки ушлашмоқ) 1. Куч синашмоқ (курашда, жангда). Элмурод саҳн ўртасида тўпланишган ёшлар томонга кетди. Бу ерда кураш бошланган бўлиб, Давлатёр билан Маъмуржон бел олишмоқда эди. — П. Турсун, ЎқитувчиБел ушлашганда, отангни аяма. — МақолСидиқжон сизга шогирд тушмоқчи. Маллавой кулди: — Мен билан бел ушлашмоқчи денг. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Бел боғламоқ Бирор ишга астойдил киришмоқ, жазм қилмоқ. Дўстларим Сиз билан биз улуғ ишга бел боғладик. Бу ғоят хатарли иш. Аммо биз қўрқмаймиз. — Ҳ. Ғулом, МашъалБобур жуда бир қалтис ишга бел боғлаганини сезди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
- Белига тепмоқ Бирор ишга, айни қизиб турган, долзарб пайтида истамаган, кутилмаганда халал бермоқ, путур етказмоқ. Сенмисан? Аммо уйқунинг ҳам белига тепдинг-да, Тинчликми ўзи? — О. Ёқубов, ПесаларСуҳбат авжига чиққанда кириб келган икки йигит гапнинг белига тепди. — С. Маҳкамов, Дала тонги
- Белини кўтармоқ 1. Қаддини тик қилмоқ; қоматини ростламоқ; экин майдонларини кўпайтириш колхознинг белини кўтаришга катта куч бўлар эди. — С. Зуннунова, Олов
- Бели узилмоқ Ҳалок бўлмоқ; енгилмоқ. Биз худонинг суйган бандаларимиз, бизга осилганларнинг бели чўрт узилади! — К. Яшин, Ҳамза
- Белини букмоқ Енгмоқ, майиб қилмоқ, ҳалок қилмоқ. Тўғри, сенинг қароринг жуда тўғри, қуролимиз бўлмаса, Куропаткин белимизни букиб қўяди! — Н. Сафаров
бел ИИ
от Ер қазиш, сочилган нарсаларни олиб солиш, тўплаш учун ишлатиладиган ёғоч сопли темир қурол; белкурак.
Бел билан ер ковламоқ. Белни пешлаган билар, ерни ишлаган билар. — Мақол
Кўп гапиргандан кўра, қўлингга белни ол-да, далага чиқ. — Ёшлик
БЕЛ
Орқа суякнинг пастки қисми.BEL
БЕЛ
белрусчапоясинглизчаwaist
Яраšю ярайï бар эрсä яраš, ёқ эрсä ярïқлан бел алïсïб кüрäš Yarashish iloji bo‘lsa yarashgin, yo‘q bo‘lsa, sovut kiyginda, belidan tutib olishib, kurashgin - Если есть возможность поладить [миром], улаживай, если нет, надевай броню, сумей схватиться в борьбе, борись - If there is an opportunity to get along with the world, settle it, if not, put on armor, get a grip on the fight, fight
бел И
загадкапосл.ирон. талия, поясница
белин боғлаб уй ўртасида ўйнар обвязавшись кушаком, посредь дома он отплясывает (Веник)
бели оғримаганнинг нон ейишига боқ посмотри, как уплетает хлеб не гнувший спину (не работавший)
- хипча бел тонкая, гибкая талия
- бел боғламоқ (букв. обвязать поясницу) приниматься (за что-л.) с усердием; взяться (за работу)
- ишнинг белига тепмоқ нанести ущерб делу; служить серьёзной помехой делу
- бели бақувват (букв. с крепкой поясницей) богатый, зажиточный человек, толстосум
- бел олишмоқ бороться, схватиться (с кем-л.); меряться силами (в борьбе)
- бели букилди (букв. стан его согнулся) он состарился от работы или горестей; работа (или горести) изнурили его
- белингда белбоғинг борми?! ирон. (букв. есть ли на тебе поясной платок) мужчина ты или нет?!; ты поступаешь не по-мужски.
бел ИИ
лопата
бел И
н waist, loins
- бел оғриғи pain in the small of one's back
- бел игача up to the waist, waist deep
- хипча бел slender waist
- бел идан қучоқламоқ put one's arm around somebody's waist
бел ИИ
н spade, shovel
БЕЛ
bel
бел
анат. Kreuz n, Lende f, Taille [talje] f
Бел
арабчаظهر, ZahrрусчаспинаинглизчаBack