Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«зари» бўйича 232 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

203 та
зар
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Олтин, тилла.

Зар қадрини заргар билади. — Мақол

[Ҳусайн:] Хазинамда ҳар қанча зар, ҳар қанча ақча бўлса, юртнинг ободонлиги учун сарф этишга ваъда бераман. Уйғун ва — И. Султон, Алишер Навоий

Норга ортинглар зарингни, Хотин, бола-чақаларингни. — Юсуф ва Аҳмад

2. Олтин билан тенг, олтинга ўхшаш нарса ҳақида.

Тошлар устига дўланадай-дўланадай йирик томчилар тушиб, атрофга зар кукунлари сочилди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

3. Тилла, пул, умуман бойлик.

Тер тўкиб меҳнат қилсанг, ердан ҳатто зар унар. — Мақол

Меҳрни ўлчаб бўлурми зар билан, инжу билан? — Э. Воҳидов, Муҳаббат

Саройга бордим-у, пул олганим ёʻқ, Шаҳаншоҳнинг, деди, олтин, зари ёʻқ. Уйғун ва — И. Султон, Алишер Навоий

4. Зардўзликда зарбоф тўн, зар дўппи ва бошқалар тайёрлашда ишлатиладиган, олтин ёки кумуш суви юритилган, зарланган ипак ёки сим; шундай ипак ёки симдан тикилган кийим.

Зар билан тикилган дўппи. Зар рўмол.

У зар ёки кимхоб тўн ичида одамлар ўртасида савлат тўкиб турибди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Безак ёки ўров учун ишлатиладиган юпқа ялтироқ металл варағи ёки зарҳалланган қоғоз.

Зар қоғоз. Зарга ўралган попук (конфетлар).

Арча ҳар хил шаклдаги зар қоғозлар ва бошқа ўйинчоқлар билан беза-тилган. — К. Яшин, Ҳамза

  • Қора зар Нефт ёки тошкўмир ҳақида. Қоратоғ қўйнига қўл солди одам, Ўлка учун қора зар олди одам. — Миртемир
  • Бошидан зар қуймоқ Бойликка, олтинга кўмиб ташламоқ. [Жамила бойга:] Ўша қаролингизни яхши кўриб тегганман, бошимдан зар қуйсангиз ҳам, ундан айрилмайман. — Ҳамза, Бой ила хизматчи
Тўлиқ мақола →
зариф
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. 1. Тез фаҳмлайдиган, зийрак, идрокли.

Бозорчилар тожикчани биладиган бу мулойим, зариф кишидан [Муқимийдан] жуда миннатдор эдилар. — С. Абдулла, Қувғинда

2. Жуда гўзал, зебо, нафис.

Боғлар яна хушрўй, зариф, Ёʻллар яна кўп обод. — Т. Тўла

3. Зариф (эркаклар исми).

Тўлиқ мақола →
зарб
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Қаттиқ урилиш; шиддатли, залварли туртки, зарба, куч.

Эшикни зарб билан ёпмоқ.

Ҳаво тўлқини зарбидан дарахтлар эгилар, шохлари синиб тушарди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Бироқ навкарнинг оти сакраш зарбидан чўчиб, ҳуркиб кетди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Қилич зарбидан Хонзода бегимнинг бошидаги бўрки учиб кетди-ю, узун сочлари ёйилиб, елкасига тушди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Қаттиқ уриш, калтаклаш, муштлаш.

Калтак зарбидан бола юзини чангаллаб қолди. — Газетадан

Тарро биринчи зарбдаёқ ёнбошига ағдарилди. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Бирор нарсанинг ритмик ҳаракати, бир текисда уриб туриши, тепиши.

Юрак-томир зарби.

[Сув] Ўз ёʻлида учраган ҳайбатли тошларга зарб билан урилиб қирғоққа ҳалқа-ҳалқа кўпик сочмоқда. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. Кўпайтириш усули, амали.

Иккини учга зарб қилмоқ.

Механизм иш унумини юзга, мингга зарб уриб юборади, деган гап рост экан. — У. Саримсоқов, Олтин калит қўлимда

5. Чолғу асбобини чалганда куч ва ритм билан торларни чертиш ёки доирани уриш.

Дуторчининг зарби яхши.

Успенский ўзбек музикасининг табиатини билар, ўз асарларида унинг оҳанг, зарб ва пардаларининг ўзига хос интонация ҳамда ритмикасини сақлаб қола оларди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

  • Зарб емоқ Қаттиқ урилиш, туртки натижасида шикаст тортмоқ. Йиқилиб қаттиқ зарб едим.
  • Зарб этмоқ (ёки қилмоқ) 1. Танга-чақа, пул, орден ва шу кабиларни босиб чиқармоқ, чекмоқ; Малика жанг лавҳалари зарб этилган кумуш қалқонни қўлига олди. — М. Маҳмудов, Мангу куй излаб
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 203 →

Таърифлар ичида

4 та
зардор

зардор кт. Зари кўп, зарли. Ипаклик чопонларни кийиб, устидан шойи белбоғ билан боғлаган, амиркон этикни кийиб, зардор қалпоқни бошига қўйиб, бошлиқ кўзига кўри

зар

зар Олтин, тилла. Зар қадрини заргар билади. Мақол [Ҳусайн:] Хазинамда ҳар қанча зар, ҳар қанча ақча бўлса, юртнинг ободонлиги учун сарф этишга ваъда бераман. Уйғ

бузмоқ

буз Парчалаб ёки қўпориб, ағдариб ёʻқ қилмоқ; ишдан чиқармоқ, яроқсиз ҳолга келтирмоқ; вайрон қилмоқ, емирмоқ. Деворни бузмоқ. Уйни бузмоқ. Ўйинчоқни бузмоқ. У

Эртаклар

22 та
Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ботир эчки
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда уч ҳайвоннинг хўжайинларидан қочиб, тоғда янги ҳаёт бошлаши тасвирланади. Улар ўз топқирликлари ва бирлашган кучлари билан ёввойи ҳайв

Давлат билан Аҳмад
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак адолатли подшоҳ Давлат ва камбағал бўзчи Аҳмад ҳақида. Подшоҳ ўз фуқароларининг ҳаётини ўрганиш учун халқ орасига киради ва бир бўзчининг о

Донишманд чўпон
Халқ оғзаки ижоди

Бир подшоҳнинг отлари ориқлаб қолиши ортидан юзага келган воқеа донишманд чўпоннинг ақл-заковати билан боғлиқ қизиқарли саргузаштларга айланади. Чўпон

Гаранг
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда тўрт нафар гаранг кишининг тушунмовчиликлари ва уларнинг қозига мурожаат қилиши тасвирланган. Воқеа кулгили вазиятлар билан ривожланиб, кути

Ғуломбачча
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал кампирнинг ўғли Ғуломбачча подшоҳ қизига қул қилиб сотилади ва у билан бирга ўқиб, бир-бирига меҳр қўяди. Подшоҳ қизи Ғуломбачча ва бошқ

Ҳаммасини кўриш · 22 →

Шева материаллари

3 та
мäйдäчил
Қорақалпоғистон Республикаси · майдакаш; назари паст
оқхтоб
Фарғона вилояти · оқтоб

Оқ тус, оққа айланган тус; ўтда қиздирилган пўлатнинг қизариб, сўнг оқарган (юмшаган) ҳолати ёки тоби кетиб оқиш тусга кирган ҳолати