Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«tugʻishgan» boʻyicha 69 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

49 ta
tugʻishgan

ot 1. Tugʻishmoq feʼlidan sifatdosh.

2. Bir ota-onadan tugʻilgan.

Tugʻishgan opa-singillar. Tugʻishgan aka-uka. Chin doʻst tugʻishganing bilan teng. — Maqol

Bu uyda Gulnor opam uchun sochim oqarguncha xizmat qilishni istar edim. U meni tugʻishgan opamdan afzal sevadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Yaqin qarindosh.

Sizlar menga tugʻishganlarimdan ham aziz boʻlib qoldingiz! — H. Gʻulom, Mashʼal

Kolxozchilarning kattasi-yu kichigi, erkagi-yu ayoli unga tugʻishganday yaqin edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Toʻliq maqola →
tugmoq

fl. 1. Tugun solmoq; tugun solib ulamoq, bogʻlamoq.

Roʻmolning uchini tugmoq. Ipning ikki uchini tugib bogʻlamoq.

Sochin tugib, sallani oʻray berdi boshiga. — Oysuluv

2. (joʻnalish kelishigi bilan) Oʻrab bogʻlamoq, boʻgʻchalamoq; oʻrab, tugun solib joylamoq.

Dasturxonga non tugmoq. Belga (belbogʻga) pul tugmoq.

Keyin sandiqni ochib, bisotidan bir kiyimlik chit oldi-da, barkashning ustiga qoʻyib, dasturxonga tugdi. — T. Alimov, Sovgʻa

Nodir indamay oʻrnidan turdi. Oyisi roʻmolchaga non, meva-cheva tugdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Chetlarini yopishtirib yasamoq, tayyorlamoq (chuchvara, somsa va shu kabilarni).

Manti tugmoq. Somsa tugmoq.

Dugonalar ish bilan band boʻlishdi: biri patir yasadi, biri somsa tugdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Goʻshti, xamiri tayyor, mantini oʻzingiz tugib yuboring, inim, chaqqonsiz, har ishga qoʻlingiz kelisha qoladi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Kelin shunday mitti chuchvara tugadiki, uning toʻrttasi bitta qoshiqqa sigʻadi. — Gazetadan

4. Yigʻmoq, toʻplab gʻamlamoq.

Topganini tugadi.

Ayollar koʻz yoshi toʻkib, bu xonadonda hamma narsa bor, faqat toʻy yetishmadi, boyoqish yigʻdi, tugdi, essiz, kelin koʻrmay ketdi, deb afsuslanishgan edi. — S. Nurov, Narvon

Topganimni shunga tugib qoʻyib, oʻzim bola-chaqa bilan poʻstakning junini yeyman. — A. Qahhor, Tobutdan tovush

5. Hosil nishonasini bermoq, meva solmoq.

Olcha gʻuj-gʻuj tugibdi.

Bu vaqt koʻklam kelib, hamma yoqni yashil libos bilan bezagan, gullar gʻuncha tugib, ariqchalarda suvlar hayqirib oqqan, dov-daraxtlar tomiriga jon kirgan payt. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Bu orada daraxtlar gullab, meva tuga boshladi. — S. Nurov, Narvon

  • Mushtini tugmoq Barmoqlari uchini kaft ichiga olmoq, kaft ichida birlashtirmoq. Xuddi boks tushadiganday mushtini tugib, tirsagini chiqarib, semiz gavdasini polvonlarcha lapanglatib yuradi. — H. Nazir, Yonar daryo— Bari bir topajakman! — mushtini tugib, osmonga oʻqtaldi Eshjon. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
  • Dumini tugmoq Shundan keyin qurilish rahbarlari ularning dumlarini tugib, unisi boʻlmasa, bunisi, deb yana boshqa shunga oʻxshash kishilarni tavakkal qilib ishga olisha beradi. — Mushtum
  • Koʻngilga (yoki dilga, qalbga, yurakka, koʻkrakka) tugmoq 1. Koʻngilda saqlamoq, yodda tutmoq; unutmay yigʻib yurmoq. Koʻnglimga tugib yurgan gaplarimni bugun siz bilan ochiq gaplashmoqchi edim. — P. Tursun, OʻqituvchiU hamqishloq dugonalarining eng shirin tilaklarini, eng aziz tuygʻularini diliga tugib, ardoqlab bormoqda. — A. Muxtor, Opa-singillarUlugʻ ishga boʻlsin deb hissa, Qalbga tugib ishtiyoq, havas Sayyor.Utar boboning koʻpdan beri koʻngliga tugib yurgan bir niyati bor edi. — S. Siyoyev, AvazKoʻkragiga tuggan niyati menga maʼlum, Yoʻlchiboy. — Oybek, Tanlangan asarlarBuning ustiga usta mutaxassislar huzuriga yuragiga tugib qoʻygan bir fikrni aytib, maslahat olish uchun ham borgan edi. — Sh. Rashidov, Burondan kuchliU [Haydar] Anorxonga nimadir sovgʻa qilishni koʻngliga tugib qoʻygan. — I. Rahim, IxlosEndi Razzoqvoyning boshini ikkita qilib qoʻysak ham boʻlardi, deb orzu qildi chol va oʻgʻli bilan bu haqda bafurja gaplashishni diliga tugib qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Toʻliq maqola →
tugʻ

1. 1. Musulmonlarning yogʻoch dastaga oʻrnatilgan qoʻtos, hoʻkiz yoki ot dumidan va yarim oy tasviridan iborat bayroqsimon belgisi (qadimdan Sharq mamlakatlarida hukmdorlik, beklik va sh. k. belgisi hisoblangan)

U koʻchaning nariyogʻidagi bir avliyoning sogʻonasi ustiga oʻrnatilgan tuti koʻrdi — Sh. Toshmatov, Erk qushi

2. 2. Bayroq, alam

Yo biror jahongir, yurt talovchining Unutib qoldirgan mudhish tugʻidir — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

Toʻliq maqola →
tugal

TUGAL ' oxiriga yetkazilgan', ' chala yeri yoʻq', ' toʻliq'. Bu hoʻlyozmani t u g a l asar deb boʻlmaydi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglattan bu soʻz asli ' oxiriga yet—' maʼnosini anglatgan toʻkä— feʼlidan (ПДП, 435; DS, 595) —l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ПДП, 435; DS, 595); keyinroq ikki unli ora — ligʻidagi k undoshi g undoshiga almashgan (Devon, II, 259); oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi ioʻqolgan: tükä— + l = toʻkäl > tügäl > tugäl

1. Bitgan, chala yeri yoʻq, oxiriga, poyoniga yetkazilgan

Endi bilishimcha, biz oʻsha davrlarda oʻynagan narsalarimiz hali tugal boʻlmagan, ancha gʻoʻr asarlar edi — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

Elmurod birinchi kuni besh vaqt namozni tugal oʻqidi. Ikkinchi kuni uchtasini oʻqib, ikkitasini qazo qildi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ona, tugal yozishdan qalamim ojiz — Gʻayratiy

2. Toʻla-toʻkis, bekam-koʻst; toʻliq, but

Tugal fikr. Tugal jumla

Ikki pud bugʻdoy bilan besh pud sholi berib qutulmoqchi boʻlibdi. Janish boʻlsa, tugal berasan, deb turib olibdi — H. Shame, Dushman

Domlangizni shundoq katta professor qilib, obroʻ, uy-joylarimiz tugal boʻlganda, shularni tashlab ketib qolamanmi, deb qoʻrqaman — Mirmuhsin, Umid

Toʻliq maqola →
tugma

ot 1. Kiyim, gʻilof va shu kabilarning chetiga qadaladigan, odatda toʻgarak shaklidagi tutqich.

Sadaf tugma. Koʻylak tugma-si. Tugma qadamoq.

Havo hali isimagan boʻlsa ham, xomsemiz hokim formasining koʻkrak tugmalarini yechib tashlab, yelpinishga tutindi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Kiyimga qadaladigan tugma tez uzilib ketmasin desangiz, uni shamga ishqab olingan ipda tiking. — Gazetadan

2. Ulagich, knopka.

Qudrat qoʻngʻiroq tugmasini bosdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Sattor liftning pastga olib tushadigan tugmasini bosmoqchi edi — P. Qodirov, Erk

Hamshira chiqib ketgach, Ahmedov stolining burchagidagi tugmasini bosdi. — H. Nuʼmon, Fasllar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 49 →

Taʼriflar ichida

5 ta
amakivachcha

amakivachcha Aka-ukalarning oʻgʻil-qizlari (bir-birlariga nisbatan). — Aslida Fotima menga tugʻishgan jigar, biz amakivachchamiz,— deydi Zuhraxon. N. Yoqubov, Boʻsagʻada

jigarband

jigarband Eng yaqin, bir tugʻishgan qarindosh (farzand, aka-uka, opa-singil). Jigarbandlari yoʻlida koʻzlari nigoron boʻlgan onalar, otasiz oʻksib oʻsgan oʻgʻil-qizlar, f

inoq

inoq Oʻzaro doʻstona munosabatda; ahil. Biz u bilan tugʻishgan opa-singillardek inoqmiz. Inoq boʻlmoq. Inoq yashamoq. Maza qilib kulaman men ham, Elim inoq bitta aymoqday

egachi

egachi Bir ota-onadan tugʻilgan qizlardan kattasi (kichigiga nisbatan; tarixan va baʼzi shevalarda oʻgʻil ukaga nisbatan ham qoʻllanadi). Zaynab egachisi Xushruydan yetti

ogʻa

og‘a Ayn. aka. Matnazar oʻz ogʻasiga moʻltirab tikilgancha, betoqat hoʻkizning boʻynidagi arqonni tortib turardi. S. Siyoyev, Yorugʻlik Shirin ukang keldi ogʻasin izlab,

Ertaklar

6 ta
Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Bulbuligoʻyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Qirq kuyov
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda qirq oʻgʻilning kenjasi oʻzining aql-zakovati va topqirligi bilan qiyin shartlarni bajarib, podshohning qiziga uylanadi. U ajdarhoning changalidan qu

Qorasoch pari
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz Qorasoch pari oʻzining aql-zakovati va sehrli qobiliyatlari bilan mamlakatni boshqaradi. Uning donoligi va adolati tufayli mamlakat obod boʻladi, ammo

Shahzoda Asad
Xalq ogʻzaki ijodi

Shahzoda Asad amakisining hiylasi tufayli taxtdan mahrum boʻlib, surgun qilinadi. U sarguzashtlar davomida malikani qutqarib, oʻzining mardligi va adolatparvarl

Xasis boy
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda xasis boyning mehmondoʻstligi va uning oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Boyning xotini esa erining xasisligiga qaramay, mehmonni munosib kutib olis

Sheva materiallari

9 ta
atabir-enäbir
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · tugʻishgan

tugʻishgan

doʻgʻan
Samarqand viloyati · tugʻishgan

tuqqan, tugʻishgan

emugdäsh
Qashqadaryo viloyati · emikdosh

tugʻishgan aka yoki opa

kind'kdosh
Andijon viloyati · kindikdosh

tugʻishgan

Hammasini koʻrish · 9 →