tugʻ
туғtugʻmoq
fl. 1. Boʻyida, qornida boʻlgan bolani, oy-kuni yetgach, dunyoga keltirmoq.
Ust-ustiga egizak tugʻmoq. Xotini oʻn yil mobaynida ikki qiz, bir oʻgʻil tugʻdi.
Gʻanijonning xotini tugʻmay yurib-yurib, birdaniga qoʻchqorday oʻgʻil tugʻib berdi. — A. Qahhor, Asarlar
Gulsumbibi qizini nari itardi peshonasiga urib yigʻladi: — Koshki oʻlsam! Koshki ajal kela qolsa! Kuydirding, nega tugʻdim seni? — Oybek, Tanlangan asarlar
2. Bolalamoq (hayvonlar haqida).
Sigir ikkita tugʻibdi. Qoʻy tugʻibdi.
Oqposhshoning ovchi itlaridan yana bittasi tugʻibdi — suyunchi yigʻiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. shv. Tuxum qilmoq.
Tavba, tovuqdan ahmoq jonivor yoʻq — moyak qoʻysang, tugʻadi. — A. Qahhor, Asarlar
4. koʻchma s. t. Foyda keltirmoq; koʻpaymoq.
Voy nodon odamlar! Bilishmaydiki, pul bolalab turadi, indamasdan tugʻadi, chaqaloqlari ingʻalamaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ikkitani (yoki toʻrttani) tugʻmoq Sen kelguncha, toʻrttani tugʻdim.
- Kun(i) tugʻdi Kimsaning koʻnglidagi ishini, kutganini qilishi mumkin boʻlgan kun, payt, sharoit keldi. Qor yogʻib, changʻichilarning kuni tugʻdi.Yoz ham oʻtdi, kuz ham keldi, qishloq chorbozorchilarining kuni tugʻdi. — S. Abdulla, Mavlaviy Mirsidiqning ijodlari
- Oy tugʻdi 1. Yangi oy boshlandi. Oy tugʻib, moʻljal yaqin yetdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarQibla betdan bir oy tugʻib keladi, Oyning girdin toʻrtta yulduz oladi. — Alpomish
tugʻ
1. 1. Musulmonlarning yogʻoch dastaga oʻrnatilgan qoʻtos, hoʻkiz yoki ot dumidan va yarim oy tasviridan iborat bayroqsimon belgisi (qadimdan Sharq mamlakatlarida hukmdorlik, beklik va sh. k. belgisi hisoblangan)
U koʻchaning nariyogʻidagi bir avliyoning sogʻonasi ustiga oʻrnatilgan tuti koʻrdi — Sh. Toshmatov, Erk qushi
2. esk. 2. Bayroq, alam
Yo biror jahongir, yurt talovchining Unutib qoldirgan mudhish tugʻidir — Sh. Rahmon, Yurak qirralari