Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «sirli» — результатов: 267: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

81
sirli

sft. 1. 1 Boshqalardan sir tutilgan, yashirin, maxfiy, siri bor.

Choʻli boboning joy solayotganlar yoniga ketganidan foydalanib, Horunbek Meʼmorga ohista sirli bir gapni shivirladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ular sersoya daraxtlar ostidagi salqin yoʻlakdan ketib borisharkan, suhbatlari yana quyuqlashib, sirli tus oldi. — K. Yashin, Hamza

2. Zamirida qandaydir bir sir yashiringan; ajib, oʻziga jalb qiluvchi.

Sheʼriyat — gʻoyat bir sirli olam. — Gazetadan

Uning uzun kipriklari oydinda qop-qorayib koʻri-nar, allaqanday sirli goʻzallik berardi chehrasiga. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Toʻy soʻzini eshitgan Oynisaning vujudini sirli bir alanga qamradi, yuz-koʻzi oʻt boʻlib yondi, toshkentlikning otini ham tashlab, uyi tomon qochdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Bu gapingam toʻgʻri, sevgi insonning juda sirli tuygʻusi deb bekorga aytmaganlar. — S. Karomatov, Oltin qum

3. Nimanidir, qandaydir sirni yashirgan, allaqanday bir siri boʻlgan.

Saidgʻozi tinglovchilarni entiktirish uchun bir oz toʻxtab, zalga sirli nazar tashladi. — S. Anorboyev, Oqsoy

U [Bahrom] menga qarab sirli kuldi. — M. Qoriyev, Oydin kechalar

— Akang kelyapti, — sirli tovush bilan dedi Ergash, — tagʻin anov kunga oʻxshab bir doʻpposlasa nima qilasan — H. Ahmar, Kim haq?

4. Qoʻrqinchli, vahimali; yurakka qoʻrquv soladigan.

Shamol oʻrmonni sirli, vahimali sadolar bilan toʻldirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Bir maromda pishqirayotgan okean ayolning koʻngliga vahm solar, qop-qora toshlar qoʻrqinchli va sirli koʻrinardi. — Yoshlik

5. Ilmiy jihatdan oʻrganilmagan, ochilmagan, aniqlanmagan, maʼlum boʻlmagan.

Hamza koʻnglida Hindiston safari ishtiyoqi tugʻilgan paytdan boshlab bu sirli mamlakat haqidagi yozma va ogʻzaki maʼlumotlarni oʻrgana boshlagan edi. — K. Yashin, Hamza

Tuzdi-yu Mirzo Ulugʻbek Koʻragoniy jadvalin, Sirli osmon toqiga ilk Qoʻydi narvon oʻzbegim. — E. Vohidov, Muhabbatnoma

Полная статья →
sir

SIR 1 buyum betini qoplash uchun surtiladigan yaltiroq boʻyoq'. Uning baland va s i r i koʻchib ketgan eski ustunli ayvonida uch-toʻrtta namozxon buj— mayib oʻtirishibdi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli sïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 313; КРС, 682), oʻzbek tilida ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: sïr > sir. \a. ush — maxfiy narsa, yashirin ish yoki ran; qalb, koʻngil

1. Oʻzgalardan maxfiy tutilgan yoki oʻzgalarga nomaʼlum boʻlgan biror ish, ran, narsa va b

Harbiy sir. Yurakdagi sir. Sir saqlamoq. Sir tutmoq. Sirni oshkora qilmoq. Dushmanning kulgani — siringni bilgani — Maqol

Oʻz doʻstim deb sir aytma, doʻstingning ham doʻsti bor — Maqol

Otabek nima deb aytishga soʻz topolmay qoldi. Chunki yurak sirini ifoda qilarlik jumla topish mumkin emas edi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ahmad yuragida yashirib yurgan sir tunu kun, bir daqiqa ham unga tinchlik bermasdi — F. Musajonov, Himmat

2. Hali ochilmagan, anikdanmagan, ilm-fan hali oʻrganib yetmagan, inson uchun hali nomaʼlum narsa

Koinot sirlari

Oyga uchirilgan ikkinchi raketa kosmos sirlarini bilishga doyr qimmatli maʼlumotlar berdi — "Fan va turmush"

Olimlarning ushbu holdan Chimirildi qoshlari. Bu qanaqa sir boʻldi, deb Tomom qotdi boshlari — A. Oripov, Yillar armoni

Odamzod doimo dunyo sirlarini bilishga harakat qilib kelgan — "Fan va turmush"

3. Biror soha yoki faoliyat turining oʻzigagina xos boʻlgan xususiyat; malaka

-Boʻtam, siz koshinpazlik hunaridagi hamma sirlarni diqqat bilan oʻrganganmidingiz?[deb soʻradi Meʼmor] — Mirmuhsin, Meʼmor

Badiiy ijod sirlariga, ijod psixologiyasiga qiziqish ommaviy maʼnaviy ehtiyojga aylanib qolgan ekan, uni oʻrganish foydali — U. Normatov, Talant tarbiyasi

Полная статья →
sira

ot 1. Aslo, asti, mutlaqo, hech.

Buning sira iloji yoʻq.

Ahmad bu gapni sira kutmagan edi, tok urgandek eti jimirlashib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

Avji qish vaqti boʻlsa ham, yerda sira qor yoʻq. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U oʻtirganlardan sira man tortmasdan sheʼrini baland ovoz bilan yoddan oʻqidi. — K. Yashin, Hamza

2. (Hech qachon, hech vaqt.

Endi bu yerga sira kelmayman.

Bari bir, men Gulnor opani unutmayman sira, uni koʻrgani tez-tez kelib turaman. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kanal ochilgan kun esingizda bormi? Kanaldan oqqan chiroqlar koʻz oldimdan sira ketmaydi. Bu oʻyin emas, xalqning orzusi edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Biror marta, hech.

— Shahodat muftingizning aftiga sira qaraysizmi. Shoiringizning pichinglarini payqaysizmi? — dedi Anvar Sultonaliga. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Siz otamisiz, nimasiz axir, oʻgʻlingizni tiyib olish sira esingizga keladimi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

  • Sirasini aytganda Toʻgʻrisini aytganda, gapning toʻgʻrisi. Sirasini aytganda, poytaxtlik konstruktorlar bizga yordamga kelishadi, deb oʻylamagan edik. — Gazetadan
Полная статья →
sirk

ot 1. Sanʼatning akrobatika, gimnastika, masxarabozlik, illyuzionizm, dorbozlik, jonglyorlik, hayvonlar oʻrgatish, oʻynatish va shu kabilar janrlar (tomoshalarni) oʻz ichiga olgan turi.

[Iskandar[ Olti-yetti yoshlarda otasidan yetim qolib, koʻchmanchi sirk artistlari bilan koʻp shaharlarni kezgan. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi

2. Sanʼatning shu turini tomoshabinlarga koʻrsatish bilan shugʻullanadigan muassasa va uning binosi.

Toshkent sirki.

Ular sirk oldidan oʻtib, allaqanday ariqchalardan hatlashdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Полная статья →
sirt

ot 1. Narsalarning tashqi tomoni, tashqi yuzi.

Yer sirti. Oy sirti. Sirti koʻk idish. Mol olasi sirtida, odam olasi ichida. — Maqol

Bu choynakning sirti ajoyib naqshlar bilan bezatilgan ekan. — Oltin olma

Kun tigʻ tortib, daryoning u tomonidagi adirlarning sirti toʻq yashil, jilgʻalari qora tusga kirdi. A. — Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Narsa yoki kimsaning tashqi qiyofasi, koʻrinishi; zohiriy tomoni.

Sirti yaltiroq, ichi qaltiroq. — Maqol

Siringni sirtingga chiqarma. — Maqol

Demak, u sirtdan husnga qanchalik boy boʻlsa, maʼnaviy jihatdan ham shuncha boy ekan-ku! — K. Yashin, Hamza

Bular sirtdan magʻrurdek koʻrinadilar. Biroq bu magʻrurlikka kirmaydi, buni kibr deyiladi. — Shukrullo, Saylanma

3. Tashqari, chet.

Dushmanning sirtida emas, ichida boʻl. — Maqol

Sinalmagan otning sirtidan oʻtma. — Maqol

Zumrad hanuz sirtda iymanib turardi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Men qoʻl qoʻyib, muhr bosar edim-u, lekin sirtdan turib sizlarga yordam berganim maqbul. — J. Sharipov, Xorazm

Yoʻq, shoir hissini boʻlmaydi aldab, Sirtdan baho berib boʻlmas kishiga. — Shukrullo, Saylanma

4. Geometrik shaklning tashqi yuzi, umumiy qismi.

Shar sirti. Silindrning yon sirti. Botiq sirt. Uyurma sirt.

Fanda sirtning xususiyatlarini oʻrganuvchi butun boshli yoʻnalishlar mavjud. — Fan va turmush

5. Tizma togʻ choʻqqilari.

Agar mana shu Muzloq togʻning choʻkkalagan nor tuyaning oʻrkachiga oʻxshagan sirtiga chiqilsa, kishining koʻzi oldida bir-biriga zid ikki dunyo ochiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Полная статья →

Показать все · 81 →

В определениях

163

Показать все · 163 →

Сказки

13
Badalqorachi
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu

Dono yigit va uning qayligʻi
Устное народное творчество

Bu ertakda dono yigitning oʻziga munosib umr yoʻldoshini topish sarguzashtlari hikoya qilinadi. U yoʻlda uchragan turli savollar orqali boʻlajak rafiqasining aq

Hunardan unar
Устное народное творчество

Bir podshoh kambagʻal qizga uylanish uchun hunar oʻrganadi. Keyinchalik, oʻsha hunar uning hayotini saqlab qolishiga va mamlakatidagi sirli yoʻqolishlarni fosh

Iskandarning shoxi bor
Устное народное творчество

Iskandar Zulqarnaynning sirli shoxlari borligi haqidagi bu ertakda, podshoh oʻz sirini hech kimga oshkor qilmaslik uchun sartaroshlarni oʻldiradi. Ammo bir sart

Kenja botir
Устное народное творчество

Uch ogʻa-ini ovga chiqib, sirli maxluqqa duch kelishadi. Kenja botir yer osti dunyosiga tushib qolib, koʻplab sarguzashtlarni boshidan kechiradi.

Mahmud yamoqchi
Устное народное творчество

Mahmud ismli kambagʻal yamoqchi chol bilan sarguzashtga otlanadi. Ular birgalikda sirli xazinani topish yoʻlida harakat qilishadi va Mahmudning hayoti butunlay

Показать все · 13 →

Диалектные материалы

10
biyåskåm
Qashqadaryo viloyati · sakkiz

sakkiz (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

biyåz
Qashqadaryo viloyati · ikki

ikki (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

gäpä
Qashqadaryo viloyati · toʻrt

toʻrt (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

gʻre
Qashqadaryo viloyati · uch

uch (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

käbiyåz
Qashqadaryo viloyati · yetti

yetti (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

käpäre
Qashqadaryo viloyati · olti

olti (dallollar va qassoblarning sirli nutqida)

Показать все · 10 →