sir
сирsir I
SIR 1 buyum betini qoplash uchun surtiladigan yaltiroq boʻyoq'. Uning baland va s i r i koʻchib ketgan eski ustunli ayvonida uch-toʻrtta namozxon buj— mayib oʻtirishibdi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli sïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 313; КРС, 682), oʻzbek tilida ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: sïr > sir. \a. ush — maxfiy narsa, yashirin ish yoki ran; qalb, koʻngil
1. Oʻzgalardan maxfiy tutilgan yoki oʻzgalarga nomaʼlum boʻlgan biror ish, ran, narsa va b
Harbiy sir. Yurakdagi sir. Sir saqlamoq. Sir tutmoq. Sirni oshkora qilmoq. Dushmanning kulgani — siringni bilgani — Maqol
Oʻz doʻstim deb sir aytma, doʻstingning ham doʻsti bor — Maqol
Otabek nima deb aytishga soʻz topolmay qoldi. Chunki yurak sirini ifoda qilarlik jumla topish mumkin emas edi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Ahmad yuragida yashirib yurgan sir tunu kun, bir daqiqa ham unga tinchlik bermasdi — F. Musajonov, Himmat
2. Hali ochilmagan, anikdanmagan, ilm-fan hali oʻrganib yetmagan, inson uchun hali nomaʼlum narsa
Koinot sirlari
Oyga uchirilgan ikkinchi raketa kosmos sirlarini bilishga doyr qimmatli maʼlumotlar berdi — "Fan va turmush"
Olimlarning ushbu holdan Chimirildi qoshlari. Bu qanaqa sir boʻldi, deb Tomom qotdi boshlari — A. Oripov, Yillar armoni
Odamzod doimo dunyo sirlarini bilishga harakat qilib kelgan — "Fan va turmush"
3. Biror soha yoki faoliyat turining oʻzigagina xos boʻlgan xususiyat; malaka
-Boʻtam, siz koshinpazlik hunaridagi hamma sirlarni diqqat bilan oʻrganganmidingiz?[deb soʻradi Meʼmor] — Mirmuhsin, Meʼmor
Badiiy ijod sirlariga, ijod psixologiyasiga qiziqish ommaviy maʼnaviy ehtiyojga aylanib qolgan ekan, uni oʻrganish foydali — U. Normatov, Talant tarbiyasi
sir II
1 Yaltiroq mineral yoki moyboʻyoq. Uning [machitning
2. Metall buyum va idish-oyoq sirtiga qoplanadigan shishasimon massa; emal
Siri koʻchgan kastryulka
Xayal oʻtmay, bir choynakda koʻk choy, siri koʻchgan patnusda toʻrtta bozor noni koʻtarib keldi Qudrat — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. Simobning biror metall bilan qotishmasi yoki metallarning simobdagi qotishmasi; amalgama
Siri koʻchgan oyna
sir III
\r. siroy — hoʻl, nam; xom, pishmagan] ayn. pishloq
Ayol sumkasidan sir bilan kolbasa olib, [Olimjon va Manzurani] mehmon qildi — A. Mirahmedov, Kulgan chechaklar
Restoranning orqa eshigidan ikki toʻr xaltani yaxna goʻsht, sir, konyak, koʻkpiyoz va pomidorlarga toʻldirib chiqqan Nusratbek uyga oshigʻich qaytib keldi — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi