Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «ilin» — результатов: 1295

Фильтр

Словарные статьи

903
ilmoq

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

  • Gapni (yoki soʻzni va shu kabilarni) ilib ketmoq Birovning ogʻzidan gapni olib, davom ettirib ketmoq. — Ha, boyatdan beri senga tikilib oʻtiribman, aylanay, — kampir gapni ilib ketdi, —undoq qarayman, mundoq qarayman, koʻzlarimga ishonmayman. — A. Muxtor, Opa-singillarToʻgʻonbek bir hikoyani bitirib, boshqasini oʻylarkan, Binoiy soʻzni ilib ketdi. — Oybek,Navoiyxushchaqchaq suhbat boshlanishiga ilhaq boʻlib turgan Akramjon Mastura boshlagan askiyani ilib ketdi. — A. Qahhor, Ming bir jon
  • Ilib ketmoq Ega chiqmoq (boshqalardan oldin), oʻziniki qilib olmoq. Qizi tovuq fermasida ishlaydi. Bir traktorchimiz ilib ketdi. — Sh. Toshmatov,Tongdagi koʻlankaInnaykeyin, hozir boʻlinglar, qaqir yerlarga jon kirganda, tagʻin Teilaboy ilib ketmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ilib olmoq Tushunib yetmoq (olmoq), bilib olmoq. Ishdan horib-tolib chiqqan Shoqosim chala-chulpa eshitsa-da, maʼnoni tez ilib oldi. — Oybek,Tanlangan asarlarjuda shoʻx, sergap, har narsani darrov ilib oladi. — R. Fayziy, Hazrati insonU [Tursunoy] ustaxonaga oʻtadigan aravakashning yallalarini ham ilib olgan edi. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Koʻzga (yoki nazarga) ilmaslik Nazar-pisand qilmaslik, mensimaslik. baʼzi birovlar Xotin kishining qoʻlidan nima ish kelardi? deb nazariga ilmagan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Oyoq ilmoq Surnay navosi chiqayotgan, quyuq tutun oʻrlayotgan toʻyxona ostonasida oyoq ildik. — T. Murod, Ot kishnagan oqshomYaxshisi, bunday qilsak. Yoʻlda oyoq ilsak: qishloqqa qorongʻilatib kirib borsak. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
  • Quloqqa ilmoq Soʻz(gap)ni eʼtiborga olmoq; tinglamoq. Gapimni uch bora quloqqa ilgil. — Voqif.
Полная статья →
ilinmoq

fl. 1. Ilmoq I feʼlining oʻzlik va majhul nisbati.

Koʻchada ketayotgan bir xotinning yupqa xitoyi zonti qoʻlidan uchib ketib, parashyutday lapanglab bordi-da, bir daraxtga ilindi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.

Devoriy gazetalarning imtihonga bagʻishlangan yangi sonlari ilindi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Tushmoq, tutilmoq (tuzoq, qopqon va shu kabilarga).

Qarmoqlarga bitta ham baliq ilinmadi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ovchi asta-sekin toʻrning ipini tortibdi, hamma kaptar tuzoqqa ilinibdi. — Chalpak yoqqan kun

3. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Duchor boʻlmoq, yoʻliqmoq.

U kun Nurinisoning hiylasiga ilinib soʻng qocharkan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ha, bu Mastura yallalar tuzogʻiga ilingan pok, begunoh qizlarning taqdiri haqida yigʻlab-yigʻlab kitob yozsa boʻladi. — K. Yashin, Hamza

[Toʻgʻonbek] Baʼzi qassoblardan, oshpazlardan bir necha dinor qarzga ham ilinadi. — Oybek, Navoiy

4. (oʻzi birikib kelgan soʻz bildirgan narsaga) Ulgurmoq, erishmoq, olmoq.

Oʻzing-ku, zoʻrgʻa uchga ilinib yuribsan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ha picha roʻmol oluvdik, epchillar ilinib, epsizlar quruq qoldi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Medalga ilinganlar, har qalay, [oʻqishga] joylashib ketadi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U Buxoroda joy topib, tuzukkina maoshga ilinganidan xursand boʻldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. Oʻz holati, mansabi va shu kabilarda zoʻrgʻa turmoq; ketay-ketay deb turmoq.

Ilinib turganingni bilasanmi, rais endi sen haqiqiy rais emas, sobiq raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Aqrab, qora sovuq oyida Buxoroda oʻlim koʻp boʻldi — baʼzi ilinib yurgan keksalar kuz yaprogʻidek chirs-chirs keta boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. Ushlash, kiyish va shu kabilar darajasiga yetmoq, yaramoq.

Soqolingiz ustaraga ilinmaydi. — S. Ahmad, Hukm

Oʻroqqa ilinmagan maysalarni qoʻy chilpiganday bittalab yulib olaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Men pul beray, shu atrofdan oz-moz durust, oyoqqa ilinadigan bir narsa topib bering. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Oʻzi ishlatmay, oʻzgaga bermoq yoki atab saqlab qoʻymoq (asosan taom haqida).

Sher kosasidagi ilikni bobosiga ilinib olib kirsa, u kishi bosh chayqaydi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Uyidan posilka olgan ekan, menga ham ilinibdi: ozgina shirin tolqon, mayiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

  • Koʻzga ilinmoq 1. Koʻzga tashlanmoq, koʻrinmoq. Yomgʻir betinim yogʻar, lekin uning tomchilari chang zarralaridek koʻzga ilinmas edi. — P. Tursun, OʻqituvchiIshda ham Nazarov tez koʻtarildi. Saidgʻozi boʻlsa chekkada, koʻzga ilinmay qolib ketaverdi. — S. Anorboyev, OqsoyQizaloq koʻzga ilinadigan boʻlib qolibdi.
  • Koʻzi ilinmoq Koʻzi uyquga ketmoq. Koʻzi endi ilinganda, sapchib oʻrnidan turib ketar, bolalari ustini yopib qoʻyar, keyin devordagi soatga qarardi. — S. Abduqahhor, Koʻzlar
  • Pichoqqa ilinadigan Biror narsa uchun maʼqul boʻladigan, yaraydigan, yaroqli. Umuman mollarning pichoqqa ilinadigani yoʻq hisob. — MushtumXullas, oʻylab tursam, zikr qilingan Sharipovlar ichida pichoqqa ilinadigani temir-tersak mudiri. Tojiboy Sharipov ekan. — Gazetadan
  • Tilidan (yoki gapidan, ogʻzidan, soʻzidan) ilinmoq Oʻz gapi (soʻzi) bilan oʻzini fosh qilib qoʻymoq. Boy ota.. men Suyarni tergovchi toʻraning oldiga olib boray. Bir umrida tergovchiga soʻrov bermay yurgan odam oʻz tilidan ilinib oʻtirmasin. — N. Safarov, Uygʻonish
  • Tumshugʻidan ilinmoq Qoʻlga tushmoq. Mugʻambir tumshugʻidan ilinar. — Maqol
Полная статья →
ilinj

ot Yetishish umidi, koʻzlangan dard-maqsad; umidvorlik.

Muhabbatni bilarmidi? Ilinji pul. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kunlardan bir kuni Zokirxoʻja qassob Abdurasuldan ot soʻraydi. Abdurasul undan goʻsht qarz olish ilinji boʻlganidan, yoʻq deyolmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Asar qahramonlari bir-birlaridan judo boʻlgan boʻlsalar-da, qandaydir ilinj bilan yashaydilar. — Gazetadan

U Charos haqida togʻasidan biron gap eshitish ilinjida edi. — U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Mening bu uyda shu boladan boʻlak ilinjim yoʻq. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Полная статья →

Показать все · 903 →

В определениях

2

Сказки

211
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Показать все · 211 →

Диалектные материалы

177
Napti
Fargʻona viloyati · libos

asil tavardan qilingan xotin-qiz kiyimi

Shyttyk
Xorazm viloyati · chiroq

pilikdan qilinib mozor boshiga qo'yiladigan chiroq; tunukadan qilingan piltali qora chiroq

a:rästä
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ozoda

1. ozoda, toza, pokiza: 2. yig'ishtirilgan, saranjom-sarishta qilingan uy, hovli va b. x.

abdav
Jizzax viloyati · obdov

Tomdan yog‘in suvi tez oqib tushib ketishi uchun tom sathida qilinadigan qiyalik

abjösh
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · mayiz

Maska uzumdan qilingan mayiz

adagʻarba
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · yetaklama arava

Yosh bolalarni yurishga oʻrgatish uchun qilingan uch gʻildirakli yogʻoch aravacha

Показать все · 177 →

Внешние ресурсы

2
Корпус узбекского языка
Корпусы и научные ресурсы

Электронный корпус узбекского языка: поиск по словоформам, леммам и сочетаниям, конкорданс, морфологический анализ; параллельный и учебный корпусы.