Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«don» boʻyicha 1208 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

476 ta
don
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Boshoqli va dukkakli oʻsimliklar mahsulining bir donasi.

Bugʻdoy doni. Makkajoʻxori doni. Dehqon ishlab don sochar, El-yurtiga non sochar. — Maqol

Arpaning doni boʻlguncha, Bugʻdoyning somoni boʻl. — Maqol

— Bir qumursqa bir dona donni tortsa, ikkinchi qumursqa orqadan itarib, unga yordam beradi-da, — dedi bir dehqon. — S. Ayniy, Qullar

2. Shunday mahsul majmui, yigʻindisi; gʻalla.

Birida ulov boʻlsa, ekish uchun doni yoʻq, doni borida ulov, yer yoʻq. — N. Safarov, Olovli izlar

Endi mehnat kuniga ham oz-moz don tegsa kerak. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Boshida otasi, uyida qopda doni boʻlsa, bular shu yerda oʻtirarmidi. — T. Ashurov, Oq, ot

3. Parrandalarga beriladigan shunday ovqat, ozuqa; (sochiladigan) don-dun.

Bir tovuqqa ham suv kerak, ham don. — Qanotli soʻzlar

Bolali ona nonga toʻymas, Bolali gʻoz — donga. — Maqol

Ey, doʻstim, hozir-chi, tuxum qilmaydigan tovuqqa hech kim don bermaydi. — Shukrullo, Saylanma

Onasi toʻr ortidagi tovuqlarga don sochardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

  • Don olishmoq Biror kimsa bilan yaqinlik qilmoq, intim munosabatda boʻlmoq; oʻynash boʻlmoq. Oyim tirikliklarida ham dadam Zumrad kampir bilan don olishib yurardilar. — S. Ahmad, Yulduzlar— Bir-biri bilan don olishib qolgan boʻlsa siz bilan biz quda boʻlishdan boshqa ilojimiz yoʻq, — dedi Salim bobo. S. Ahmad, Choʻl oqshomlari.
  • Na don, na somon Hech narsaga yaramaydigan narsa yoki kimsa haqida. Oʻzi, baʼzi retsenziyalar boʻladi, oʻqisang — na don, na somon. — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema
Toʻliq maqola →
doʻnmoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. 1. 1 Aylanmoq, oʻxshamoq; bir tomondan ikkinchi tomonga oʻgirilmoq.

Yonmagan qorlar yonar, Tushlarim oʻngga doʻnar. — Sharq yulduzi

Toshga doʻndi yostiqlar, gʻam-gʻussa bosh qoʻyganda. — Saodat

2. Qaytmoq; tiklanmoq, oʻzgarmoq.

Mard oʻgʻlonsan, alvon-alvon doʻnmagin. Xasmingning soʻziga, bolam, koʻnmagin. — Xushkeldi

Qiyo qaytgan davlat qayta doʻnmaydi, Baxt qushi qoʻlingga oson qoʻnmaydi. — Tohir va Zuhra

Toʻliq maqola →
dona
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Sanoq sonlardan keyin kelib, miqdor bildiradi.

Bir dona gugurt choʻpi. Besh dona tuxum. Bir dona koʻsak.

Raʼno onasining soʻzi bilan qutidan besh-olti dona non olib, dadasining qoʻliga berdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Don, urugʻ.

Anor donasi. Makkajoʻxori donalari. Qoramugʻ donasi boʻlguncha, bugʻdoyning somoni boʻl. — Maqol

Bolamning bolasi, qandak oʻrikning donasi. — Maqol

Anor donalaridek shirin soʻzlaring. — U. Ismoilov, Saylanma

3. Sochiluvchan narsalarning har bir yumaloq boʻlagi, zarrasi.

Qum donalari. Munchoqdek ter donalari. Marvarid donalari.

Suluv sochlari toʻzgʻigan holatda yugurib kirib, yomgʻir donalari yumalab turgan yuzini otasining mayin yelkasiga bosdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Nos sochilib, uning bir necha donasi sakrab-sakrab, stol tagiga kirib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Zarralar, boʻlaklar, qismlardan tuzilgan narsaning har bir zarrasi, qismi.

Har qanday materiya alohida donalar yigʻindisidan tuziladi. — Qiziqarli geometriya

5. Shaxmat, shashka va shu kabilar oʻyinlarda har bir sipoh, piyoda yoki toʻgarakcha.

Baʼzan raqibning ikki donasiga birdaniga hujum qilinadi. — Fan va turmush

Biri gazeta oʻqisa, biri kitob varaqlar, biri shashka oʻynasa, biri shaxmat donasini surar edi. — J. Sharipov, Xorazm

6. Choʻtning tugmasimon qismi.

Choʻt donalari shaqir-shuqur boʻlib qoldi. — Mushtum

Toʻliq maqola →
dong
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot (dongʻi) Shon-shuhrat, dovruq, mashhurlik.

Yolgʻiz otning changi chiqmas, changi chiqsa ham, dongʻi chiqmas. — Maqol

Johillikdan jon chiqar, Qobillikdan dong chiqar. — Maqol

Gulraʼnoning boʻyi yetib, dongʻi butun qishloqqa tarqaldi. — O. Yoqubov, Ota izidan

Oltin kuzimiz oʻzining saxovati bilan olamga dong taratgan. — Gazetadan

  • dong qotib uxlamoq yoki dong qotmoq Juda qattiq uxlamoq. Yoʻl azobi xiyla toliqtirgan ekan, dong qotib uxlab yotsa, oʻgʻli kirib uygʻotibdi. — H. Nazir, Oʻtlar tutashgandaBoshi yostiqqa tegishi bilan dong qotib uxlab qoldi. — S. Ahmad, UfqNozima yostiqni ushlagancha dong qotdi. — Yoshlik
  • Dong qotib qolmoq Hayrat yoki qoʻrquvdan es-hushi qochib, serrayib qolmoq. Munisxon nima qilishini bilmay, dong qotib qoldi. — A. Qahhor, SarobTemur Malik bu gaplarni eshitgach, dong qotib qoldi. — Mirmuhsin, Temur Malik
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 476 →

Taʼriflar ichida

245 ta
dumbul

dumbul Donli ekinlar, mevalarning taʼm kirib qolgan, lekin hali yetilib pishmagan holati. Hali dumbul shaftolilarning shoxlari yerda. Oybek, O.v.shabadalar. Chol quroq da

Hammasini koʻrish · 245 →

Ertaklar

178 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Aqlli, idrokli, zehnli
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Aqlsizdan nodon maslahat olar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Eshchonboyning joʻxorisiga Matchonboyning tuyasi kirib ketishi va uni qanday chiqarish haqidagi voqea kulgili tarzda hikoya qilinadi. Qozining nodon

Hammasini koʻrish · 178 →

Sheva materiallari

309 ta
Boshdon
Qashqadaryo viloyati · Boshdon

Ayollar boshiga tashlab yuradigan ust kiyim.

Chorpoya sandon
Fargʻona viloyati · toʻrtpoya sandon

Sandon turi (qismlari: noʻl/nil, oyoq)

Don
Xorazm viloyati · gacha
Mardak
Andijon viloyati · Soʻta

Makkajoʻxorining doni olingan qismi, oʻzagi va doni olinmagan makkajoʻxori; soʻta.

Hammasini koʻrish · 309 →