Qidiruv

fl. (faqat koʻmakchi feʼl vazifasida) Boʻlmoq I feʼlining majhul nisbati.

U [Otabek] egarlab boʻlingan otini hovliga qarab yetaklay bosh-laganda, ha,1igi qarab turgan bosh ham devordan quyiga tushib yoʻqoldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

fl. 1. Yuz bermoq, voqe boʻlmoq.

Kecha majlis boʻldi. Bugun bir qiziq voqea boʻldi.

Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Boʻldi kulgi! Ayniqsa, Mirrahimov zavq qilib kuldi — A. Qahhor, Asarlar

2. Kelmoq, boshlanmoq; oʻtmoq, kechmoq (fasl, davr, payt va shu kabilar haqida).

Bahor boʻldi. Kech boʻldi. Vaqt boʻldi.

Buvaydadan chiqib ketganimga yigirma yildan oshgandir, koʻp ham boʻlgandir. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Baholanmoq, biror narxga olinmoq yoki sotilmoq.

Sigir qancha boʻldi? — Arzon boʻldi. Boʻlishi qancha? — Olavering, ot bilan tuya boʻlarmidi!

4. Amalga oshmoq, bitmoq.

Boʻladigan ish. Boʻlmaydigan ish. Hamma ish bir haftada boʻladi. Oʻqish qanoat bilan boʻladi.

Shunaqasiz-da, boʻlmaydigan gapga ishonib, boʻladiganiga ishonmaysiz. — S. Ahmad, Hukm

Endi boʻlar ish boʻldi, Asrorqul otaga aytmang. — A. Qahhor, Asarlar

5. Taxt holga kelmoq, tayyor boʻlmoq, bitmoq.

Qishligimizni hozirdan gʻamlab oldik. Kiyim-kechagimiz boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Yetarli boʻldi deb hisoblamoq; toʻymoq.

Oshni oling! — — Rahmat, men boʻldim

7. koʻchma (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Toʻymoq; koʻrib-bilib hafsalasi qaytmoq; joniga tegmoq.

Men doridan boʻldim. Men hammalaringdan ham boʻldim.

8. Tugatmoq, oxiriga yetkazmoq.

Ishim koʻp emas, bir-ikki soatda boʻlib qolaman.

— Mana, boʻldi, — Muqaddam igna oʻrnini spirtli paxta bilan artib jilmaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

9. Yaramoq; toʻgʻri, muvofiq kelmoq.

Bu ish menga boʻlmaydi Bu palto senga boʻladi. Oʻziga boʻy boʻlmagan, oʻzgaga yeng boʻlmas. — Maqol

10. Ega boʻlmoq; bor, mavjud boʻlmoq.

Boʻlgani shu, boshqa yoʻq. Bunday yordamchining boʻlganidan boʻlmagani yaxshi.

Buning oʻrniga hidlar tarkibida boʻlgan zarralardan foydalansa boʻlmasmikin? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Dehqonning oti boʻladi-yu, ishga solinmaydimi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

11. Biror joyga borib, tashrif buyurib, maʼlum vaqt turmoq, qoʻnmoq, yashamoq.

Xorazmda koʻp boʻlganman. Hayvonot bogʻida boʻlmaganman.

Siz bizning hovlida boʻlganmisiz? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Koʻp martalab mehmon boʻlgandim, — dedi qutidor, — ul vaqtda bobongiz ham hayot edilar, — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Dadang bu yerda ham, shahar hovlimizda ham boʻlgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

12. Biror-bir tadbirda ishtirok etmoq, qatnashmoq, hozir boʻlmoq.

Toʻyda boʻldingizmi?

Yaxshi, sen bu toʻrtovining oʻtirishlarida boʻlganmiding? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

13. Oʻsmoq, bitmoq (oʻsimlik, hosil haqida).

Bizning yerlarda xurmo boʻlmaydi. Oʻzbekistonda paxta yaxshi boʻladi. shl Bu yerga anjir ek, laganday boʻlmasa, kallamni ol. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

14. Biror darajaga yetmoq, oʻz nasliga tortmoq.

Odam boʻlmoq. Oʻqib injener boʻlmoq. Otang bolasi boʻlma, odam bolasi boʻl. — Maqol

◆ Universitetni bitiraman, kandidat, doktor boʻlaman. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

15. (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Dunyoga kelmoq, tugʻilmoq.

Choʻridan boʻlgan bola., uning ustiga — qiz, biyning shaʼniga isnod edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

— Hoy, mingboshining haromidan boʻlgan qizi, qanisan, bu yoqqa kel! — oʻshqirdi boyvachcha. — K. Yashin, Hamza

16. (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Kelib chiqmoq, tugʻilmoq.

Salomat Namanganning Chortoq qishlogʻidan boʻladi. — S. Ahmad, Hukm

17. Biror harakat yoki narsaning yetarli boʻlganini, meʼyordan oshganini, qoniqqanlikni, mamnunlikni ifodalaydi.

Boʻldi, ketmonlarni bir yerga toʻplanglar, ketdik. — S. Karomatov, Oltin qum

— Boʻldi, — qiz kula-kula kafti bilan yuzini toʻsdi. — Boʻldi, Marat aka, tavba qildim — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

E, boʻldi-boʻldi. Shodibekning oʻgʻliman, deng? — E. Raimov, Ajab qishloq

Mana, Ermat ota, mana bu ish boʻpti-da. — P. Tursun, Oʻqituvchi

18. Biror harakat, tadbirni maʼqullamoq, unga qoʻshilmoq.

Boʻpti, boradi! Biroq Xoʻjabekova koʻnarmikan? — S. Anorboyev, Oqsoy

Boʻpti. Sizning tashabbusingizni quvvatlaymiz. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Xoʻp boʻladi, — dedim-u, oʻrnimdan turdim. — E. Raimov, Ajab qishloq

19. Sifat turkumidagi soʻzlar bilan birikib, qoʻshma feʼl hosil qiladi, masalan,

hayron boʻlmoq, xursand boʻlmoq, kir boʻlmoq. Oz boʻlsin, oz boʻlsa ham, soz boʻlsin. — Maqol

Jonim bilan, Rustamjon aka. Bundan koʻnglingiz toʻq boʻlsin. — K. Yashin, Hamza

Shov-shuv koʻtarma! Dadang xabardor boʻlib qolsa, yaxshi boʻlmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

20. -(a)r, -(a)digan, -(y)digan, -moqchi affiksli feʼllar bilan qoʻshilib, istak, mayl maʼnolarini bildiradi.

U [Otabek] koʻz yoshlarini toʻxtatmoqchi boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shundan keyin chetdan kelgan odamlarga hushyor koʻzim bilan qaraydigan boʻldim. — Mushtum

Uy qiladigan boʻlsangiz, mening koʻnglimga ham qarang-da. — A. Qahhor, Asarlar

Gulsumbibi qizi dam olgandan keyin, kechasi yoki ertaga astagina bildirmoqchi boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

21. -day, -dek affiksli feʼllar bilan qoʻshilib, ish-harakatning jarayoni, holatini bildiradi.

Hamroqul suvni ichib, bir oz oʻziga kelganday boʻldi. — A. Qahhor, Asarlar

Nogoh Bektemir dahshatli tushdan uygʻongandek boʻldi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Turib-turib, goho uni tushimda koʻrganday boʻlaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

22. -(i)b affiksli ravishdoshdan keyin koʻmakchi feʼl vazifasida kelib, ish-harakatning tugallanganligini bildiradi.

Samandarov xatni oʻqib boʻldi, uning ustiga kaftini qoʻyib, Toʻlagan akaga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Ayol paxtasini toʻkib boʻlguncha, Gʻulomjon unga yer ostidan razm solib turdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

23. Boʻlishsiz shakllarda kelib, ish-harakatning amalga oshirilishi qiyinligini yoki mumkin emasligini bildiradi.

It ogʻzidan suyak olib boʻlmas. — Maqol

Soʻz chumchuq emas, Ogʻizdan chiqsa, tutib boʻlmas. — Maqol

Yoz yomgʻiri loy boʻlmas, Oʻgʻri aslo boy boʻlmas. — Maqol

U yigʻlab yubormaslikka har qancha harakat qilsa ham, boʻlmadi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

24. Ot kesim tarkibida bogʻlama vazifasida keladi.

Oʻktam Abdullayev maktabga direktor boʻldi. Bu kishi bizning togʻamiz boʻladilar.

Erkak odam bir soʻzli boʻladi. — S. Ahmad, Ufq

Bola vujudi nozik boʻladi. — Gazetadan

Xotin kishining koʻz yoshi shirin boʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

/Qushbegi:] Qutidor bilan Otabekning kimi boʻlasiz, singlim? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. ayn. Asal 1, 2.

Bol sotgan barmogʻini yalar. — Maqol

Bu yerning uzumi, anori, anjiri bol bilan teng deydilar. — Gazetadan

Ol-ol boʻlsin, ol boʻlsin, yoring labi bol boʻlsin. — Kuntugʻmish

2. koʻchma Tot, lazzat.

Til bor — bol keltirar, Til bor — balo keltirar. — Maqol

Yaxshi xotin —umr boli. — Maqol

Ular hayot bolini emas, hayot zahrini yutib oʻtirardilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. koʻchma Yaxshi, muloyim muomala.

Tilingda boʻlsa boling, Kulib turar iqboling. — Maqol

Muzdan suv tomar, Soʻzamoldan — bol. — Maqol

ot 1. Yangi tugʻilgan, hali koʻkrakdan, ona bagʻridan ajratilmagan goʻdak; chaqaloq.

Bola emizmoq. Bolani allalab uxlatmoq. Bola yigʻlamasa, ona sut bermaydi. — Maqol

Oʻzbek oyim burchakda bola koʻtarib oʻtirgan Zaynabdan chaqaloqni olib, uni jomni toʻkib kelishga buyurdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Hali yosh, voyaga yetmagan odam.

Bolani yoshdan asra, niholni boshdan asra. — Maqol

Yaxshi boladan — rahmat, Yomon boladan — laʼnat. — Maqol

Men kuyaman bolamga, Bolam kuyar bolasiga. — Maqol

Aldagani bola yaxshi. — Qanotli soʻzlar

— Hali bola ekansiz, — dedi Kumush. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Anvar kelishgan, doʻndiq bola edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Ayol kishining fazilati bola bilan boʻlgan munosabatida ochiladi. — F. Musajonov, Himmat

3. Farzand, oʻgʻil-qiz, zurriyot.

Odamning mevasi — bola. — Maqol

Bol shirin, boldan bola shirin. — Maqol

Bola aziz, odobi undan aziz. — Maqol

Bir onadan alvon xil bola tugʻiladi, deganlaridek, Anvarning yaratilishi ogʻalariga nisbatan boshqacha edi. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.

4. koʻchma Yoshi ulugʻ, ammo goʻdaklarcha ish tutadigan, bolalarcha mulohaza yurgizadigan odam haqida.

— Nega koʻnglimga olmay, men yosh bolamanmi! — dedi [Kumush]. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ey xotin, bola boʻlib qolgan-san desam, achchigʻing keladi. Axir gapning oxiriga qadar tinglab turmaysanmi. — Oydin, Shirin keldi

5. (koʻpincha 1-shaxs egalik affiksi bilan) Yoshi kattalarning yoshlarga murojaat shakli.

— Uzr ayt, bolam. Zolim bilan tenglashma! — dedi chol. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Meniki bedavo dard. Uh! — yengil xoʻrsindi Tohirjon. —Unday dema, bolam. Noumid shayton. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Yangi tugʻilgan, tuxumdan chiqqan, hali voyaga yetmagan yosh hayvon yoki parranda.

Qoʻngʻiz bolasini oppogʻim der, kirpi bolasini yumshogʻim der. — Maqol

Ilonning bolasi — ilon, Chayonning bolasi — chayon. — Maqol

7. Homila, qorindagi gumona.

— Bolang necha oylik boʻldi, yer yutgur? — boʻgʻilib soʻradi va qizni bir tepdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Mehri ikkiqat. Bola ikki oylik, uch oylik besh oylik Qanday qilib boʻlsa ham, bolani tushirish kerak. — A. Qahhor, Boshsiz odam

1. dovyurak, jasur

2. oʻziga ishongan

3. qoʻpol, qoʻrs, surbet

4. aniq (ochiq) (dasxat va hkz.)

ot Bir uchida kallagi, ikkinchi uchida rezbasi boʻlgan, mashina yoki inshootlarning ajraluvchi qismlarini biriktiruvchi mahkamlash detali.

Koʻzoynakning oshiq-moshigʻi koʻpincha boʻshashib qoladi, shunda uning boltini mahkam burab qoʻying. — Gazetadan

Bu boltlarni, gayka boʻlmagach, hech narsaga ishlatib boʻlmas ekan. — Mushtum