Қидирув

от 1. Олтин, тилла.

Зар қадрини заргар билади. — Мақол

[Ҳусайн:] Хазинамда ҳар қанча зар, ҳар қанча ақча бўлса, юртнинг ободонлиги учун сарф этишга ваъда бераман. Уйғун ва — И. Султон, Алишер Навоий

Норга ортинглар зарингни, Хотин, бола-чақаларингни. — Юсуф ва Аҳмад

2. кўчма Олтин билан тенг, олтинга ўхшаш нарса ҳақида.

Тошлар устига дўланадай-дўланадай йирик томчилар тушиб, атрофга зар кукунлари сочилди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

3. Тилла, пул, умуман бойлик.

Тер тўкиб меҳнат қилсанг, ердан ҳатто зар унар. — Мақол

Меҳрни ўлчаб бўлурми зар билан, инжу билан? — Э. Воҳидов, Муҳаббат

Саройга бордим-у, пул олганим ёʻқ, Шаҳаншоҳнинг, деди, олтин, зари ёʻқ. Уйғун ва — И. Султон, Алишер Навоий

4. Зардўзликда зарбоф тўн, зар дўппи ва бошқалар тайёрлашда ишлатиладиган, олтин ёки кумуш суви юритилган, зарланган ипак ёки сим; шундай ипак ёки симдан тикилган кийим.

Зар билан тикилган дўппи. Зар рўмол.

У зар ёки кимхоб тўн ичида одамлар ўртасида савлат тўкиб турибди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Безак ёки ўров учун ишлатиладиган юпқа ялтироқ металл варағи ёки зарҳалланган қоғоз.

Зар қоғоз. Зарга ўралган попук (конфетлар).

Арча ҳар хил шаклдаги зар қоғозлар ва бошқа ўйинчоқлар билан беза-тилган. — К. Яшин, Ҳамза

от 1. Қаттиқ урилиш; шиддатли, залварли туртки, зарба, куч.

Эшикни зарб билан ёпмоқ.

Ҳаво тўлқини зарбидан дарахтлар эгилар, шохлари синиб тушарди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Бироқ навкарнинг оти сакраш зарбидан чўчиб, ҳуркиб кетди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Қилич зарбидан Хонзода бегимнинг бошидаги бўрки учиб кетди-ю, узун сочлари ёйилиб, елкасига тушди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Қаттиқ уриш, калтаклаш, муштлаш.

Калтак зарбидан бола юзини чангаллаб қолди. — Газетадан

Тарро биринчи зарбдаёқ ёнбошига ағдарилди. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. Бирор нарсанинг ритмик ҳаракати, бир текисда уриб туриши, тепиши.

Юрак-томир зарби.

[Сув] Ўз ёʻлида учраган ҳайбатли тошларга зарб билан урилиб қирғоққа ҳалқа-ҳалқа кўпик сочмоқда. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

4. эск. мат. Кўпайтириш усули, амали.

Иккини учга зарб қилмоқ.

Механизм иш унумини юзга, мингга зарб уриб юборади, деган гап рост экан. — У. Саримсоқов, Олтин калит қўлимда

5. мус. Чолғу асбобини чалганда куч ва ритм билан торларни чертиш ёки доирани уриш.

Дуторчининг зарби яхши.

Успенский ўзбек музикасининг табиатини билар, ўз асарларида унинг оҳанг, зарб ва пардаларининг ўзига хос интонация ҳамда ритмикасини сақлаб қола оларди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

1. Kap, kılıf, sarma.ҚИН, ҒИЛОФ

2. İçine mektup veya başka kağıtlar konulan kağıttan kese.КОНВЕРТ

3. гарамматика Bir fiilin, bir sıfatın veya bir başka zarfın anlamını zaman, yer, ölçü, nitelik, soru bakımından etkileyen kelime, belirteç.РАВИШ

Güçlü, şiddetli etki.КУЧЛИ ТАЪСИР

от 1. Шикаст, бузилиш; зиён-заҳмат.

Залда ҳамма бир нарса тўғрисида гаплашарди: Дўл қаттиқ ёғди. Ғўзага зарар қилмасмикан? — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

2. Савдо-сотиқда(н) кўрилган зиён; умуман, моддий ютқизиқ.

Тарвузи қўлтиғидан тушган директор театрга бир юз етмиш сўм-у тўрт тийин зарар келтирган шу томошабиннинг ёқасидан бўғиб, кўчага опчиқиб ташлагудек ўқрайди. — С. Аҳмад, Сайланма

Ўзингизга маълум, савдо аҳли зарарни ёқтирмайдиган, фойда талаб халқ бўлади. — К. Яшин, Ҳамза

Биздан Мирзакаримбой ҳеч вақт зарар кўргани ёʻқ. Пахта йилдан-йилга мўл бўлиб, фойдаси ҳам ошиб турибди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Киши организмига, соғлигига ёмон таъсир; жисмоний зиён, шикаст.

Тамакининг зарари.

от 1. Кучли, шиддатли, залварли туртки, урилиш; қаттиқ зарб.

Боксчининг зарбаси. Ҳужумчининг кучли зарбасидан сўнг ҳисоб очилди.

Ер бора-бора кучга бўйсунади. Ёʻлчининг зарбаси остида тўнкалар яланғочлана, ўзининг қўпол, баҳайбат гавдасини кўрсата бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Яксон этувчи, ёʻқ қилувчи, шикастловчи кескин ҳаракат, шиддатли ҳужум.

Шиддатли зарбадан душман талвасага тушиб қолди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Мирзо Улуғбек давом этди: — Иншоолло, пайдар-пай зарба билан душманни пароканда қилиб, тор-мор этамиз. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. кўчма Оғир кулфат, қаттиқ руҳий шикаст, зиён-заҳмат; турмуш қийинчилиги.

Ғуломжон сўнгги зарбанинг [отаси вафотининг} оғир жароҳатидан узоқ вақтгача тузала олмай юрди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча