Qidiruv

• Tomoq qirmoq 1. Tomoqqa urilib (kirib) oʻtadigan havo bilan ovoz chiqarmoq (tomoqni tozalash yoki boshqa maqsadda, shunchaki). U tomogʻini ora-sira qirib, entikib turib gapirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaDarvoza ochayotgan kishi qattiq yoʻtalib, ustma-ust tupurdi va tomoq kirib, Kir!, dedi boʻgʻilib. — N. Aminov, SuvarakTomoq kirsam, bas, shu tob, Keltirib besh six kabob, Koʻlimga tutib sharob, Ichavering, xoʻp, derdi. — Gʻ. Mahmudov, Vaqtim ziqkeksa bir ulamo tomoq kirib, oʻzidan xabar bermagani-da, kim biladi, u sukunat yana qincha davom etar ekan? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
• Tomoqni hoʻllamoq Ichimlikdan (asosan, spirtli ichimlikdan) bir oz olmoq, ichmoq. Yoshlikning oxiri, qarilikning boshi, deganday, ozroq tomoqni hoʻllab olsak boʻlardi. — Mushtum
• Tomogʻi taqillamoq 1. Yeyish yoki ichishga juda talabgor boʻlmoq. Tomogʻi takillab turgan Ahmad bir otishda qadahni boʻshatdi. — F. Musajonov, HimmatHaligi Mamasaid deganimizning qizi ham boʻyiga yetib, koʻzga koʻrinib qoldi. Birorta hamyoni kattaroqqa pullasam, deb tomogʻi taqillab yuribdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
• Tomogʻi qichimoq Biror narsa undirishni istamoq, tama qilmoq. U tomogʻi qichigan kuni biror kishining simini shartta uzib, uyiga kirib ketadi. — Mushtum
• Tomogʻidan oʻtmaslik 1. Taom yoki suyuqlikni yuta olmaslik (asosan, kasallik tufayli). Tomogʻidan [buvamning] hech narsa oʻtmaydi, suv ichsa ham, gʻargʻara qilib tashlayveradi. — GazetadanQudrat tomogʻidan ovqat oʻtmay, ikki qoʻli chekkasida, xayol surib ketdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
• Tomogʻini yogʻlamoq (yoki moylamoq) Pora bermoq, pora oʻrnidagi narsa bilan siylamoq. Ular boyning qoʻzi va qazilari bilan tomogʻi moylanib, ishni yopib yuborgan edilar. — S. Ayniy, QullarMudirga choʻtal toʻlagan yuqoridagi kishilar boshlikning tomogʻini moyladik, endi ovozi chiqmaydi, deb bir porsiyali ovqatni uch porsiya qilib, xoʻrandalarni choʻmichdan qoqa boshladilar. — Mushtum
• Tekin tomoq 1. Oʻzganing mehnati bilan yuzaga kelgan ovqat. Tekin tomoq ichagingni teshadi. — MaqolTekin tomoq tanni toza qiladi. — MaqolAllonxoʻja qoʻrasidagi qora oʻtovlarni oralab, otboqar-u foytunchilarni, tekin tomoq yalqovlar, deb soʻkib juvozga quvdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
• Harom tomoq Halol mehnat bilan emas, harom yoʻllar bilan kun kechiradigan. Harom tomoq odam oʻgʻridan yomon. Uygʻun, — Hayot chaqiradi

• Tobi aynimoq (yoki qochmoq) Shu kunda sal tobim aynib yuribdi. Oʻlib-netib qolsam — S. Ahmad, UfqJinday tobim kelishmay qoldi — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovatOʻriklar danak qotirganda tobim qochib qoldi. — M. Mansurov, YombiBuning oldidan ketolmay qoldim, ota, tobi yoʻq. — A. Muxtor, Chinor
• Tobiga yetmoq (yoki kelmoq) Foydalanish, ishlatish uchun tayyor holga yetmoq (kelmoq); yetilmoq. Kechagina paxtalari bodroqday ochilib yotgan dalalar shudgordan keyin qor ostida boʻrsillab yotibdi, tobiga yetayapti. — GazetadanSoʻfining tanlariga birdan oʻt tutashganday boʻldi. Butun vujudi qizigan tanurday [tandirday] tobiga kelgan edi. — Choʻlpon, Kecha va kunduzBaliq shoʻrva keldi tobiga chogʻi, Dasturxonga choʻkdi ovchilar shu choq. — M. Ikrom, Baliqovida
• Tob bermoq Turish bermoq; chidamoq. Nizomiddinov uning oʻtli qarashiga tob berolmay, asta-asta yurib, darvozadan chiqdi. — S. Ahmad, HukmLaʼnatining xotin olishga ixlosi baland-u, katta chiqimga tobi yoʻq. — P. Tursun, Oʻqi-tuvchi
• Tob bermoq Taftiga (damiga) tutmoq; toblamoq (toblanmoq). Mana, koʻz oʻngimizda quyoshning hayotbaxsh taftiga tob berib, keng pichanzor vodiy yastanib yotibdi. — Gazetadan
• Tob tashlamoq 1. Aynib, qingʻir-qiy-shiq, egri-bugri boʻlib qolmoq (asosan hoʻl yogʻoch, eshik, rom va shu kabilar haqida). Eshik tob tashlabdi.Dangasa mehnat uchun bermaydi tob, Oftobda hoʻl yogʻoch tashlaydi tob. — HabibiyIkki zinadan koʻtarildi. Tob tashlab, taxtalarining orasi ochilib qolgan yupqa eshikka roʻpara boʻldi. — S. Nurov, NarvonKeldiyorov ularni gap bilan uzib oldi: — Ot-ulov bahona, oʻzlaring tob tashlab qolgansizlar. — MushtumChol hali-beri tob tashlamasdi. Kenjamiz avariyada nobud boʻlgandan soʻng sinib qoldilar. — N. Qobil
• Tobga olmoq Tobiga keltirish ha-rakatini qilmoq; toblamoq. Shuytib qistab yoʻl tortdi, Tobga olib Gʻirotdi. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli
• Shu tobda Hozirning oʻzida, shu vaqtda. Lekin shu tobda qizning bagʻrini bir narsa qattiq oʻrtadi va u oʻkirib yigʻlab yubordi. — Yoshlik

təʊ

• Biri bogʻdan kelsa, biri togʻdan keladi Bir-biriga aloqasi boʻlmaydigan, aloqasi yoʻq gap, fikr-mulohazani qayd etadi. Shokir ota oʻtirgan joyida hassasini yerga doʻq etib urdi, temirchining soʻzidan noroziligini bildirib dedi: — Men bogʻdan gapirsam, sen togʻdan kelasan. — Oybek, Tanlangan asarlar
• Ishongan (yoki suyangan) togʻi Madad, koʻmak beruvchi, shu jihatdan eng asosiy homiy boʻluvchi kimsa yoki narsa. Oyjamol oʻzining suyangan togʻi deb bilgan Polvonning kelishini nihoyatda orziqib kutardi. — J. Sharipov, XorazmBugun hech ikkilanmay terim mashinalari va uning mexanizatorlarini paxta-korlarning qatordagi nori, suyangan togʻi, desa boʻladi. — Gazetadan
• Koʻnglini (yoki koʻksini, dilini) togʻ qilmoq Ruhan juda shod (xursand) qilmoq. Ayniqsa, mana bu yoshlar koʻnglimni togʻ qilib yubordi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldiKoʻksim togʻ etgan — Vatan sevgisi. — Yo, Mirzo
• Togʻni ursa tolqon qiladigan Nihoyatda bahodir va shijoatli. Bu yoqdagi qazuvchilar ham Gʻulomjon, Barot polvon, Zamon singari togʻni ursa tolqon qiladigan azamatlar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
• Togʻ-tosh (togʻ-u tosh) Togʻ va tosh qoplagan yer, joy. Bu suv togʻ-u toshni toʻldirib yurgan qushlar, kavak-kandiklarda istiqomat qiladigan jonivorlardan ortmas. — I. Rahim, Chin muhabbatBesh kun choʻlda, besh kun koʻlda, togʻda-toshda — qayerda molga oʻt bor desa, borib qoʻngan odammiz-da. — Yodgor