Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «SIR» — результатов: 706: Толковый

Фильтр

Словарные статьи

184
sir

SIR 1 buyum betini qoplash uchun surtiladigan yaltiroq boʻyoq'. Uning baland va s i r i koʻchib ketgan eski ustunli ayvonida uch-toʻrtta namozxon buj— mayib oʻtirishibdi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli sïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 313; КРС, 682), oʻzbek tilida ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: sïr > sir. \a. ush — maxfiy narsa, yashirin ish yoki ran; qalb, koʻngil

1. Oʻzgalardan maxfiy tutilgan yoki oʻzgalarga nomaʼlum boʻlgan biror ish, ran, narsa va b

Harbiy sir. Yurakdagi sir. Sir saqlamoq. Sir tutmoq. Sirni oshkora qilmoq. Dushmanning kulgani — siringni bilgani — Maqol

Oʻz doʻstim deb sir aytma, doʻstingning ham doʻsti bor — Maqol

Otabek nima deb aytishga soʻz topolmay qoldi. Chunki yurak sirini ifoda qilarlik jumla topish mumkin emas edi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ahmad yuragida yashirib yurgan sir tunu kun, bir daqiqa ham unga tinchlik bermasdi — F. Musajonov, Himmat

2. Hali ochilmagan, anikdanmagan, ilm-fan hali oʻrganib yetmagan, inson uchun hali nomaʼlum narsa

Koinot sirlari

Oyga uchirilgan ikkinchi raketa kosmos sirlarini bilishga doyr qimmatli maʼlumotlar berdi — "Fan va turmush"

Olimlarning ushbu holdan Chimirildi qoshlari. Bu qanaqa sir boʻldi, deb Tomom qotdi boshlari — A. Oripov, Yillar armoni

Odamzod doimo dunyo sirlarini bilishga harakat qilib kelgan — "Fan va turmush"

3. Biror soha yoki faoliyat turining oʻzigagina xos boʻlgan xususiyat; malaka

-Boʻtam, siz koshinpazlik hunaridagi hamma sirlarni diqqat bilan oʻrganganmidingiz?[deb soʻradi Meʼmor] — Mirmuhsin, Meʼmor

Badiiy ijod sirlariga, ijod psixologiyasiga qiziqish ommaviy maʼnaviy ehtiyojga aylanib qolgan ekan, uni oʻrganish foydali — U. Normatov, Talant tarbiyasi

Полная статья →
sirmoq

fl. 1. Ustini mato bilan tarang qilib qoplamoq.

Divanni qizil duxoba bilan sirmoq.

2. Gavdaga yopishib tarang turmoq (kiyim haqida).

[Aʼzam] Bir kelsa, Tamannoning oʻzi yolgʻiz. Xuddi bir mahal koʻrganiday, badanga sirib tikilgan shim va koftada. Shuhrat, — Jannat qidirganlar

3. Mahkam qilib bogʻlamoq.

Usta., chorsi-sini beliga sirib bogʻlab, minbarga chiqdi. — S. Ahmad, Hodivoy

4. Arqonni kalta qilib bogʻlamoq, qantarib qoʻymoq.

Otni ustunga sirib bogʻlamoq.

Полная статья →
sira

ot 1. Aslo, asti, mutlaqo, hech.

Buning sira iloji yoʻq.

Ahmad bu gapni sira kutmagan edi, tok urgandek eti jimirlashib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

Avji qish vaqti boʻlsa ham, yerda sira qor yoʻq. — S. Zunnunova, Yangi direktor

U oʻtirganlardan sira man tortmasdan sheʼrini baland ovoz bilan yoddan oʻqidi. — K. Yashin, Hamza

2. (Hech qachon, hech vaqt.

Endi bu yerga sira kelmayman.

Bari bir, men Gulnor opani unutmayman sira, uni koʻrgani tez-tez kelib turaman. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kanal ochilgan kun esingizda bormi? Kanaldan oqqan chiroqlar koʻz oldimdan sira ketmaydi. Bu oʻyin emas, xalqning orzusi edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Biror marta, hech.

— Shahodat muftingizning aftiga sira qaraysizmi. Shoiringizning pichinglarini payqaysizmi? — dedi Anvar Sultonaliga. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Siz otamisiz, nimasiz axir, oʻgʻlingizni tiyib olish sira esingizga keladimi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

  • Sirasini aytganda Toʻgʻrisini aytganda, gapning toʻgʻrisi. Sirasini aytganda, poytaxtlik konstruktorlar bizga yordamga kelishadi, deb oʻylamagan edik. — Gazetadan
Полная статья →
sirk

ot 1. Sanʼatning akrobatika, gimnastika, masxarabozlik, illyuzionizm, dorbozlik, jonglyorlik, hayvonlar oʻrgatish, oʻynatish va shu kabilar janrlar (tomoshalarni) oʻz ichiga olgan turi.

[Iskandar[ Olti-yetti yoshlarda otasidan yetim qolib, koʻchmanchi sirk artistlari bilan koʻp shaharlarni kezgan. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi

2. Sanʼatning shu turini tomoshabinlarga koʻrsatish bilan shugʻullanadigan muassasa va uning binosi.

Toshkent sirki.

Ular sirk oldidan oʻtib, allaqanday ariqchalardan hatlashdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Полная статья →
sirt

ot 1. Narsalarning tashqi tomoni, tashqi yuzi.

Yer sirti. Oy sirti. Sirti koʻk idish. Mol olasi sirtida, odam olasi ichida. — Maqol

Bu choynakning sirti ajoyib naqshlar bilan bezatilgan ekan. — Oltin olma

Kun tigʻ tortib, daryoning u tomonidagi adirlarning sirti toʻq yashil, jilgʻalari qora tusga kirdi. A. — Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Narsa yoki kimsaning tashqi qiyofasi, koʻrinishi; zohiriy tomoni.

Sirti yaltiroq, ichi qaltiroq. — Maqol

Siringni sirtingga chiqarma. — Maqol

Demak, u sirtdan husnga qanchalik boy boʻlsa, maʼnaviy jihatdan ham shuncha boy ekan-ku! — K. Yashin, Hamza

Bular sirtdan magʻrurdek koʻrinadilar. Biroq bu magʻrurlikka kirmaydi, buni kibr deyiladi. — Shukrullo, Saylanma

3. Tashqari, chet.

Dushmanning sirtida emas, ichida boʻl. — Maqol

Sinalmagan otning sirtidan oʻtma. — Maqol

Zumrad hanuz sirtda iymanib turardi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Men qoʻl qoʻyib, muhr bosar edim-u, lekin sirtdan turib sizlarga yordam berganim maqbul. — J. Sharipov, Xorazm

Yoʻq, shoir hissini boʻlmaydi aldab, Sirtdan baho berib boʻlmas kishiga. — Shukrullo, Saylanma

4. Geometrik shaklning tashqi yuzi, umumiy qismi.

Shar sirti. Silindrning yon sirti. Botiq sirt. Uyurma sirt.

Fanda sirtning xususiyatlarini oʻrganuvchi butun boshli yoʻnalishlar mavjud. — Fan va turmush

5. Tizma togʻ choʻqqilari.

Agar mana shu Muzloq togʻning choʻkkalagan nor tuyaning oʻrkachiga oʻxshagan sirtiga chiqilsa, kishining koʻzi oldida bir-biriga zid ikki dunyo ochiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Полная статья →

Показать все · 184 →

В определениях

124

Показать все · 124 →

Сказки

181
Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aql bilan baxt
Устное народное творчество

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Aql bilan davlat
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli qiz
Устное народное творчество

Bir podsho tashna boʻlib, bir qizning uyidan suv soʻraydi va uning aqliga qoyil qolib, uylanmoqchi boʻladi. Qiz esa podshoga bajarilishi qiyin boʻlgan bir shart

Показать все · 181 →

Диалектные материалы

217
Jangli bodrak
Xorazm viloyati · Varrak

Ikki shoxiga qayrilgan qamish yopishtirilgan, uchirilganda shamol ta’sirida jaranglaydigan varrak

adrasman
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · isiriq

isiriq

Показать все · 217 →