Qidiruv

Qoʻy, echki yoki tuya qumalogʻidan iborat goʻng qatlami

Bir joyda xazina koʻrganman.. Uch-toʻrt yillik qoʻy qiyi bosilib yotibdi — Samar Nurov, Narvon

fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.

Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.

Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.

2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).

Qoʻlimni sim qiyib yubordi.

Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. shv. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.

Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish

4. s. t. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.

Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.

Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan

5. koʻchma s.t. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.

[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk

Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat

6. koʻchma kam qoʻll. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.

Birovning rizqini qiymoq.

Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob

sft. 1. Bir tomoni baland, bir tomoni past yer, qiyalik; togʻ yoki tepalik yon-bagʻri.

Karvonni horitar yoʻlning qiyasi. — Alpomish

Qiygʻir degan qush oʻltirar qiyada. Bunday suluv yoʻqdir ushbu dunyoda. — Yodgor

2. Qiygʻoch ochilgan narsalarning oraligʻi, tirqishi.

Chodir pardasi qiyasidan amirning koʻzi birinchi marta qoʻlida burgut qoʻndirgan Haydarmerganga tushdi. — M. Joʻraboyev, M

3. sft. ayn. Qiyalama.

Qiya yer. Qiya yoʻl

Aksari qiya joylardan dovon oshib boriladigan Qaynar yoʻli hozir ot-arava uchun yopiq. — S. Anorboyev, Oqsoy

U qiya arqon ustiga oyoq qoʻyib, yuqoriga koʻtarila boshladi. — Mirmuhsin, Dorbozlar

4. sft. Qiygʻoch ochilgan, sal ochilgan, sal ochiq.

Sandiq qopqogʻini qiya qilib koʻtarmoq.

Xotin toʻxtadi va yigitga qarab, betidagi chashmbandini qiya ochdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiz qiya qolgan eshikni sekin zichladi-da, oʻylanib, yigitning ketidan qarab qoldi. — A. Qahhor, Sarob

5. sft. Burchakma-burchak yoki qiyalab yoʻnalgan; ogʻma, yotiq.

Qiyaxat. Qiya yomgʻir. Ariza tepasiga qiya qilib yozilgan xat. Roʻmolni qiya oʻramoq.

Qiya tushayotgan quyosh nuridan uning tekis taralgan sochi ham tovlanib turardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

6. Orqasini oʻgirgan, yonga qaragan, burilgan, oʻgirilgan holat(da).

Qiya oʻtirgan Hayotning boʻliq koʻkragi nafasiga hamohang boʻlib, goh koʻtarilar, goh tushar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Erta-indinoq Xoltojixon traktorga qiya minib, Hayotxonga balanddan qaraydi. — R. Rahmonov, Baxt bilan uchrashuv

1. ayn. Qiya.

qorongʻi tushishiga yaqinlashganlikdan, qiyo yopilib turgan darbozani kimdir ichkaridan zichlab yopdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. ayn. Qiyalik, qiya.

Togʻ oralab yurar emish, Oʻtib qir-u qiyodan. — T. Toʻla

Qiyo tepasida bir yigit turar — Keng vodiy ustida oʻychan boqishi. — Mirtemir

sft. 1. zid. Qiyinchilik bilan amalga oshadigan, koʻp kuch, mehnat va shu kabilar talab qiladigan; sermashaqqat, mashaqqatli; oson.

Qiyin ish. Qiyin masala. Qiyin vazifa.

Sanat turlarining ichida eng qiyini — rassomchilik. — F. Musajonov, Himmat

Mulla Fazliddin yosh podshohning amri bilan Buratogʻning chiqish qiyin boʻlgan xush-manzara bir qoyatoshi ustiga kichkina hujra qurgan. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Ogʻirchilik, qiyinchilik bilan bogʻliq boʻlgan; ogʻir, mushkul.

Qiyin sharoit. Qiyin ahvol.

Qarab oʻtirsak —uyat boʻladi, xalq qiyin kunimda asqatmadi, deydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Musofirchilik qiyin, bola-chaqani sogʻinadi kishi. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Bola faqirga qiyin boʻldi, — dedi Jonuzoq oqsoqol Oysuluv suzib kelgan ovqatni yeyayotib. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. kesim vzf. Mahol, amrimahol.

Qorongʻida kim ekanini bilish qiyin. Kasalning kelishi oson, ketishi qiyin. — Maqol

U

zamonda, oʻgʻlim, bizga oʻxshagan odamlarning toʻrt tanga orttirishi qiyin edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Buning ustiga, suyagi mehnatda qotgan ayolning nozik qomat, xipcha bel boʻlishi qiyin albatta. — M. Xayrullayev, Tilla marjon

Duduq odamning gapirishi qiyin, ammo uning gapini tushunish undan ham qiyin. — F. Musajonov, Himmat

4. kam qoʻll. ayn. Qiyinchilik.

Qizniki qiyin bilan bitar, Oʻgʻilniki oʻyin bilan bitar. — Maqol

ot 1. Mato, qogʻoz va shu kabilardan odatda uchburchak shaklda qiyib olingan parcha yoki ortib qolgan qiyindi, qiyqim.

Qogʻoz qiyiqlari.

Deraza oynalariga turli shaklda qiyiq qogʻozlar yopishtirilgan. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Bir tomoni baland, bir tomoni past; qiya, qiygʻoch, qiyshiq.

Yigʻilgan pullarni yaktagining qiyiq choʻntagiga solib, xayrlashib joʻnadi. — H. Nuʼmon va A. Shorahmedov, Ota

[Kumush] Ayvon ustuniga suyangach, qora qiyiq qoshlarini chimirib, koʻcha yoʻlak tomonga qaradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Qisiq yoki suzuk; qisilgan yoki suzilgan, qiygʻoch (koʻz haqida).

Chorbogʻning qoq oʻrtasiga qurilgan baland shiypon zinalaridan oʻrta yoshli, miqtidan kelgan, qiyiq koʻzli bir kishi tushib kelayotgan edi. — M. Osim, Oʻtror

4. koʻchma Gapga koʻnmaydigan, tutgan yerini kesadigan; oʻjar, qaysar.

Qiyiq bola.

Mulla Ikrom qiyiq odam boʻlganidanmi yoki kasbi shuni lozim koʻrganidanmi, murosaga unamadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qiyigʻimni bogʻlamadi — qiyiq ekan, Boqsam — koʻzi shoʻx-u qoshi quyuq ekan. — T. Toʻla.

5. koʻchma Kamchilik, nuqson, xato.

Agapovning seni mensimay piching qilib, gapingdan qiyiq topib oʻtirishi bejiz boʻlmasa kerak. — I. Rahim, Ixlos

Uning har bir ishidan qiyiq topishga urinar edi. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla