qiymoq
қиймоқqiymoq
fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.
Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.
Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.
2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).
Qoʻlimni sim qiyib yubordi.
Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
3. shv. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.
Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish
4. s. t. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.
Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.
Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan
5. koʻchma s.t. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.
[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk
Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat
6. koʻchma kam qoʻll. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.
Birovning rizqini qiymoq.
Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob
- Koʻzi qiymaydi 1. (t.k., j.k. bilan) Sizni koʻzim qiymaydi, sizdan uzoqlashgim kelmaydi, Gulnor! — Oybek, Tanlangan asarlarYakkaxoʻjaliklarning koʻpi bisotida bor jonivorlardan koʻzi qiyganini soʻyib, koʻzi qiymaganini shaharga hayday boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBechora Nodira ogʻir holda Anvarni kishiga shogird berib, oʻqishini zoye qilishga koʻzi qiymadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
- Soʻzini qiymoq Soʻzini yerda qoldirmoq, qaytarmoq. Menga ish buyuring. Kamol akaning soʻzini qiymay, bir soatga vaqt topib keldim. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi
- Qiymadi Ragʻbati boʻlmadi, ayadi. Shirvonning barcha kattalari, podshoga yaqinlari — barisi Ravshanbekni dorga osmoqqa qiymadilar. — RavshanKetar edim sen bilan Aylanayin, yor-yor. Uyda qolgan onamni Qiyolmadim, yor-yor. — Qoʻshiqlar