Проект Hayot Foundation
О проекте
Ру
Ру

Поиск

По запросу «.TO» — результатов: 10529

Фильтр
Тип словаря
Толковый Переводной Терминологический Фразеологический
С языка
Узбекский Русский Английский Каракалпакский Французский Арабский Латинский Турецкий
На язык
Узбекский Русский Английский Каракалпакский Немецкий Французский Арабский Латинский Казахский Туркменский Турецкий Персидский

Словарные статьи

2160
to

Gapdagi oʻrin, payt va shu kabilar maʼnoni taʼkidlaydi, taʼkidlash, kuchaytirish uchun xizmat qiladi.

Tong otgandan to kun botguncha ishladim. Toshkentdan to Qarshigacha uxlamadim. Yetti yoshdan to yetmish yoshgacha.

Koʻzoynakni taqib, ertalabdan to shomgacha, baʼzi vaqt kechalari ham oʻqidi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Pastdan to choʻqqilarigacha mitti-mitti chuqurchalar, tokchalar qoplanib yotibdi. — Sh. Xolmirzayev, Qil koʻprik

Rahim Saidov to bir qarorga kelguncha, Said aka masalani hal qildi. — U. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

Har kun tong qorongʻisida ishga tushib, to peshin namoziga qadar hech qayoqqa qoʻzgʻalmaydigan bachkanadoʻz bu kun qiyom boʻlmasdanoq doʻkonxonadan chiqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
tomoq

ot 1. Boʻyinning engak osti (tumshuq osti) qismi.

Kanizak koʻk roʻmolini tomogʻining tagidan bogʻlab olgan yerga qarab jadallab kelar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Birorta odam zigʻircha kamchiligimiz haqida ogʻiz ochsa, tomogʻidan gʻippa boʻgʻamiz. — F. Musajonov, Himmat

2. anat. Qiziloʻngach bilan kekirdak boshlanadigan yer; boʻgʻiz.

Tomoq ogʻrigʻi. Tomogʻim ogʻriyapti.

Qizda uyqu yoʻq. Uning badani qizgʻin, tomogʻi qaqragan, yuragi shiddatli uradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Abdurahmonboy] Tomogʻiga sovuq havo tiqilganday, bir entikdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Har yutumi tomoqni qirib oʻtadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Taom, ovqat, ovqatlanish.

Tamli tomoq. Tomoq yemoq. Tomoq qilmoq. Qarini tomoq asraydi. — Maqol

Uydagilarning soʻzlarinigina emas, hatto tomoq chaynashlarini ham eshitsa boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tomoqdan keyin Otabek ham bir oz uxlab olish uchun yotdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

  • Tomoq qirmoq 1. Tomoqqa urilib (kirib) oʻtadigan havo bilan ovoz chiqarmoq (tomoqni tozalash yoki boshqa maqsadda, shunchaki). U tomogʻini ora-sira qirib, entikib turib gapirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaDarvoza ochayotgan kishi qattiq yoʻtalib, ustma-ust tupurdi va tomoq kirib, Kir!, dedi boʻgʻilib. — N. Aminov, SuvarakTomoq kirsam, bas, shu tob, Keltirib besh six kabob, Koʻlimga tutib sharob, Ichavering, xoʻp, derdi. — Gʻ. Mahmudov, Vaqtim ziqkeksa bir ulamo tomoq kirib, oʻzidan xabar bermagani-da, kim biladi, u sukunat yana qincha davom etar ekan? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Tomoqni hoʻllamoq Ichimlikdan (asosan, spirtli ichimlikdan) bir oz olmoq, ichmoq. Yoshlikning oxiri, qarilikning boshi, deganday, ozroq tomoqni hoʻllab olsak boʻlardi. — Mushtum
  • Tomogʻi taqillamoq 1. Yeyish yoki ichishga juda talabgor boʻlmoq. Tomogʻi takillab turgan Ahmad bir otishda qadahni boʻshatdi. — F. Musajonov, HimmatHaligi Mamasaid deganimizning qizi ham boʻyiga yetib, koʻzga koʻrinib qoldi. Birorta hamyoni kattaroqqa pullasam, deb tomogʻi taqillab yuribdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Tomogʻi qichimoq Biror narsa undirishni istamoq, tama qilmoq. U tomogʻi qichigan kuni biror kishining simini shartta uzib, uyiga kirib ketadi. — Mushtum
  • Tomogʻidan oʻtmaslik 1. Taom yoki suyuqlikni yuta olmaslik (asosan, kasallik tufayli). Tomogʻidan [buvamning] hech narsa oʻtmaydi, suv ichsa ham, gʻargʻara qilib tashlayveradi. — GazetadanQudrat tomogʻidan ovqat oʻtmay, ikki qoʻli chekkasida, xayol surib ketdi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
  • Tomogʻini yogʻlamoq (yoki moylamoq) Pora bermoq, pora oʻrnidagi narsa bilan siylamoq. Ular boyning qoʻzi va qazilari bilan tomogʻi moylanib, ishni yopib yuborgan edilar. — S. Ayniy, QullarMudirga choʻtal toʻlagan yuqoridagi kishilar boshlikning tomogʻini moyladik, endi ovozi chiqmaydi, deb bir porsiyali ovqatni uch porsiya qilib, xoʻrandalarni choʻmichdan qoqa boshladilar. — Mushtum
  • Tekin tomoq 1. Oʻzganing mehnati bilan yuzaga kelgan ovqat. Tekin tomoq ichagingni teshadi. — MaqolTekin tomoq tanni toza qiladi. — MaqolAllonxoʻja qoʻrasidagi qora oʻtovlarni oralab, otboqar-u foytunchilarni, tekin tomoq yalqovlar, deb soʻkib juvozga quvdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
  • Harom tomoq Halol mehnat bilan emas, harom yoʻllar bilan kun kechiradigan. Harom tomoq odam oʻgʻridan yomon. Uygʻun, — Hayot chaqiradi
Полная статья →
tob

ot 1. Kishi organizmining holati; sogʻliq.

Tobim yaxshi. Tobi durust emas.

— Ota, tobingiz joyidami? — deb soʻradi yigit tashvishlanib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Meʼyoriga yetish, yetilish (yetilganlik) darajasi, holati.

— Yerning tobi bundan or-tiq boʻlmaydi, — dedi u sinovchan nazar bilan yonidagilarga qarab. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Hosil moʻl, tobida silos qilmasak, shirasi kamayib, burdi ketadi. — F. Nurullayev, Boʻz yigit

Sayislar biladi otning tobini. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli

3. koʻchma Xohish-istak, mayl, ragʻbat.

Ishga tobing bormi, jiyan? — Oybek, Tanlangan asarlar

Na oʻqishga, na yumushga tobi yoʻq, taʼbi nozik — Guldasta

4. Chidam, toqat.

Tob bermoq.

Otangga berma azob, Azobga qolmagan tob. — H. Olimjon

5. Taft, dam.

Qoramtir, qoʻngʻir, pushti bulut karvonlari goʻyo qizil shuʼla tobidan sharqqa shoshilib qochar edi. — P. Tursun, Oʻqi-tuvchi

6. shv. Xuddi, naq.

Sen opang Jumagulning tob oʻzisan, lekin bir ozgina farqing bor, xolos. — J. Sharipov, Xorazm

  • Tobi aynimoq (yoki qochmoq) Shu kunda sal tobim aynib yuribdi. Oʻlib-netib qolsam — S. Ahmad, UfqJinday tobim kelishmay qoldi — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovatOʻriklar danak qotirganda tobim qochib qoldi. — M. Mansurov, YombiBuning oldidan ketolmay qoldim, ota, tobi yoʻq. — A. Muxtor, Chinor
  • Tobiga yetmoq (yoki kelmoq) Foydalanish, ishlatish uchun tayyor holga yetmoq (kelmoq); yetilmoq. Kechagina paxtalari bodroqday ochilib yotgan dalalar shudgordan keyin qor ostida boʻrsillab yotibdi, tobiga yetayapti. — GazetadanSoʻfining tanlariga birdan oʻt tutashganday boʻldi. Butun vujudi qizigan tanurday [tandirday] tobiga kelgan edi. — Choʻlpon, Kecha va kunduzBaliq shoʻrva keldi tobiga chogʻi, Dasturxonga choʻkdi ovchilar shu choq. — M. Ikrom, Baliqovida
  • Tob bermoq Turish bermoq; chidamoq. Nizomiddinov uning oʻtli qarashiga tob berolmay, asta-asta yurib, darvozadan chiqdi. — S. Ahmad, HukmLaʼnatining xotin olishga ixlosi baland-u, katta chiqimga tobi yoʻq. — P. Tursun, Oʻqi-tuvchi
  • Tob bermoq Taftiga (damiga) tutmoq; toblamoq (toblanmoq). Mana, koʻz oʻngimizda quyoshning hayotbaxsh taftiga tob berib, keng pichanzor vodiy yastanib yotibdi. — Gazetadan
  • Tob tashlamoq 1. Aynib, qingʻir-qiy-shiq, egri-bugri boʻlib qolmoq (asosan hoʻl yogʻoch, eshik, rom va shu kabilar haqida). Eshik tob tashlabdi.Dangasa mehnat uchun bermaydi tob, Oftobda hoʻl yogʻoch tashlaydi tob. — HabibiyIkki zinadan koʻtarildi. Tob tashlab, taxtalarining orasi ochilib qolgan yupqa eshikka roʻpara boʻldi. — S. Nurov, NarvonKeldiyorov ularni gap bilan uzib oldi: — Ot-ulov bahona, oʻzlaring tob tashlab qolgansizlar. — MushtumChol hali-beri tob tashlamasdi. Kenjamiz avariyada nobud boʻlgandan soʻng sinib qoldilar. — N. Qobil
  • Tobga olmoq Tobiga keltirish ha-rakatini qilmoq; toblamoq. Shuytib qistab yoʻl tortdi, Tobga olib Gʻirotdi. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli
  • Shu tobda Hozirning oʻzida, shu vaqtda. Lekin shu tobda qizning bagʻrini bir narsa qattiq oʻrtadi va u oʻkirib yigʻlab yubordi. — Yoshlik
Полная статья →
togʻ

ot 1. Yer yuzasining tevarak-atrofdagi tekislik, tepalik yoki boshqa balandlikka nisbatan yakka yoki qator holda baland koʻtarilgan, odatda, turli tosh, qattiq jismlardan iborat qismi.

Togʻ tizmasi. Togʻ jinslari. Togʻning koʻrki — tosh bilan, Odamning koʻrki — bosh bilan. — Maqol

Koʻringan togʻning yirogʻi yoʻq. — Maqol

Lager togʻ tagiga joylashgan. Sharqi-janubiy tomon aylana ketgan togʻ. — Shuhrat, Shinelli yillar

Janubdan, keng va yashil bagʻirli Aravon togʻidan allalovchi salqin, sarin shabada esa boshlaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uzoqdan qorayib koʻrinib turgan togʻ oʻrkachiga toʻlin oy minib oldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Olmosdek serqirra, oftobda choʻqqilari yarqirab turgan baland qorli togʻlar koʻzni oladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Atrofni osmon-oʻpar togʻlar oʻrab olgan — K. Yashin, Hamza

2. Aholi yashaydigan togʻli joy, oʻlka; togʻlik.

Oʻrganishda ham gap koʻp. Otaning oʻzi aytdi-ku, u togʻda tugʻilib, togʻda oʻsgan. Ha, u togʻning oʻz odami. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. koʻchma Narsalarning baland (togʻ kabi) uyumi.

Yotib yeyishga togʻ ham chidamaydi. — Maqol

El xirmonida toʻplanayotgan oq oltin togʻlarining qomati yulduzlar sari boʻy choʻzdi. — Gazetadan

4. koʻchma Ogʻir yuk, mashaqqatli ish, tashvish, gʻov va shu kabilar ramzi sifatida qoʻllanadi.

Gʻam togʻi. Yelkadan togʻ agʻdarilganday boʻldi.

Otabek goʻyo togʻ ostida qolgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shuncha tadbir bilan qochgani holda, diplomini esidan chiqarganidan Aʼzamni vahima togʻi yelkasidan bosdi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Har goʻshadan oqdi tinmay tilsiz faryod, Bosgan edi balo togʻi — zoʻr istibdod. — Gʻayratiy

  • Biri bogʻdan kelsa, biri togʻdan keladi Bir-biriga aloqasi boʻlmaydigan, aloqasi yoʻq gap, fikr-mulohazani qayd etadi. Shokir ota oʻtirgan joyida hassasini yerga doʻq etib urdi, temirchining soʻzidan noroziligini bildirib dedi: — Men bogʻdan gapirsam, sen togʻdan kelasan. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Ishongan (yoki suyangan) togʻi Madad, koʻmak beruvchi, shu jihatdan eng asosiy homiy boʻluvchi kimsa yoki narsa. Oyjamol oʻzining suyangan togʻi deb bilgan Polvonning kelishini nihoyatda orziqib kutardi. — J. Sharipov, XorazmBugun hech ikkilanmay terim mashinalari va uning mexanizatorlarini paxta-korlarning qatordagi nori, suyangan togʻi, desa boʻladi. — Gazetadan
  • Koʻnglini (yoki koʻksini, dilini) togʻ qilmoq Ruhan juda shod (xursand) qilmoq. Ayniqsa, mana bu yoshlar koʻnglimni togʻ qilib yubordi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldiKoʻksim togʻ etgan — Vatan sevgisi. — Yo, Mirzo
  • Togʻni ursa tolqon qiladigan Nihoyatda bahodir va shijoatli. Bu yoqdagi qazuvchilar ham Gʻulomjon, Barot polvon, Zamon singari togʻni ursa tolqon qiladigan azamatlar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Togʻ-tosh (togʻ-u tosh) Togʻ va tosh qoplagan yer, joy. Bu suv togʻ-u toshni toʻldirib yurgan qushlar, kavak-kandiklarda istiqomat qiladigan jonivorlardan ortmas. — I. Rahim, Chin muhabbatBesh kun choʻlda, besh kun koʻlda, togʻda-toshda — qayerda molga oʻt bor desa, borib qoʻngan odammiz-da. — Yodgor
Полная статья →

Показать все · 2160 →

В определениях

8369

Показать все · 8369 →