Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qay» — результатов: 1304

Фильтр

Словарные статьи

446
qay

QAY ' qaysi'. Oʻt oʻrdim, mashoh terdim. Q a y ish duch kelsa, hildim (Quddus Muhammadiy). Qadimgi turkiy tilda ham pgunday maʼnoni bildirgan bu olmosh asli qayu tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 237; DS, 408); eski oʻzbek tilida bu soʻz oxiridagi u unlisi talaffuz qilinmay qoʻygan (КРС, 318), hozirgi oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: qayu > qay > qäy

soʻr. olm. Qaysi?; qanday? n -tuman, zalolat. E. Shukur, Hamal ayvoni

Hay vaqtda oʻqiysiz? Qay mahalda keldingiz? Qay darajada? Qay ahvolda?

Bir oshno iz-laydir devona dilim, Qay taraf qarasam

Buvim soʻzlar xoʻrsinib, Utmishidan oʻksinib: -Oʻt oʻrdim, mashoq terdim, Qay ish duch kel-saqildim — Q. Muhammadiy

Tongla mahsharda qay yuz bilan senga boqaman? — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
qaymoq

fl. 1. Bir necha vaqt turgan, saqlangan sut betida paydo boʻladigan yoki sutdan separator yordamida yoki boshqa yoʻl bilan ajratib olingan quyuq, yogʻli mahsulot.

Quyuq qaymoq. Yaxshi sutning qaymogʻi sermoy boʻladi.

Sutdan qaymoq, qatiq, sariyogʻ tayyorlanadi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

2. Kishi yoki narsalarning eng yaxshi qismi, sarasi, asillari.

Yigitlarning qaymogʻi frontda Lekin ish sustlashgani yoʻq. — S. Zunnunova, Olov

— Juda soz, —

qichqirdi Oʻsarjon. — Soʻzning qaymogʻi — tanqid! — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

3. Biror ish, narsa va shu kabilarning natijasi, hosili, xullasi.

Yerning qaymogʻi — mehnat qilganniki. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

4. Suv betiga yalpoq tosh yoki boshqa narsani otganda, uning bir necha bor suv betiga tegishi, shu tegishdan hosil boʻladigan holat.

Nodir bilan Muzaffar pastroqda kim koʻp qaymoq qilish oʻynashardi. Nodir yassiroq tosh olib, suv oqimiga qarata otar, tosh esa suv yuzida sakray-sakray, besh-olti qaymoq hosil qilardi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

  • Qaymoq bogʻlamoq 1. Betida qaymoq qatlami hosil boʻlmoq; Suv qaymoq bogʻlabdi (yaʼni yupqa muz bilan qoplanibdi). Murabbo qotib, qaymoq bogʻlabdi.
  • Qaymoq choy Qaymoq solingan choy, qaymoqli choy. Shodimat asalga aralashtirgan sariyoqqa nonni botirib, qaymoq choy bilan rosa tushirdi. — A. Muhiddin, Oshnalar
  • Qaymoqdek yoqdi Juda maʼqul tushdi, juda yoqdi. Uning bu soʻzlari menga qaymoqdek yoqdi.
  • Qaymogʻini olmoq 1. Sutning qaymogʻini ajratmoq; Bir yillik mehnatimizning qaymogʻini oladigan vaqt keldi.
Полная статья →
qayd

ot 1. Taʼkidlash; taʼkid.

Ikkinchi daftarni qoʻlga olaman. Bu esa teatr tarixining qimmatli xazinasi — unutilmas sanalar, noyob fikrlar, qaydlar, takliflar jamlamasi. — A. Yunusov, Chinor va nihol

2. Yozish, yozib qoʻyish, roʻyxatdan oʻtkazish; roʻyxat.

Qayd daftari.

  • Qayd qilmoq (yoki etmoq) Taʼkid bilan aytmoq, tilga olmoq. Siz meni jahongashta, deb toʻgʻri qayd qildingiz. — A. Hakimov, Ilon izidantarbiyaviy ishlar durust yoʻlga qoʻyilmaganligidan ayanchli ahvollar sodir boʻlayotganligi qayd qilib oʻtildi. — N. Safarov, Olovli izlarAkademik Otaboyev bu yosh olim ham tirishib ishlayotganini qayd etgan edi. — Mirmuhsin, Umid
  • Qayd qilmoq (yoki etmoq) Yozib qoʻymoq, aks ettirmoq (maʼlumot sifatida). Zarrabinda har xil hasharot, qurt-qumursqa, ildizlarni sinchiklab koʻradi, yangi tutilgan kundaligiga qayd qiladi. — S. Nurov, Narvon— Kimning nima dardi borligi daftarimda qayd etilgan, — dedi vrach. — Yo. Xayitov, M. Rahmon, Hayot-mamot
Полная статья →

Показать все · 446 →

В определениях

82

Показать все · 82 →

Сказки

324
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Показать все · 324 →

Диалектные материалы

451
DUKART, dökart, dökat
Fargʻona viloyati · dukart

chilangarlikda - qaychining, ko'pincha soch olinadigan kichkina turi. Buni yana yupqaroq gazlama va qog'oz kesish uchun ham ishlatiladi

DULAVA, dölosha
Fargʻona viloyati · dulava

miskarlikda mislagan ( || mistovoq) ning bir turi. Lavxuriga o'xshaydi, ammo dulavaning labi tikkasiga qayrilib, so'ng yon tomonga bukilgan bo'ladi

Doʻnmek
Buxoro viloyati · qaytmoq

burilish, orqaga qaytish

Jangli bodrak
Xorazm viloyati · Varrak

Ikki shoxiga qayrilgan qamish yopishtirilgan, uchirilganda shamol ta’sirida jaranglaydigan varrak

Toqqay
Toshkent viloyati · to'qay

Показать все · 451 →

Страницы

1