Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ёрир» бўйича 29 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

29 та · 1-саҳифа / 2
ёримоқ
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

фл. 1. Ёруғ, равшан бўлмоқ; чароғон бўлмоқ.

Шам нуридан хона ичи ёриди.

Ўрданинг чароғчиси дарбоза яқинидаги машъала ёғочига ўт бериб, бутун ўрда ичи ёриб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ёришмоқ (тонг ҳақида.

Субҳ азони айтилиб, секин-секин тонг ёриб борди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

  • Ичига чироқ ёқса, ёри(ш)майди Дард-дунёси қоронғи, ўта хафа. — Шу чоғда ичимга чироқ ёқсалар ҳам, ёримайди-да! — деди ва кўзига жиқ ёш олди [Офтоб ойим]. — А. Қодирий, Ўтган кунларИқболхон, икки ҳафта бўлибдики, ичига чироқ ёқса, ёришмайди. Ў. — Усмонов, Сирли соҳил
  • Кўзи ёриди 1. Таниди, билди, англади. Кўзимиз ёриди: кўрдик оламни, Шунчалар жамоли бор экан ернинг. — Ғ. Ғулом;Аёл тун бўйи азоб чекиб, тонготарга яқин кўзи ёриди — П. Турсун, ЎқитувчиАксига олиб, кампири кўзи ёриган келининикига кетган. — С. Аҳмад, Лаъли Бадахшон
Тўлиқ мақола →
ёриқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Ёрилган, дарз кетган.

Ёриқ қовун.

2. Дарз кетган, ёрилган жой; тирқиш, оралиқ.

Девор ёриғи.

Қозонга ёпилган тувоқнинг ёриқларидан буғ кўтарилади. — С. Анорбоев, Оқсой

Ернинг ёриқларидан вашиллаб газ чиқиб, ёниб ётибди. — П. Қодиров, Эрк

Тўлиқ мақола →
ёрилмоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. Ёрмоқ 1, 2 феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари.

Тўнкаларни кавлаб, бир чеккадан ёрилса, талай ўтин беради [деди Мирзакаримбой]. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Портламоқ.

Бомба ёрилди.

Довонда пулемётлар тариллади, снарядлар ёрилди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Яқин жойда мина ёрилиб, Аҳмедовнинг елкаси яраланди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

3. Бир неча қисмларга бўлинмоқ; тилинмоқ; синмоқ, шикастланмоқ.

Шиша ёрилди. Бош ёрилди.

Ишдан, совуқдан ёрилган қўллари қамчини базўр тутар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Умар билаги синиб, боши ёрилиб, тупроқда беҳуш ётарди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

4. Дардини айтмоқ, ҳасрат қилмоқ, очилмоқ.

Ҳаёт булоқ бошидаги рози дилдан кейин онасига ёрилган, йиғлаб туриб, истакларини айтган эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Мен унинг ёрилгиси келиб, тўлиб турганини сездим-да, ёнига чўккаладим. — О. Ёқубов, Излайман

  • Ер ёрилмади-ю, ерга кирмади Қаттиқ хижолат бўлди. Хадича буви ёнидаги хотинлар олдида ёмон ўсал бўлди, ер ёрилмади-ю, ерга кириб кетмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаЎтирганлар хохолашиб кулиб юборди. Назарбой ер ёрилмади, ерга кирмади. — Ойсулув
  • Тарс ёрилмоқ 1. Қаттиқ сиқилмоқ. Ёʻқ-ёʻқ, бобожон, ишсиз қолсам, ичим тарс ёрилгудай бўлаверади. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли— Шунга ҳам дилсиёҳликми, — деди директор, — менинг ўрнимда бўлсангиз, тарс ёрилиб кетаркансиз-да. — МуштумБошим тарс ёрилиб кетай деяпти [деди Саломов]. — Шарқ юлдузи
Тўлиқ мақола →
ёритмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Ёримоқ феълининг орттирма нисбати.

Баланд осилган қирқинчи чироқнинг ёруғи чоғроқ уйнинг бурчакларигача ёритган. — П. Турсун, Ўқитувчи

Биринчи бомба колхоз отхонасига тушиб, аланга бутун қишлоқни ёритди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Ёзиб баён қилмоқ, тасвирламоқ, моҳиятини очиб бермоқ.

Қишлоқ ҳаётини ёритмоқ.

Ғулом Ёқубовнинг қаҳрамонлик тафсилоти шу кунгача етарли даражада ёри-тилгани ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

Бобур хорижий эллар сафарига чиққанда, замин ва маъдан ҳақидаги маълумотларини, қисқа бўлса-да, ёритишга уринди. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
ёʻриқнома
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Қонун ёки бошқа меъёрий ҳужжатларни тушунтириш мақсадида чиқариладиган ҳуқуқий ҳужжат.

Лавозим (мансаб) ёʻриқномаси.

2. Бирор нарсани, унинг амалга ошириш, бажариш тартиби ва усулини белгиловчи қоидалар тўплами, кўрсатмалар.

Қонунни қўллаш ҳақида ёʻриқнома.

Тўлиқ мақола →
ёришмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. 1. Ёруғ бўлмоқ, ёримоқ.

Кун ёришди.

Ҳамма ёқ сутдек ёришди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Тонг аллақачон ёришиб, кўчалар одамга тўлган. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Офтоб яна ёришди. — А. Қаҳҳор, Минг бир жон

2. Хурсандлик, шодлик аломати пайдо бўлмоқ (юзда ва кўзда).

Мурзин худди шу сўроқни кутиб тургандек ёришиб кетди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

— Ҳа-а, Жўрахон! — деди бирдан ёришиб Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. Енгил тортмоқ; тузалмоқ, соғаймоқ.

Қутидор қизнинг пешонасини ушлади: — Эй-ҳа Кумуш, ҳали иссиғинг бор, — деди у. —Ўзингни тежа, қизим, ўрнингни қалин қилиб, бурканиб ёт, терласанг, ёришасан, қизим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

[Жўрабек] Душанба, сешанба кунлари сафро ташлаб, руҳи ёришган кишидек анча енгил тортди. — Мирмуҳсин, Қуламас қоя

  • Кўнгли (ёки дили, чеҳраси) ёришмоқ Кайфияти кўтарилмоқ; хурсанд бўлмоқ. Унинг [Саодатхоннинг] кўнгли ёришиб, қадами дадиллашди. — С. Зуннунова, Янги директорТўра овқатни иштаҳа билан ичар экан, кўнглига келган бир фикрдан дили ёришиб кетди. — Н. Фозилов, ДийдорТалъат Гавҳарни эслади-ю, чеҳраси ёришиб кетди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Тўлиқ мақола →
ёриткич
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Ёруғлик берувчи, ёритувчи (сайёралар, осмон жисмлари ҳақида).

Яна минг йиллардан сўнг ёриткич атрофида сайёравий туманлик ҳосил қилади. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

2. Чироқ.

Метро Стансиянинг шифти улкан космосни эслатади. Ёриткичлар олис-олис юлдузларга ўхшайди. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
Ёриш тўлқини

– гидродинамик авариянинг асосий шикастловчи омили, унинг таъсир этиши кўп жиҳатдан ҳаво зарб тўлқинининг таъсир этишига ўхшаш, аммо бунда ҳаракатланаётган жисм сувдир. Бу ГТИ нинг вайрон бўлиши натижасида ҳосил бўладиган ва ёʻлидаги барча нарсани супуриб ташлаб катта тезликда ҳаракатланадиган баланд ва кучли сув оқимидир.

Тўлиқ мақола →