Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ayn. Xix.
Qidiruv
«xi» boʻyicha 2111 ta natija
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
2111 ta · 1-sahifa / 106
Oʻzbekcha-nemischa lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
wie Xanthippe
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
ot Biror narsaning navi, turi; zot, jins.
Ikki xil fikr. Atlasning yetti xil rang jilosi.
Lekin Karim Toirov degani ham boʻsh kelmaydiganlar xilidan ekan. — S. Ahmad, Yulduz
Ichimliklarning qaysi xilidan soʻrasangiz — tayyor. — S. Zunnunova, Olov
Dildor qoshlarini, yelkalarini uchirib, ming xil muqom bilan qoʻshiq aytardi. S. — Ahmad, Ufq
- Bir xil 1. Bir turli; har jihatdan teng. Kunlar bir xil, kunlar zerikarli. — S. Siyoyev, YorugʻlikTosh koʻzaga tushsayam, koʻza toshga tushsayam, oqibat bir xil — tosh sinmaydi, koʻza sinadi. — S. Siyoyev, YorugʻlikKoʻp lashkar vagʻirlashdi, Togʻlarning qushi uchdi. Qoʻrqoqning hushi uchdi, Bir xili otdan tushdi. — Yusuf va Ahmad
- Bir xil boʻlib ketmoq Toʻlqinlanmoq, hayajonlanmoq; oʻzini noqulay sezmoq. U boʻyinbogʻini bogʻlarkan, xotiniga razm solib, koʻngli bir xil boʻlib ketdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
- Xil tushmoq (yoki kelmoq) Bir-biriga mos kelmoq, mos tushmoq. Koʻp oʻtmay [Nabijon bilan raisning] oralaridan ola mushuk oʻtadigan, gaplari gaplariga xil kelmaydigan boʻlib qoldi. — F. Nasriddinov, Ota oʻgʻli
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
ot Tajang, asabiy; boʻgʻilgan.
Men, darvozani yopib, ichkariga kirdim. Negadir xit edim. — Sh. Xolmirzayev, Ogʻir tosh koʻchsa
- Koʻngli xit Taʼbi xira, koʻngli gʻash. — Koʻnglim xit boʻlib, divanga yonboshladim, — dedi Uchqun. — O. Yoqubov, Bir felyeton qissasi
- Xit boʻlmoq Asabiylashmoq. Rustam bobo halidan buyon suhbatga aralasholmagani uchun, bahona topolmaganidan, xit boʻlib turgandi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar
- Xit qilmoq Yurakni siqmoq, asabiylashtirmoq. Bosim oʻtirib, xatlarga javob yozaverish odamni xit qilib yuboradi. — F. Musajonov, Himmat[Shum bola:] Xoʻjayin, deyman, oʻzingiz ham juda xit qilib yuborar ekansiz-da! — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
und. s. Eshakni tez yurgizishga qistash uchun ishlatiladi.
U [Hasan ovchi] eshakni, xix, deb tezlatdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
ot 1. Derbendoshlarga mansub butalar yoki daraxtchalar turkumi; shu turkumga oid qizgʻish gulli oʻsimlik.
Ariq boʻyidagi kichikroq supa atrofida rayhon, namozshom, xina gullari barq urib yotardi. — S. Zunnunova, Olov
2. Shu oʻsimlikdan olinadigan, qoʻl, tirnoq, sochni boʻyash uchun ishlatiladigan qizgʻish-sariq rangli boʻyoq.
Ingichka bellaring tasma, Qoʻlda xina, qoshda oʻsma. — Erali va Sherali
- Hayitdan keyin xinani ketingga (yoki orqangga) qoʻy
Qarang: xina
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.
Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik
2. Tiniq, shaffof emas.
Xira suv.
Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.
Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik
4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.
Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.
Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).
Xira ovoz.
— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar
6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.
— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik
Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti
7. koʻchma Noaniq; chigil.
Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik
8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.
Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan
- Koʻz(i) xira tortmoq Koʻrish qobiliyati pasaymoq. Koʻzim xira tortganmi, bilmayman, uni zoʻrgʻa tanidim. — Yoshlik
- Koʻngli (yoki taʼbi) xira Yuragi gʻash, notinch. Biroq Salomat opa choyga uringanda, yana birdan koʻngli xira boʻla boshladi. — A. Muxtor, Hayotga chaqiriqKoʻngli gʻash, taʼbi xira boʻlib yotgan Gulxayri ichkari xonaga oʻtib ketdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
- Xira tortmoq Yorugʻligi, nuri kamaymoq. Oy ham butunlay xira tortib, ufqqa yonboshladi. — A. Muxtor, Kumush tola
- Xira qilib yotmoq Biror joyning koʻrkini buzib, band qilib yotmoq. [Toʻnka] Yotardi xira qilib Hovlimiz bir burchini. — Q. Muhammadiy
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot s. t. Ayiq.
Oʻzi ham xirsdan battar kuchli ekan, to boshini qayirgunimcha, tagʻin ikki tupni ezib yubordi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza
Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam
- Xirsday toʻq 1. Ovqatni koʻp yegan, qorni toʻq;
Khiva.
рел. Хызр (легендарный пророк, по преданию испивший «живой воды» из «источника жизни»)
- Xizrni yoʻqlasam ham boʻlar ekan я мог бы пожелать разыскать Хызра (говорится, когда неожиданно появляется человек, который в данный момент нужен говорящему; соответствует русским выражениям «лёгок на помине», «на ловца и зверь бежит»)
- Xizr umri долгая жизнь
taql. Sekin, bosiq tovush bilan kulishni ifodalaydi.
— Xi-xi-xi. Bu menga sir emasdi, doʻstim, — dedi Urfon, ogʻzining tanobi qochib. — K. Yashin, Hamza
XiazmqozoqchaХиазмturkmanchaHiazinruschaХиазм
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
sft. Xijolat-da qolgan, koʻngli gʻash.
Bir uyatchan yigit betob yotgan qaynotasinikiga uyalib bormay yurar va bundan oʻzi ham xijil edi. — A. Muqimov, Hol soʻrash
- Koʻngli xijil boʻlmoq (yoki tortmoq) Biror narsadan xijolat boʻlmoq, bezovtalanmoq, notinch boʻlmoq. Ular {Ozod bilan Qahhor] tinchib, oʻrinlariga yotishganda, Ozod nimadandir koʻngli xijil boʻlayotganini sezib qoldi. — YoshlikShu onda koʻz oldiga tomogʻini bogʻlagan Yoqut keldi-yu, koʻngli xijil tortdi. — A. Abdullayev, Bizning yoʻlimiz
- Koʻnglini xijil qilmoq Xijolatga solmoq, noqulay ahvolga solmoq, gʻash yoki notinch qilmoq. Kechadan beri koʻnglimni xijil qilayotgan tashvishlarni bir zumda unutgandek boʻldim. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot 1. kk. kt. Odatda inʼom hadya qilinadigan qimmatbaho toʻn.
Duodan keyin hudaychi ikki toʻn keltirib, kimxobni domla Niyozga va qora baxmaldan tikilgan mirzaboshilik xilʼatini Anvarga kiydirdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
2. esk. Umuman, toza kiyim libos.
Ajab xilʼat yarashgan qomati zebolaring bordir. — Muqimiy
Xilʼati raʼno, boʻyi zebo gulistonim meni. — Furqat
фольк. отборный, лучший, праздничный
xilla xiloyim bor, jandakulohim bor, boshimga urdilar pichoq, mening ne gunohim bor? праздничный (в полоску) есть халат на мне, рубище-калпак есть на мне; ножом по темени ударили - какая же вина есть на мне? (Дыня)
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
sft. Navli, turli.
Koʻp xilli.
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
Zid. qarama-qarshi, teskari.
Qoidaga xilof harakat. Intizomga xilof ravishda.
Birovnikini olish shariatga xilof. musulmonlar! — Sharq yulduzi
- Xilofi sharʼiy Shariat, dim koʻrsatmalariga zid, qarshi. Mana shunday xilofi shaʼriy ishlaringizning kasofatidan bunday kunlarga tushdingiz. — S. Ayniy, Qullar
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
ot
Ximik olim.
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot Tibbiyotda bezgakka qarshi preparat sifatida qoʻllanuvchi, xin daraxti poʻstlogʻidan olinadigan alkaloid.