Қидирув

Savaşçıların veya itfaiyecilerin başlarına giydikleri demir başlık.ДУБУЛҒА

1. Ингичка узун баргли, сурх новда отиб ўсадиган дарахт ёки бута, (асосан соя-салқини, пояси, поясидан эса турли нарсалар тайёрлаш учун экилади)

Қора тол. Самбит тол. Бир туп ток эксанг, бир туп тол — Мақол

Терак экмай, толни эк, толнинг сояси яхши — "Қўшиқлар"

Сой бўйидаги аксарият азим туп толларнинг таги чойхона — К. Яшин, Ҳамза

2. Мажнун тол қ. мажнунтол. . о. Сиз (ёки у) айтган толлар кесилиб кетган Замон, у билан боғлиқ ҳолда шарт-шароитлар ўзгариб кетганлигини билдиради, қайд этади. . Тол баргак қ. баргак ИИИ

Ғуломжон.. мажнун толнинг ҳам бир маҳаллар сувга чўзилган, сув етай-етай деб қолган узун, нозик новдсиарини эслади — М. Исмоилий, Фаргона

Сарви хола қизининг ихтиёри ўзидалигини, ҳозирги замонлар бошқалигини, у айтган толлар кесилиб кетганлигини қайта-қайта такрорлаб, жағи оғри- — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема

Кечагина тол баргак ўйнаб, Том бошида эркин юргандинг — Ю. Ҳамдам

фл. шв. Чайқатмоқ; силкимоқ, тебратмоқ.

Сулув оғир тулумни тўлғаб, қовоқ косадан жиндак сув ҳўплади-да яна ишга тушди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Ойхон икки ўрим сочини тўлғаб, ўчоқдан бош кўтармай тўнғиллади. — А. Мухтор, Кумуш тола

Қодир гуваладек муштини ҳавода тўлғади. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча

фл. 1. Тўлғамоқ феълининг ўзлик нисбати.

Илон думи тўлғанишдан тўхтаб, ерга чўзилди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Шербек Нигорага ер остидан қаради. Унинг ёʻғон икки ўрим сочи баланд қуймичида тўлғаниб ётарди. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Тўлқинли ҳаракатга келмоқ, тўлқинланмоқ.

Оҳ тортди қиз, гўёки дарё — Тўлғанди-ю қирғоқдан ошди. — Т. Тўла

Қишлоқнинг чап унгуридан мангу куйини чалганича, тўлғаниб-тўлғаниб Оқдарё оқиб ўтади. — Ёшлик

3. Алам-изтироб, безовталикдан ўзини у ён-бу ёнга ташламоқ, безовталанмоқ.

Унинг [Элгелдининг] азобли тўлғанишига қараб фарёд кўтармаслик учун чексиз бардош, тош юрак керак эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Уч дақиқали курашдан сўнг Мутал бўшашди, илгариги кучанишларидан қолди ва бир-икки дафъа тўлғаниб, жимгина жон берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Шермат ака кечаси билан ухлолмай, тўлғаниб чиқди. — А. Ҳайитметов, Пўлат бармоқлар

фл. Тўлғамоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. айн. Тўлдирмоқ.

фл. Тўлғазмоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Тўлғанмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Тўлғанмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Тўлғазмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Тўлғазмоқ феълининг биргалик нисбати.

от 1. Йигириш, газмол тўқиш ва шу кабилар мақсадлар учун ишлатиладиган жуда ингичка, пухта табиий ёки сунъий материал.

Ипак толаси. Жун толаси. Сунъий тола.

Биз терган пахтанинг ҳар бир толасин Ёвузлар бўйнига айлагил сиртмоқ. — Ғайратий

2. Соч, соқол кабиларнинг ҳар бир мўйи.

Айт, бу сочинг толасиму, Жон ипин бир бандиму? Э. Воҳидов.

Уни қучоқлаб ўпгиси, ҳар бир толаси оғир меҳнат, алам билан суғорилган оппоқ соқолини кўзларига суртгиси келди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. кам қўлл. Кокил, зулф.

4. кўчма Умуман, толага ўхшаш нарса ҳақида.

Ўргимчак тўқир оқ толалар, хонқизи боради меҳмонга. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Полиефир толасидан ишланган сунъий қон томирлар артерия томирлари торайиб қолган беморларга ёрдам беришда қўлланмоқ-да. — Фан ва турмуш

Оғриқ — жағ толаларининг исёни бўлиб, бирор аъзо ёки вужуднинг дод-фарёдидан дарак беради. — Фан ва турмуш

от 1. Турмушдан мамнунлик ҳолати, турмушдан мамнун этувчи тақдир.

Толеингда бор экан яшаш, Гоҳ қон ичдинг, гоҳида шароб. — А. Орипов, Юртим шамоли

Толеингдан ўргилай, қизим, онанг шўрлик қиз бўлиб, келин бўлиб, ҳеч нарса кўрмаган эди, худойи таоло ҳаммасини сенга насиб қилган экан. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Ҳа, толе бўлмаса қийин экан! Мен не-не орзулар билан илм-ҳунар ўрганиб келган эдим! Ватаним бўлмиш Фарғона водийсида мадрасалар қурмоқчи эдим. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. с. т. Омад, бахт.

Хўжайиннинг кармони ўпирилганга ўхшайди, толеи ёʻқ-да. Шу бу йил ютқизишдан боши чиқмай қолди. — Ойбек, Танланган асарлар

Султон бўзчининг ўғли Муҳаммаджоннинг толеи паст кетди. — Н. Сафаров, Султон бўзчининг неваралари

н [К] 1. (кўприкдан, ёʻлдан ва ҳ.к.) фойдаланиш тўлови

2. [усуаллй, синг] қурбонлар сони

тўла, тўлиқрусчапольныйинглизчаfull

Болун болмайïл сен э билги толу (Аёл кишига) асир бўлмагин, эй билими тўла — Не становись пленником женщины, о, польный мудрости — До нот бекоме а каптиве воман, оҳ, тҳе висдом оф тҳе вҳоле

от 1. Талаби бўлган, талабгор.

Сулув қизсан, сенга толиб кўп бўлур. — Равшан

Ишламоққа ҳамма толиб, Бир-бирига келиб ғолиб. Ҳар кетмондан юз гул унар, Чўллар сувга тўлиб-қониб. — Фозил Ёʻлдош ўғли

Ҳафиза эшик ёнига келиб, серрайиб турди, ёнидан ўтиб кета-ётганлар унинг жой бўшашини кутиб турганини, у ўқишга жуда толиб эканини сезишгандай бўларди. — Мирмуҳсин, Умид

2. Мадраса ўқувчиси.

3. Толиб (эркаклар исми).

от Озгина соч тутами, дастаси.

Унинг учун Гулнознинг бир толим сочи етти иқлим подшосининг божи билан хирожидан қимматли. — Т. Сулаймон, Интизор

Яқинла-шай десам қўрқаман, яқинлашмай десам бир толим сочини бўйнидан икки марта айлантириб, ўзини бўғяпти. — Муштум

сфт. Тўлиқ гардиш шаклига кирган, бутун (ой ҳақида).

Тўлин ой ғарбга томон оққан, ҳамма ёқ сутдай оппоқ. — Ж. Шарипов, Хоразм

Навоий суюниб баҳо берди: — Сиз шеърда ҳилол эмас, тўлин ой бўлибсиз энди! — Ойбек, Навоий

Гаҳи боқсам тўлин ойдек юзига, Гаҳи шўх ўйноқи шаҳло кўзига. — Ҳабибий

1. Тўлган, тўлдирилган, тўла. У

ўзини ушлаб туролмади, нафрати қайнади, ғазаб билан тўлиқ, бўғиқ товуши билан ғижиниб сўйлади — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Киноя ва аччиқлар билан тўлиқ мактубингизни олдим — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Бекам-кўст, мукаммал, тўла

Тўлиқ рўйхат. Асбобларнинг тўлиқ комплекта. Тўлиқ асарлар тўплами

Мажлисда ҳамма масала ечилгандай, Аҳмедовдан сўралмаган ва тўлиқ жавоб олинмаган савол қолмагандай бўлган зди — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Гектарлар тўлиқ, ниҳоллар баравж, текис шоналаган — "Ўзбекистон қўриқлари"

от 1. Тўламоқ феълидан ҳаракат номи.

От ишлатганингда, нос пули, чой пули сўраб олганингда, қўлинг кўксингда эди, энди тўловига келганда жириллайсан. — И. Шамшаров, Тошқин

2. Бирор мажбурият юзасидан ёки қарор, қонун ва шу кабиларга мувофиқ тўланадиган пул, маблағ ёки нарса.

Биринчи тўлов. Иккинчи тўлов. Тўлов қоғози.

Бир рўзғорга қирқ хил тўлов ўласанми, қоласанми — иши ёʻқ. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

3. Товон, компенсация.

Тўловига қолмоқ.